Η παραίτηση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Κριστίν Λαγκάρντ, τον Φεβρουάριο του 2027, περίπου οκτώ μήνες πριν από την κανονική λήξη της θητείας της, επιβεβαίωσε προσδοκίες που είχαν διαμορφωθεί εδώ και καιρό. Η αποχώρησή της σχετίζεται άμεσα με τις επικείμενες προεδρικές εκλογές στη Γαλλία τον Απρίλιο, γεγονός που είχε ήδη απασχολήσει το οικονομικό και πολιτικό παρασκήνιο.
Η άτυπη διαδικασία διαδοχής της Λαγκάρντ έχει ξεκινήσει αρκετούς μήνες πριν, με βασικούς υποψήφιους τον Ισπανό Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος και τον Ολλανδό Κλάας Κνοτ. Όπως ανέφερε ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, η τελική απόφαση για τον επόμενο πρόεδρο της ΕΚΤ αναμένεται πριν από το τέλος του έτους.
Το παρασκήνιο της αποχώρησης και οι γαλλικές εκλογές
Σύμφωνα με δημοσιεύματα του χειμώνα, στη Λαγκάρντ είχε προταθεί να αναλάβει επικεφαλής του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (World Economic Forum), γνωστού και ως Φόρουμ του Νταβός. Παράλληλα, υπήρξαν πληροφορίες ότι θα επέλεγε να παραιτηθεί πριν από τις εκλογές στη Γαλλία, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η επιλογή του διαδόχου της στην ΕΚΤ δεν θα επηρεαστεί από το εκλογικό αποτέλεσμα ή ενδεχόμενη ανάληψη της προεδρίας από την ακροδεξιά.
Η ίδια η Λαγκάρντ είχε διαψεύσει κάθε ενδεχόμενο υποψηφιότητάς της στις γαλλικές προεδρικές εκλογές. Σε συνέντευξή της μετά τη συνεδρίαση της ΕΚΤ, εξέφρασε επιθυμία για μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης σε ζητήματα πέραν της νομισματικής πολιτικής, τονίζοντας ότι η θέση της στην ΕΚΤ απαιτούσε ουδετερότητα.
Η ΕΚΤ ως άγκυρα σταθερότητας σε περιβάλλον αβεβαιότητας
Η ευρωπαϊκή οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με έντονες πιέσεις λόγω των πολέμων στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, καθώς και του ανταγωνισμού ΗΠΑ-Κίνας. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΚΤ διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο ως άγκυρα σταθερότητας.
Η ΕΚΤ συγκαταλέγεται στις πιο ανεξάρτητες κεντρικές τράπεζες διεθνώς, με βασική αποστολή τη διασφάλιση της σταθερότητας των τιμών. Υπό την ηγεσία της Λαγκάρντ, αντιμετώπισε το πληθωριστικό σοκ της περιόδου 2021-2022 και συνέβαλε στην επαναφορά του πληθωρισμού κοντά στον στόχο του 2%.
Οι βασικοί σταθμοί της θητείας Λαγκάρντ
Η θητεία της Κριστίν Λαγκάρντ στην προεδρία της ΕΚΤ, που ξεκίνησε την 1η Νοεμβρίου 2019, χαρακτηρίστηκε από διαδοχικές κρίσεις και σημαντικές αλλαγές στη νομισματική πολιτική. Ως πρώτη γυναίκα επικεφαλής της ΕΚΤ, διαχειρίστηκε την πανδημία, την ενεργειακή κρίση μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την ιστορική έξαρση του πληθωρισμού στη ζώνη του ευρώ.
Τον Μάρτιο του 2020, κατά την πανδημία, η ΕΚΤ δημιούργησε το έκτακτο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων PEPP, με αρχικό προϋπολογισμό 750 δισ. ευρώ που διευρύνθηκε στα 1,85 τρισ. ευρώ, στηρίζοντας τις χρηματοπιστωτικές αγορές και τις οικονομίες της ευρωζώνης.
Το 2021, η ΕΚΤ αναθεώρησε τη στρατηγική νομισματικής πολιτικής υιοθετώντας συμμετρικό στόχο πληθωρισμού 2%. Το 2022, η εκτίναξη των τιμών ενέργειας και οι συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία εκτόξευσαν τον πληθωρισμό, οδηγώντας την ΕΚΤ στην πρώτη αύξηση επιτοκίων μετά από έντεκα χρόνια και στον ταχύτερο κύκλο νομισματικής σύσφιγξης στην ιστορία της.
Από τον Ιούλιο του 2022 έως τον Σεπτέμβριο του 2023, τα βασικά επιτόκια αυξήθηκαν συνολικά κατά 450 μονάδες βάσης. Παρά την αρχική κριτική για καθυστέρηση στις αυξήσεις, η περιοριστική πολιτική οδήγησε στη σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, επιτρέποντας μείωση επιτοκίων το 2024 και περαιτέρω χαλάρωση το 2025, με το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων να φτάνει το 2% τον Ιούνιο.
Ένα ακόμη σημαντικό έργο ήταν η προώθηση του ψηφιακού ευρώ. Υπό τη Λαγκάρντ, η ΕΚΤ ξεκίνησε το 2021 τη διερευνητική φάση του σχεδίου και το 2023 προχώρησε στην προετοιμασία, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης στις πληρωμές, με την τελική απόφαση να παραμένει ανοιχτή.
Παρά το γεγονός ότι δεν είναι οικονομολόγος, η Λαγκάρντ θεωρείται ότι κατάφερε να ανταποκριθεί επιτυχώς στις απαιτήσεις της θέσης, αξιοποιώντας την πολιτική της εμπειρία και διασφαλίζοντας συναινέσεις στο διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ.
Η αποχώρησή της σηματοδοτεί το τέλος μιας περιόδου όπου η ΕΚΤ πέρασε από έκτακτα μέτρα στήριξης, σε ραγδαία αύξηση επιτοκίων και σταδιακή χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, με τη σταθερότητα των τιμών να παραμένει βασική προτεραιότητα.
Οι νέες προκλήσεις για τον διάδοχο της Λαγκάρντ
Ο πόλεμος στο Ιράν ανέτρεψε το περιβάλλον αποκλιμάκωσης των πληθωριστικών πιέσεων, επαναφέροντας τον πληθωρισμό της ευρωζώνης σε ανοδική πορεία. Αν και το νέο κύμα ανατιμήσεων είναι ηπιότερο από πριν τέσσερα χρόνια, παραμένει σημαντική πρόκληση για τον επόμενο πρόεδρο της ΕΚΤ.
Οι νέες πληθωριστικές πιέσεις οδήγησαν την ΕΚΤ σε επιστροφή στις αυξήσεις επιτοκίων το 2026, με το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων να φτάνει το 2,5% τον Οκτώβριο. Αυτή η εξέλιξη αναδεικνύει τις δυσκολίες που θα αντιμετωπίσει η νέα ηγεσία στην προσπάθεια συγκράτησης του πληθωρισμού, χωρίς να επιβαρυνθεί υπέρμετρα η οικονομική δραστηριότητα.
Επιπλέον, η κρίση στην αγορά γαλλικών ομολόγων εντείνει τους φόβους για τη δημοσιονομική σταθερότητα της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας της ευρωζώνης.
Οι βασικοί διεκδικητές της προεδρίας της ΕΚΤ
Τanto ο Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος όσο και ο Κλάας Κνοτ διαθέτουν σημαντική εμπειρία στις κεντρικές τράπεζες. Ο Ερνάντες ντε Κος είναι γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) και πρώην επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ισπανίας, ενώ ο Κνοτ διετέλεσε πρόεδρος της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας από το 2011 έως το 2025.
Ο επόμενος πρόεδρος της ΕΚΤ θα αναλάβει σε μια περίοδο σύνθετων οικονομικών και γεωπολιτικών προκλήσεων, με στόχο τη διατήρηση της αξιοπιστίας και της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας, καθώς η ευρωπαϊκή οικονομία καλείται να ανταποκριθεί σε κρίσιμες εξελίξεις.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
