«Βλέπουμε τον κόσμο μία φορά, στην παιδική μας ηλικία. Τα υπόλοιπα είναι μνήμη», έλεγε η Αμερικανίδα ποιήτρια Λουίζ Ελίζαμπεθ Γκλικ, που τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2020. Τη φράση αυτή επικαλέστηκε ο ψυχίατρος – ψυχοθεραπευτής Ιάκωβος Μαρτίδης για να αναδείξει τη σημασία του οικογενειακού περιβάλλοντος και της γονεϊκής αγάπης στη διαμόρφωση της ψυχικής υγείας των παιδιών.
«Στην παιδική μας ηλικία βλέπουμε τον κόσμο κυρίως μέσα από τα μάτια των γονιών μας, που λειτουργούν ως καθρέφτες, ως πρότυπα», σημείωσε ο κ. Μαρτίδης, σε δήλωσή του στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, με αφορμή την εισήγησή του σε επιμορφωτική συνάντηση γονέων και εκπαιδευτικών στον Εύοσμο, με θέμα τη βία των ανηλίκων. Όπως εξήγησε, τα παιδιά αναζητούν στα βλέμματα των γονιών επιδοκιμασία και τρυφερότητα, δημιουργώντας έτσι ένα πρότυπο σχέσης που επαναλαμβάνεται διαχρονικά στις μετέπειτα αλληλεπιδράσεις τους.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η αδιαφορία και η εγκατάλειψη που βιώνουν πολλά παιδιά στην πρώτη παιδική ηλικία λειτουργούν ως μορφές ψυχικής κακοποίησης, πιο αδιόρατες αλλά και πιο ισχυρές από τη σωματική. «Η συστηματική απουσία, η αδιαφορία, η παραμέληση εκ μέρους των γονιών συνιστά κακοποίηση και είναι γενεσιουργός αιτία βίας», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως «κανένα παιδί δεν γεννιέται κακό. Τα παιδιά διαπλάθονται βαθμιαία σε κακά παιδιά, γιατί μένουν χωρίς αγάπη, νοιάξιμο, φροντίδα, όρια».
Η έξαρση της βίας των ανηλίκων ως πολυπαραγοντικό φαινόμενο
Αναφερόμενος στην έξαρση της βίας των ανηλίκων, ο κ. Μαρτίδης χαρακτήρισε το φαινόμενο πολυπαραγοντικό, τονίζοντας ότι προκύπτει από συνδυασμό κοινωνικών, οικονομικών και ψυχολογικών παραγόντων. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η οικονομική εξαθλίωση, η ανεργία, ο κοινωνικός αποκλεισμός, το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, το κακοποιητικό οικογενειακό κλίμα, ο αλκοολισμός, η χρήση ουσιών, η ψυχοπαθολογία και η επίδραση του ψηφιακού περιβάλλοντος.
Οι τέσσερις κρίσιμοι παράγοντες
Τέσσερις βασικοί παράγοντες που καθορίζουν τη συμπεριφορά των ανηλίκων είναι, σύμφωνα με τον ψυχίατρο, το οικογενειακό περιβάλλον, το σχολείο, το ψηφιακό περιβάλλον και οι πολιτισμικοί και οικονομικοί λόγοι. «Αν ένα παιδί νιώθει ότι δεν το αγαπούν οι γονείς του, θα δυσκολευτεί να αγαπήσει τον εαυτό του. Και αν δυσκολευτεί να αγαπήσει τον εαυτό του, θα δυσκολευτεί πολύ περισσότερο να αγαπήσει τον άλλον», ανέφερε, επισημαίνοντας πως η αγάπη δημιουργεί ένα δίχτυ ασφαλείας που ενισχύει την αυτοεκτίμηση και την εξέλιξη.
Όσον αφορά το σχολείο, ο κ. Μαρτίδης τόνισε ότι η συμμετοχή σε ομαδικές δραστηριότητες, όπως στη μουσική ή τον αθλητισμό, μειώνει τα περιστατικά βίας, καθώς καλλιεργεί δεσμούς συνεργασίας και αλληλοσεβασμού. Αντίθετα, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε βιντεοπαιχνίδια προβάλλονται συχνά πρότυπα επιθετικότητας, που οδηγούν σε κανονικοποίηση της βίας, ενώ η ανάρτηση βίαιων πράξεων λειτουργεί ως ψευδής επιβράβευση.
Παράλληλα, κοινωνικοί και οικονομικοί παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν ανασφάλεια και θυμό απέναντι στο «σύστημα», κάτι που συχνά οδηγεί σε εκδηλώσεις βίας. «Η βία εμφανίζεται συχνά και σε εύπορες οικογένειες, κυρίως λόγω συναισθηματικής παραμέλησης των παιδιών και αδιαφορίας των γονέων», σημείωσε.
Προτάσεις για πρόληψη και παρέμβαση
Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, ο κ. Μαρτίδης πρότεινε την ενίσχυση των σχολών γονέων, την αύξηση των σχολικών ψυχολόγων με υψηλή κατάρτιση, την εφαρμογή προγραμμάτων διαμεσολάβησης μεταξύ μαθητών και την προώθηση δραστηριοτήτων όπως ο αθλητισμός και οι τέχνες. Αυτές οι δράσεις, όπως είπε, μπορούν να λειτουργήσουν προληπτικά και να βοηθήσουν τα παιδιά να διοχετεύσουν δημιουργικά τα συναισθήματά τους.
Επιπλέον, πρότεινε την ένταξη μαθημάτων στο σχολείο που θα αφορούν τις διαπροσωπικές σχέσεις, την ενσυναίσθηση και την αυτορρύθμιση, καθώς και τη συνεργασία συλλόγων γονέων και τοπικών φορέων, ώστε τα παιδιά να αισθάνονται υποστήριξη και να συμμετέχουν ενεργά σε δράσεις κοινωνικής προσφοράς.
Όπως ανέφερε, οι πιο συχνές ερωτήσεις που δέχεται από γονείς σχετίζονται με την εξάρτηση των παιδιών από τα κινητά και τους τρόπους προστασίας τους από παραβατικές ομάδες. «Συνήθως όταν τέτοιες περιπτώσεις φτάνουν στην πόρτα του ιατρείου, έχουν ήδη εκδηλωθεί συμπτώματα ή συμπεριφορές επιθετικότητας. Είναι πολύ σημαντική η πρόληψη και αυτή έχει να κάνει με το πόσο έχουν καλλιεργηθεί οι δεσμοί αγάπης μέσα στην οικογένεια από την ώρα που γεννιέται ένας άνθρωπος και μετά», κατέληξε ο κ. Μαρτίδης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
