Περισσότεροι από 330.000 φορολογούμενοι απέφυγαν την παγίδα των τεκμηρίων το 2025, δικαιολογώντας τις δαπάνες διαβίωσης ή την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων, από εισοδήματα των προηγουμένων ετών.
Αυτό αποκαλύπτουν τα στοιχεία της ΑΑΔΕ, αναδεικνύοντας την «ανάλωση κεφαλαίου» προηγουμένων φορολογικών ετών σε βασικό όπλο εξουδετέρωσης των τεκμαρτών δαπανών, όταν δεν επαρκούν τα εισοδήματα της τρέχουσας χρονιάς.
Την παγίδα των τεκμηρίων δεν απέφυγαν το 2025, συνολικά 1.209.091 φορολογούμενοι οι οποίοι φορολογήθηκαν για το τεκμαρτό και όχι για το πραγματικό τους εισόδημα, με αποτέλεσμα να προστεθούν στη φορολογητέα ύλη 3,88 δισ. ευρώ. Πρόκειται για:
- 433.697 μισθωτούς
- 350.004 συνταξιούχους
- 296.284 εισοδηματίες
- 69.814 επαγγελματίες
- 59.292 αγρότες
Αντιθέτως, 330.729 φορολογούμενοι απέφυγαν τον τεκμαρτό τρόπο φορολόγησης, ανατρέχοντας σε εισοδήματα παλαιότερων ετών, με τα οποία δικαιολόγησαν είτε τις αυξημένες δαπάνες διαβίωσης είτε την αγορά περιουσιακούς στοιχείου.
Τα συγκεκριμένα πρόσωπα δήλωσαν εισόδημα προηγουμένων οικονομικών ετών το οποίο ανήλθε σε 6,11 δισ. ευρώ ή κατά μέσο όρο 18.472 ευρώ έκαστος. Πρόκειται για 273.224 υπόχρεους και 57.505 συζύγους.
Πώς λειτουργεί η ανάλωση κεφαλαίου
Ενόψει της ολοκλήρωσης του τρέχοντος φορολογικού, οι φορολογούμενοι μπορούν να προετοιμάσουν τη χρήση των παλαιότερων εισοδημάτων τους, ώστε να δικαιολογήσουν τις τεκμαρτές δαπάνες που ενδεχομένως τους βαρύνουν.
Το ποσό που επιθυμεί να επικαλεστεί, το αναγράφει στους κωδικούς 787 και 788 του εντύπου Ε1 της φορολογικής δήλωσης και έχει διαθέσιμη την κατάσταση με την ανάλυση των εισοδημάτων κατ’ έτος, ώστε να την προσκομίσει στην ΑΑΔΕ όταν του ζητηθεί.
Η νομοθεσία παρέχει τη δυνατότητα στον φορολογούμενο να επικαλεστεί εισοδήματα που έχει δηλώσει στην εφορία τα προηγούμενα έτη, χωρίς κανένα περιορισμό, ακόμη και από το πρώτο έτος που υπέβαλε φορολογική δήλωση.
Σύμφωνα με τη διαδικασία, θα συντάξει μια «κατάσταση ανάλωσης κεφαλαίου», στην οποία θα αναγράψει τα φορολογικά έτη, τα εισοδήματα που δήλωσε, το ποσό των τεκμαρτών δαπανών κάθε έτους το οποίο αφαιρείται από το εισόδημα και το ποσό που απομένει είναι εκείνο που μπορεί να επικαλεστεί και να αθροίσει με τα εισοδήματα των άλλων ετών.
Αν σε κάποιο έτος ο προσδιορισμός του εισοδήματος πραγματοποιηθεί με βάση την τεκμαρτή δαπάνη τότε θεωρείται ότι δεν απομένει κεφάλαιο προς επίκληση για το έτος αυτό (θεωρείται μηδενικό) και δεν επηρεάζει αρνητικά τα θετικά υπόλοιπα των προηγούμενων ετών.
Ο κίνδυνος για τους συζύγους
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην περίπτωση των συζύγων. Αν υποβάλλουν χωριστές δηλώσεις, δεν μπορεί να γίνει επίκληση εισοδημάτων από τη χωριστή δήλωση του άλλου συζύγου. Επίσης, από τις κοινές δηλώσεις προηγούμενων ετών ο κάθε σύζυγος μπορεί να επικαλεστεί ανάλωση κεφαλαίου μόνο από τα δικά του εισοδήματα.
Στην περίπτωση, που σε κάποιο έτος προκύψει αρνητικό υπόλοιπο και υπάρχει απαλλαγή από τις αντικειμενικές δαπάνες τότε το έτος αυτό επηρεάζει αρνητικά τα θετικά υπόλοιπα των προηγούμενων ετών.
Τα έτη για τα οποία γίνεται επίκληση με σκοπό την ανάλωση θα πρέπει να είναι συνεχόμενα και να φθάνουν μέχρι το προηγούμενο του κρινόμενου έτους. Το θετικό αλγεβρικό άθροισμα των ετών αυτών θα αποτελέσει το συνολικό κεφάλαιο που σχηματίστηκε αυτά τα έτη.
Τονίζεται ότι τα εκκαθαριστικά σημειώματα για φορολογικά έτη για τα οποία έχει συμπληρωθεί ο χρόνος παραγραφής, αποτελούν πλήρη απόδειξη για τα αναγραφόμενα σε αυτά ποσά χωρίς να απαιτείται η προσκόμιση λοιπών δικαιολογητικών, αλλά τα δεδομένα φορολογικών δηλώσεων που δεν αναγράφονται στο εκκαθαριστικό λαμβάνονται υπ' όψη μόνο μετά από διασταύρωση.
Στην περίπτωση που φορολογούμενος επικαλείται κεφάλαια προηγούμενων φορολογικών ετών με σκοπό την ανάλωση και τελικά δεν χρησιμοποιηθούν ή χρησιμοποιηθεί ένα μέρος αυτών, θεωρούνται αδιάθετα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν μελλοντικά ως κεφάλαια για κάλυψη προστιθέμενης διαφοράς τεκμηρίου.
Αντίγραφα των δηλώσεων
Επίσης, ο έλεγχος της ΑΑΔΕ θα του ζητήσει και τα αντίγραφα των φορολογικών δηλώσεων των επίμαχων ετών, τα οποία θα πρέπει να προσκομίσει εάν αφορούν παλαιά έτη. Συγκεκριμένα:
- Για τις δηλώσεις από το 2004 και εφεξής τα αντίγραφα των φορολογικών δηλώσεων είναι στο ηλεκτρονικό αρχείο του Taxis, οπότε μπορεί να τις αναζητήσει ηλεκτρονικά.
- Για τις δηλώσεις από το 1997 έως και το 2004 υπάρχουν σε χειρόγραφη μορφή στις κατά τόπους ΔΟΥ, αλλά δεν είναι και τόσο βέβαιο ότι θα βρεθούν και σε κάθε περίπτωση είναι μια χρονοβόρα διαδικασία, την οποία θα υποστούν όσοι δεν έχουν οι ίδιοι αντίγραφα.
- Οι δηλώσεις προ του φορολογικού 1997 δεν υπάρχουν στις ΔΟΥ και θα πρέπει να έχει διατηρήσει αντίγραφά τους ο φορολογούμενος εάν θέλει να επικαλεστεί εισοδήματα εκείνης της περιόδου. Διαφορετικά ο έλεγχος μπορεί να αμφισβητήσει και να απορρίψει τα εισοδήματα που επικαλείται ο φορολογούμενος.
Πόσο εισόδημα περισσεύει κάθε χρόνο
Το διαθέσιμο εισόδημα που απομένει, προσδιορίζεται αναλόγως του φορολογικού πλαισίου που ίσχυε σε κάθε φορολογικό έτος και δεν είναι ενιαίο. Όπως διευκρινίζει η ΑΑΔΕ:
- Για τα έτη 1981 – 1988, από το σύνολο των δηλωθέντων εισοδημάτων αφαιρούνται οι πραγματικές δαπάνες του φορολογούμενου καθώς και ο φόρος που αναλογούσε σε κάθε έτος και προκύπτει η «φορολογική αποταμίευση».
- Για τα έτη 1989-1992, αφαιρείται από το δηλωθέν εισόδημα το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ των τεκμαρτών και πραγματικών δαπανών και ο φόρος που αναλογούσε.
- Για τα έτη 1993-2003. Αφαιρούνται οι τεκμαρτές δαπάνες κάθε έτους, με ελάχιστο το ποσό του 1.000.000 δραχμών (2.900 ευρώ). Αν οι τεκμαρτές δαπάνες ήταν κάτω του 1.000.000 δραχμών, αφαιρείται το 1 εκατ. δραχμές. Παράλληλα, αν από τον φορολογικό έλεγχο προκύψει ότι οι πραγματικές δαπάνες του φορολογούμενους είναι υψηλότερες από τις τεκμαρτές, τότε αφαιρούνται οι πραγματικές δαπάνες.
- Για τα έτη 2004 – 2009, αφαιρείται κάθε έτος είτε το ποσό των 2.900 ευρώ που ήταν η ελάχιστη δαπάνη διαβίωσης, είτε οι τεκμαρτές δαπάνες αν είναι μεγαλύτερες είτε οι πραγματικές δαπάνες εφόσον είναι υψηλότερες των τεκμαρτών.
- Για τα έτη 2010 – 2013 αφαιρούνται από το εισόδημα οι πραγματικές ή τεκμαρτές δαπάνες και οι δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων και εφόσον δεν υπάρχουν, αφαιρείται το ποσό των 3.000 ευρώ για τον άγαμο ή 5.000 ευρώ προκειμένου για συζύγους.
- Για τα έτη από 2014 και μετά αφαιρούνται από το εισόδημα οι πραγματικές ή τεκμαρτές δαπάνες και οι δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων και εφόσον δεν υπάρχουν, αφαιρείται το ποσό των 3.000 ευρώ για τον άγαμο ή 5.000 ευρώ προκειμένου για συζύγους, καθώς επίσης και κάθε ποσό που καταβλήθηκε για την απόκτηση των εσόδων των παραπάνω περιπτώσεων.
- Για τα έτη προ του 1997, που δεν υπάρχουν αντίγραφα στις ΔΟΥ, αν φορολογούμενος δεν έχει το αντίγραφο της δήλωσης ή το εκκαθαριστικό σημείωμα για κάποιο έτος, δεν λαμβάνεται υπόψη για τον σχηματισμό του αποθέματος, όχι μόνο το εν λόγω έτος, αλλά και τα προηγούμενα έτη, καθώς δεν μπορεί να γίνει επίκληση των προγενέστερων ετών από την απολεσθείσα χρήση.