Περίπου 65 χιλιόμετρα δυτικά της πόλης της Μυτιλήνης, στην πλαγιά ενός ηφαιστειακού λόφου μέσα στον μεγαλύτερο ηφαιστειακό κρατήρα της Λέσβου, απλώνεται η αρχοντική Βατούσα. Ο διατηρητέος και προστατευόμενος από το Υπουργείο Πολιτισμού οικισμός, με τα πετρόχτιστα κεραμοσκεπή σπίτια και τους λιθόστρωτους δρόμους, αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής. Το όνομά του προέρχεται από τη χλωρίδα της περιοχής, το θηλυκό «Βατόεσσα», που σημαίνει τόπος με αφθονία βάτων.
Η Βατούσα έγινε γνωστή τη δεκαετία του 1970, όταν ο Βατουσιανός παραγωγός κινηματογράφου Δημήτριος Παρασχάκης, γνωστός ως Τζέιμς Πάρις, επέλεξε το χωριό για γυρίσματα πολλών από τις ταινίες του. Ο ίδιος υπήρξε σημαντικός ευεργέτης του τόπου, παρουσιάζοντας εκεί ανεπίσημα τα έργα του.
Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, ο πληθυσμός της Βατούσας ανερχόταν σε 574 κατοίκους, εκ των οποίων 24 ζούσαν στο υπαγόμενο χωριό Ρέμα (Ρεύμα). Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ ΜΠΕ ο επί 25 χρόνια πρόεδρος της Κοινότητας Βατούσας, Άβελ Σπανέλλης, «η Βατούσα έχει σήμερα περίπου 240 κατοίκους, από τους οποίους ενεργοί είναι γύρω στους 70, ενώ οι υπόλοιποι είναι συνταξιούχοι». Για το Ρέμα, πατρίδα του ψυχιάτρου και πνευματικού ανθρώπου Άγγελου Κατακουζηνού, ο πρόεδρος σημειώνει ότι «έχει μόλις οκτώ κατοίκους».
Ο κ. Σπανέλλης επισημαίνει πως το καλοκαίρι το χωριό ζωντανεύει με την επιστροφή των αποδήμων, αλλά τονίζει πως «το χωριό πρέπει να ξαναζήσει». Με όραμα και σχέδιο, προσπαθεί να αναδείξει τη Βατούσα ως προορισμό πολιτιστικού και φυσιολατρικού τουρισμού, αξιοποιώντας τη μοναδική της ταυτότητα και το αυθεντικό περιβάλλον της.
Πολιτιστικοί θησαυροί και ιστορικά μνημεία
Ανάμεσα στα σημαντικά κτίρια της Βατούσας ξεχωρίζουν το Αρχοντικό του Γώγου, που λειτουργεί ως λαογραφικό μουσείο, το παλιό Παρθεναγωγείο του 19ου αιώνα –σήμερα κοινοτικός ξενώνας–, το Εκκλησιαστικό-Βυζαντινό Μουσείο με αξιόλογα εκθέματα και η Σχολή Αρρένων, το σημερινό Δημοτικό Σχολείο του χωριού, με μόλις 17 μαθητές. «Στις γιορτές παίρνω για τα παιδιά μόλις 17 σοκολάτες. Λιγοστεύουν τα παιδιά. Το χωριό σβήνει», λέει συγκινημένος ο πρόεδρος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο νεκροταφειακός Ναός των Ταξιαρχών, χτισμένος τη δεκαετία του 1830 στον ρυθμό της λεσβιακής βασιλικής, καθώς και το ιστορικό νεκροταφείο με τους ιδιόμορφους τάφους και τους μοναδικούς παιδικούς και εφηβικούς τάφους, ενδεικτικούς της παλαιότερης υψηλής θνησιμότητας. Στην πλατεία του χωριού δεσπόζει ο Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, χτισμένος το 1850 από πελεκητή πέτρα, σημαντικό μνημείο της τοπικής αρχιτεκτονικής.
Έκκληση για δράση και αναζωογόνηση
«Σε μια δεκαετία φοβάμαι πως το άλλοτε αρχοντοχώρι, η Βατούσα, θα είναι ένα χωριό φάντασμα. Κάτι πρέπει να γίνει σήμερα. Το δημογραφικό πρόβλημα είναι τεράστιο και είναι εθνικό θέμα», υπογραμμίζει ο Άβελ Σπανέλλης. Και προσθέτει: «Αν δε μεσολαβούσε ένα Αιγαίο, θα ήμασταν τουριστικός προορισμός. Αλλά είμαστε στα σύνορα. Να μας θυμούνται κάθε πρωί και κάθε βράδυ και να κάνουν όλοι ό,τι μπορούν για να ζήσει το χωριό μας. Το Αιγαίο ολόκληρο. Η ζωή μας εδώ είναι θέμα εθνικό».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
