Νομική ασφάλεια στις ευρωπαϊκές πόλεις για τον περιορισμό των βραχυχρόνιων μισθώσεων τύπου Airbnb, όταν αυτές εντείνουν τη στεγαστική κρίση, επιχειρεί να διασφαλίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω του Νόμου για την Οικονομικά Προσιτή Στέγαση (Affordable Housing Act), που παρουσιάστηκε σήμερα.
Το ζήτημα της στέγασης έχει εξελιχθεί σε σοβαρό πρόβλημα για πολλούς πολίτες στην ΕΕ. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, για το 51% των Ευρωπαίων που κατοικούν σε πόλεις, η οικονομικά προσιτή στέγαση αποτελεί άμεση και επείγουσα ανάγκη.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι «πριν από έναν χρόνο υποσχέθηκα να αντιμετωπίσω το πρόβλημα της οικονομικά προσιτής στέγασης στην Ευρώπη. Σήμερα κάνουμε ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση», επισημαίνοντας πως εργαζόμενοι σε βασικές υπηρεσίες και φοιτητές δυσκολεύονται να αντέξουν το κόστος διαβίωσης στις περιοχές όπου εργάζονται ή σπουδάζουν.
Η Επιτροπή σημειώνει ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια στην ΕΕ, με τη δραστηριότητα στις τέσσερις μεγαλύτερες πλατφόρμες να έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 2018 έως το 2024, καταγράφοντας αύξηση 93%. Οι μισθώσεις αυτές είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένες σε περιοχές που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες στεγαστικές πιέσεις. Στο κέντρο της Μαδρίτης, για παράδειγμα, υπάρχουν περίπου 40 βραχυχρόνιες μισθώσεις ανά 100 κατοικίες που διατίθενται για μακροχρόνια ενοικίαση, ενώ στο Ζάγκρεμπ, πάνω από το 19% των κατοικιών παραμένει ακατοίκητο.
Πολλές ευρωπαϊκές πόλεις επιβάλλουν ή εξετάζουν περιορισμούς στις τουριστικές μισθώσεις, καθώς η μετατροπή κατοικιών σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης μπορεί να μειώνει τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μακροχρόνια χρήση και να πιέζει τις τιμές, ειδικά σε περιοχές με έντονη στεγαστική ζήτηση.
Ωστόσο, μέτρα που έχουν υιοθετηθεί από πόλεις και κράτη-μέλη για τον περιορισμό των βραχυχρόνιων μισθώσεων συχνά προσβάλλονται νομικά ως προς τη συμβατότητά τους με το δίκαιο της ΕΕ και τους κανόνες της ενιαίας αγοράς.
Η νέα πρόταση της Επιτροπής στοχεύει να προσφέρει σαφήνεια και ασφάλεια δικαίου στις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, διευκρινίζοντας σε ποιες περιπτώσεις μπορούν να λαμβάνονται μέτρα για την προστασία της οικονομικά προσιτής κατοικίας, χωρίς να παραβιάζονται οι ευρωπαϊκοί κανόνες.
Το πλαίσιο προβλέπει κοινή ευρωπαϊκή μεθοδολογία για την αξιολόγηση μέτρων που αφορούν την κατοικία και επηρεάζουν την ενιαία αγορά, χωρίς να μεταφέρεται η αρμοδιότητα για τη στεγαστική πολιτική στην ΕΕ.
Οι αποφάσεις για την υιοθέτηση και το είδος των μέτρων παραμένουν στη δικαιοδοσία των κρατών-μελών, των περιφερειών και των δήμων.
Ο επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν αναγνώρισε ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε «στεγαστική κρίση», με τη «βραχυχρόνια μίσθωση» να αποτελεί βασικό παράγοντα. Τόνισε την ανάγκη δράσης, υπογραμμίζοντας ότι «η στέγαση δεν είναι μόνο εμπόρευμα, αλλά δικαίωμα και θεμελιώδης πυλώνας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας». Επεσήμανε πως απαιτείται καλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων κατοικιών, ειδικά σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση.
Η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής Τερέσα Ριμπέρα σημείωσε ότι όταν η αγορά δεν μπορεί να εξασφαλίσει την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή κατοικία, οι δημόσιες αρχές οφείλουν να παρέμβουν. Υπογράμμισε ότι ο νέος νόμος προσφέρει ασφάλεια δικαίου στις τοπικές αρχές για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.
Περιοχές υπό στεγαστική πίεση και κριτήρια
Βασική έννοια της πρότασης αποτελεί ο προσδιορισμός των «περιοχών υπό στεγαστική πίεση» με βάση κοινά ευρωπαϊκά κριτήρια.
Στα κριτήρια περιλαμβάνονται η σχέση μεταξύ τιμών κατοικίας και εισοδημάτων, καθώς και δείκτες που αποτυπώνουν τις πιέσεις στη διαθεσιμότητα και την προσιτότητα της στέγασης.
Στις περιοχές αυτές, οι αρχές θα μπορούν να περιορίζουν τη χρήση κατοικιών για σκοπούς διαφορετικούς από την κύρια κατοικία, όπως βραχυχρόνιες μισθώσεις, παρατεταμένη αχρησία ή δεύτερες κατοικίες, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα, αναγκαία και αναλογικά, ενώ οι αρχές οφείλουν να τεκμηριώνουν ότι συμβάλλουν ουσιαστικά στην αντιμετώπιση των τοπικών στεγαστικών πιέσεων.
Αυστηρότερο πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις
Για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, η Επιτροπή διευκρινίζει πως οι περιορισμοί θα στοχεύουν δραστηριότητες που μειώνουν το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών για μακροχρόνια χρήση, ιδίως όταν η κλίμακα ή ο εμπορικός χαρακτήρας τους εντείνει τη στεγαστική πίεση.
Πριν την επιβολή περιορισμών, οι τοπικές αρχές πρέπει να αποδείξουν ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν προκαλέσει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην προσιτότητα ή διαθεσιμότητα κατοικίας για τουλάχιστον τρία χρόνια και ότι δεν υπάρχουν λιγότερο περιοριστικά μέτρα με ίδιο αποτέλεσμα.
Παράλληλα, οι αρχές οφείλουν να εφαρμόζουν τον ευρωπαϊκό κανονισμό για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, συμπεριλαμβανομένων απαιτήσεων καταχώρισης και αφαίρεσης αγγελιών που δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες.
Το νέο πλαίσιο αφορά και μέτρα για την απόκτηση ή χρήση κατοικιών, όπως δεύτερες κατοικίες ή παρατεταμένη αχρησία ακινήτων. Προβλέπεται ότι οι όροι που συνδέονται με την απόκτηση ακινήτων δεν θα εφαρμόζονται αναδρομικά και ότι θα υπάρχουν κατάλληλες μεταβατικές ρυθμίσεις.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
