Δύο κινήσεις για να αποφύγετε τον επιπλέον φόρο εξ αιτίας των τεκμηρίων

Με δύο κινήσεις μπορούν οι φορολογούμενοι που πιάστηκαν στην παγίδα των τεκμηρίων, να ελαφρύνουν τα βαριά εκκαθαριστικά σημειώματα, ακόμη και αν έχουν υποβάλει τη φορολογική τους δήλωση, χωρίς καμία επιβάρυνση.

Πρόκειται για την επίκληση εισοδημάτων από προηγούμενα φορολογικά έτη ή και ξεχασμένες δωρεές που μπορούν να καλύψουν ή να μειώσουν την τεκμαρτή δαπάνη και ο υπόχρεος να αποφύγει την πληρωμή επιπλέον φόρου εισοδήματος.

Στις περιπτώσεις φορολογουμένων, που έχουν υποβάλει τις φορολογικές τους δηλώσεις και διαπίστωσαν ότι ο φόρος είναι αυξημένος λόγω τεκμηρίων, μπορούν να υποβάλουν τροποποιητική χωρίς καμία κύρωση μέχρι τις 15 Ιουλίου, δηλώνοντας είτε ανάλωση κεφαλαίου από προηγούμενα έτη, είτε μια δωρεά/γονική παροχή που ξεχάστηκε και να μειώσουν την επιβάρυνση λόγω των τεκμηρίων.

Φυσικά, όσοι δεν έχουν υποβάλει ακόμη τη δήλωσή τους, μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις δύο εναλλακτικές από την αρχική τους δήλωση.

Οι ξεχασμένες δωρεές

Σε ότι αφορά στις δωρεές χρηματικών ποσών για την κάλυψη συνολικής ετήσιας τεκμαρτής δαπάνης, η δυνατότητα αυτή παρέχεται και λαμβάνονται υπόψη μόνο οι δωρεές και γονικές παροχές χρηματικών ποσών για τις οποίες η οικεία φορολογική δήλωση έχει υποβληθεί μέχρι τη λήξη του έτους, στο οποίο πραγματοποιήθηκε η σχετική δαπάνη, αλλά γίνεται δεκτή και μια ξεχασμένη δωρεά.

Ειδικότερα, όπως διευκρινίζει η ΑΑΔΕ, έχει γίνει δεκτό από τη Φορολογική Διοίκηση ότι σε περίπτωση που ο φορολογούμενος επικαλείται χρηματικά ποσά που προέρχονται από δωρεά ή γονική παροχή που προηγήθηκε μεν της σχετικής δαπάνης αλλά η δήλωση δωρεάς ή γονικής παροχής υποβλήθηκε (είτε εμπρόθεσμα είτε εκπρόθεσμα) μετά τη λήξη του οικείου έτους, τα ποσά αυτά λαμβάνονται υπόψη από τη Φορολογική Διοίκηση ως έσοδα που μειώνουν τη διαφορά μεταξύ του τεκμαρτού και του συνολικού εισοδήματος, εφόσον αποδεικνύεται η είσπραξή τους, καθώς και η φορολόγησή τους ή η απαλλαγή τους από τη φορολογία κεφαλαίου.

Τα εν λόγω ποσά αναγράφονται στους οικείους κωδικούς της φορολογικής δήλωσης και μειώνεται η τεκμαρτή δαπάνη.

Η ανάλωση κεφαλαίου

Περισσότερες δυνατότητες κάλυψης των τεκμηρίων παρέχει η «ανάλωση κεφαλαίου» μια διαδικασία που επιτρέπει στον φορολογούμενο, να χρησιμοποιήσει εισοδήματα των παρελθόντων ετών, τα οποία, φυσικά, έχει δηλώσει στην εφορία.

Πρόκειται για μια διαδικασία που χρησιμοποιούν κάθε χρόνο περίπου 350.000 φορολογούμενοι και μειώνουν ή εξαλείφουν πλήρως τα τεκμήρια, ενώ ιδιαίτερη σημασία η διευκρίνιση, πως όσοι επικαλούνται εισοδήματα παλαιών ετών, δεν υποχρεούνται να αποδείξουν, ότι διαθέτουν τα εν λόγω κεφάλαια, αλλά είναι αρκετό να προκύπτουν από τις φορολογικές τους δηλώσεις.

Ο φορολογούμενος που επιθυμεί να κάνει χρήση της μεθόδου, μπορεί να επικαλεστεί εισοδήματα από το πρώτο έτος που υπέβαλε φορολογική δήλωση και θα συντάξει μια «κατάσταση ανάλωσης κεφαλαίου», όπου θα αναγράφει τα φορολογικά έτη, τα εισοδήματα που δήλωσε, το ποσό των τεκμαρτών δαπανών κάθε έτους το οποίο αφαιρείται από το εισόδημα και το ποσό που απομένει είναι εκείνο που μπορεί να επικαλεστεί.

Αν σε κάποιο έτος ο προσδιορισμός του εισοδήματος πραγματοποιηθεί με βάση την τεκμαρτή δαπάνη τότε θεωρείται ότι δεν απομένει κεφάλαιο προς επίκληση για το έτος αυτό (θεωρείται μηδενικό) και δεν επηρεάζει αρνητικά τα θετικά υπόλοιπα των προηγούμενων ετών.

Στην περίπτωση, που σε κάποιο έτος προκύψει αρνητικό υπόλοιπο και υπάρχει απαλλαγή από τις αντικειμενικές δαπάνες τότε το έτος αυτό επηρεάζει αρνητικά τα θετικά υπόλοιπα των προηγούμενων ετών.

Τα έτη για τα οποία γίνεται επίκληση με σκοπό την ανάλωση θα πρέπει να είναι συνεχόμενα και να φθάνουν μέχρι το προηγούμενο του κρινόμενου έτους. Το θετικό αλγεβρικό άθροισμα των ετών αυτών θα αποτελέσει το συνολικό κεφάλαιο που σχηματίστηκε αυτά τα έτη. Επίσης:

1. Τα εκκαθαριστικά σημειώματα για φορολογικά έτη για τα οποία έχει συμπληρωθεί ο χρόνος παραγραφής, αποτελούν πλήρη απόδειξη για τα αναγραφόμενα σε αυτά ποσά χωρίς να απαιτείται η προσκόμιση λοιπών δικαιολογητικών.
   Τα δεδομένα φορολογικών δηλώσεων που δεν αναγράφονται στο εκκαθαριστικό λαμβάνονται υπ' όψη μόνο μετά από διασταύρωση.
    
2. Στην περίπτωση που φορολογούμενος επικαλείται κεφάλαια προηγούμενων φορολογικών ετών με σκοπό την ανάλωση και τελικά δεν χρησιμοποιηθούν ή χρησιμοποιηθεί ένα μέρος αυτών, θεωρούνται αδιάθετα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν μελλοντικά ως κεφάλαια για κάλυψη προστιθέμενης διαφοράς τεκμηρίου.
    
3. Το ποσό που επιθυμεί να επικαλεστεί, το αναγράφει στους κωδικούς 787 και 788 του εντύπου Ε1 της φορολογικής δήλωσης και έχει διαθέσιμη την κατάσταση με την ανάλυση των εισοδημάτων κατ’ έτος, ώστε να την προσκομίσει στην ΑΑΔΕ όταν του ζητηθεί.

Πως υπολογίζεται κατ΄ έτος η φορολογική «αποταμίευση»

Το διαθέσιμο προς ανάλωση κεφάλαιο δεν προσδιορίζεται ενιαία για όλα τα έτη, αλλά με βάση τις διατάξεις που ίσχυαν κάθε έτος που επικαλείται ο φορολογούμενος. Συγκεκριμένα:

• Για τα έτη 1981 – 1988, από το σύνολο των δηλωθέντων εισοδημάτων αφαιρούνται οι πραγματικές δαπάνες του φορολογούμενου καθώς και ο φόρος που αναλογούσε σε κάθε έτος.
   
• Για τα έτη 1989-1992, αφαιρείται από το δηλωθέν εισόδημα το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ των τεκμαρτών και πραγματικών δαπανών και ο φόρος που αναλογούσε.
   
• Για τα έτη 1993-2003. Αφαιρούνται οι τεκμαρτές δαπάνες κάθε έτους, με ελάχιστο το ποσό του 1.000.000 δραχμών (2.900 ευρώ). Αν οι τεκμαρτές δαπάνες ήταν κάτω του 1.000.000 δραχμών, αφαιρείται το 1 εκατ. δραχμές. Παράλληλα, αν από τον φορολογικό έλεγχο προκύψει ότι οι πραγματικές δαπάνες του φορολογούμενους είναι υψηλότερες από τις τεκμαρτές, τότε αφαιρούνται οι πραγματικές δαπάνες.
   
• Για τα έτη 2004 – 2009, αφαιρείται κάθε έτος είτε το ποσό των 2.900 ευρώ που ήταν η ελάχιστη δαπάνη διαβίωσης, είτε οι τεκμαρτές δαπάνες αν είναι μεγαλύτερες είτε οι πραγματικές δαπάνες εφόσον είναι υψηλότερες των τεκμαρτών.
   
• Για τα έτη 2010 – 2013 αφαιρούνται από το εισόδημα οι πραγματικές ή τεκμαρτές δαπάνες και οι δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων και εφόσον δεν υπάρχουν, αφαιρείται το ποσό των 3.000 ευρώ για τον άγαμο ή 5.000 ευρώ προκειμένου για συζύγους.
   
• Για τα έτη από 2014 και μετά αφαιρούνται από το εισόδημα οι πραγματικές ή τεκμαρτές δαπάνες και οι δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων και εφόσον δεν υπάρχουν, αφαιρείται το ποσό των 3.000 ευρώ για τον άγαμο ή 5.000 ευρώ προκειμένου για συζύγους, καθώς επίσης και κάθε ποσό που καταβλήθηκε για την απόκτηση των εσόδων των παραπάνω περιπτώσεων.
   
• Για τα έτη προ του 1997, που δεν υπάρχουν αντίγραφα στις ΔΟΥ, αν φορολογούμενος δεν έχει το αντίγραφο της δήλωσης ή το εκκαθαριστικό σημείωμα για κάποιο έτος, δεν λαμβάνεται υπόψη για τον σχηματισμό του αποθέματος, όχι μόνο το εν λόγω έτος, αλλά και τα προηγούμενα έτη, καθώς δεν μπορεί να γίνει επίκληση των προγενέστερων  ετών από την απολεσθείσα χρήση.

Οι σύζυγοι

Στην περίπτωση συζύγων που υποβάλλουν χωριστές δηλώσεις, δεν μπορεί να γίνει επίκληση εισοδημάτων από τη χωριστή δήλωση του άλλου συζύγου.

Από τις κοινές δηλώσεις προηγούμενων ετών ο κάθε σύζυγος μπορεί να επικαλεστεί ανάλωση κεφαλαίου μόνο από τα δικά του εισοδήματα.