Κάτω από τον ανοιξιάτικο ουρανό της ορεινής Δράμας, άνθρωποι κάθε ηλικίας σχηματίζουν έναν μεγάλο κύκλο γύρω από ένα δέντρο. Κρατιούνται από τα χέρια, τραγουδούν, γελούν, μοιράζονται.
Γύρω τους πάγκοι γεμάτοι σπόρους, πρόσωπα από διαφορετικές χώρες, εικόνες και μυρωδιές της φύσης. Δεν πρόκειται για μια απλή γιορτή, αλλά για την ετήσια Γιορτή Σπόρων του Πελίτι, μια ζωντανή εικόνα ενός άλλου τρόπου οργάνωσης της ζωής.
Στην «Γη του Πελίτι», στο Μεσοχώρι του δήμου Παρανεστίου, η 26η κατά σειρά Γιορτή Σπόρων άνοιξε φέτος τις πόρτες της. Μια μοναδική διοργάνωση που ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα και εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς για το παγκόσμιο κίνημα των παραδοσιακών σπόρων.
Η εκδήλωση αποτελεί την κορύφωση μιας διαδρομής 31 ετών του Πελίτι, που από το 1995 εργάζεται για τη συλλογή, τη διατήρηση και την ελεύθερη διάδοση παραδοσιακών ποικιλιών σπόρων.
Εμπνευστής αυτής της προσπάθειας είναι ο Παναγιώτης Σαϊνατούδης, ο οποίος παραμένει η ψυχή της διοργάνωσης. Καλωσορίζοντας τους επισκέπτες, εξέφρασε τη χαρά του για τη μεγάλη συμμετοχή του κοινού.
«Η εντυπωσιακή παρουσία του κόσμου θυμίζει και πάλι τις μεγάλες γιορτές πριν από τον κορονοϊό», ανέφερε στο ΑΠΕ - ΜΠΕ, προσθέτοντας: «η ανταπόκριση αυτή μας γεμίζει χαρά αλλά και ευθύνη.
Κάθε χρόνο διαπιστώνουμε την ανάγκη του κόσμου να επιστρέψει στη γη, στις ρίζες του. Πριν από πέντε χρόνια είχαμε τον κορονοϊό, σήμερα έχουμε την ακρίβεια· ο κόσμος αναζητά διεξόδους για να μπορέσει να είναι αυτάρκης».
Σπόροι που χαρίζονται, ανθίζουν και καρποφορούν
Για τον ίδιο, το Πελίτι δεν αφορά μόνο τους σπόρους. «Είναι σχέσεις ανθρώπων. Είναι η ανάγκη να ξανασμίξουμε με τη γη, να ξαναγίνουμε κοινότητα, στηρίζοντας ο ένας τον άλλον κάθε φορά που έχει ανάγκη», σημειώνει, περιγράφοντας μια φιλοσοφία που υπερβαίνει τη γεωργία και αγγίζει τον πυρήνα της κοινωνικής οργάνωσης.
Η Γιορτή Σπόρων αποτέλεσε την πρώτη δημόσια εκδήλωση ανταλλαγής παραδοσιακών σπόρων στην Ελλάδα, με την πρώτη διοργάνωση να πραγματοποιείται το 1999.
Από τότε έχει εμπνεύσει δεκάδες αντίστοιχες πρωτοβουλίες σε χώρες όπως η Βουλγαρία, η Κύπρος και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το 2013 αναγνωρίστηκε από τους σποροφύλακες της Αυστραλίας ως η μεγαλύτερη γιορτή ανταλλαγής παραδοσιακών ποικιλιών παγκοσμίως.
Η διεθνής της διάσταση είναι εμφανής κάθε χρόνο. Αγρότες, επιστήμονες, ακτιβιστές και πολίτες από Ευρώπη, Αμερική, Αφρική και Ασία συναντιούνται στο Παρανέστι, δημιουργώντας ένα πολυπολιτισμικό μωσαϊκό με κοινό σημείο αναφοράς τη γη και την τροφή. Κεντρικό στοιχείο της γιορτής αποτελεί η αχρήματη οικονομία· τίποτα δεν αγοράζεται και τίποτα δεν πωλείται.
Όλα προσφέρονται: σπόροι, φαγητό, γνώση, μουσική, εμπειρίες. Το μοντέλο αυτό βασίζεται στην εμπιστοσύνη και την αμοιβαιότητα, καθώς κάθε συμμετέχων συνεισφέρει ό,τι μπορεί.
«Σε μια εποχή οικονομικής αβεβαιότητας», υπογραμμίζει στο ΑΠΕ - ΜΠΕ ο Παναγιώτης Σαϊνατούδης, «η φετινή διοργάνωση είναι αφιερωμένη στο ερώτημα πώς μπορούν οι κοινωνίες να διαχειριστούν ένα ενδεχόμενο οικονομικό κραχ.
Η απάντηση που προτείνεται μέσα από τη φιλοσοφία του Πελίτι είναι σαφής: ενίσχυση της αυτάρκειας, επανασύνδεση με τη γη και ενδυνάμωση των κοινοτήτων».
«Οι σπόροι που χαρίζονται είναι σπόροι που ανθίζουν και καρποφορούν», επισημαίνει ο εμπνευστής της γιορτής, τονίζοντας πως η ελεύθερη διάδοσή τους αποτελεί μια βαθιά πολιτική πράξη.
Παρανέστι: Ένας μικρός τόπος με μεγάλες ομορφιές
Ο δήμαρχος Παρανεστίου Αναστάσιος Καγιάογλου, μιλώντας στο ΑΠΕ - ΜΠΕ, τόνισε τη μεγάλη σημασία της γιορτής για την τοπική κοινωνία. «Χάρη σε αυτήν, το Παρανέστι έγινε γνωστό σε όλη την Ελλάδα αλλά και διεθνώς.
Ο Παναγιώτης Σαϊνατούδης, ένας ιδιώτης, κάνει φοβερή δουλειά. Μέσα από τις πρωτοβουλίες και τις δράσεις του αναδεικνύει και προβάλει την περιοχή, κι εμείς ως δήμος προσφέρουμε κάθε δυνατή στήριξη.
Μια τέτοια οικογιορτή δίνει ώθηση στην τοπική οικονομία, στηρίζοντας ποικιλότροπα τους ντόπιους επιχειρηματίες».
Κάθε χρόνο, η Γιορτή Σπόρων του Πελίτι δίνει την ευκαιρία σε πολλούς ανθρώπους να ανακαλύψουν αυτή την πανέμορφη γωνιά της ορεινής Δράμας. Ο δήμος Παρανεστίου, με λίγους κατοίκους αλλά απαράμιλλη φυσική ομορφιά, διαθέτει μοναδικά φυσικά μνημεία όπως το παρθένο δάσος του Φρακτού.
«Όλοι αυτοί οι άνθρωποι που ταξιδεύουν μέχρι εδώ αποτελούν τους καλύτερους πρεσβευτές για όσους θέλουν να γνωρίσουν το Παρανέστι και τις ομορφιές του», σημειώνει ο κ. Καγιάογλου.
«Η γιορτή περιλαμβάνει δράσεις δίπλα στον ποταμό Νέστο, ενώ οι επισκέπτες μπορούν να περπατήσουν μέσα σε πανέμορφα δάση και κοντά σε καταρράκτες, να επισκεφθούν παραδοσιακούς οικισμούς και μουσεία. Είναι υποχρέωση και ευθύνη μας να προβάλουμε τον τόπο μας – και οι γιορτές του Πελίτι μας προσφέρουν πολύτιμη βοήθεια».
Εργαστήρια, έθιμα και πολιτισμός
Το πρόγραμμα της φετινής γιορτής περιλάμβανε εργαστήρια για τη διατήρηση των σπόρων, παρουσιάσεις τεχνολογιών χωρίς ηλεκτρική ενέργεια – από ηλιακούς φούρνους μέχρι ξηραντήρια – καθώς και δράσεις φυσικής δόμησης και βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής.
Παράλληλα, υπήρξαν πολιτιστικά δρώμενα, υπαίθριο κουκλοθέατρο και ομαδικά παιχνίδια για παιδιά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η εισαγωγή της Εσπεράντο ως εργαλείου σύνδεσης ανθρώπων από διαφορετικές χώρες.
Τα έθιμα γονιμότητας, οι παραδοσιακοί χοροί και οι μουσικές εκδηλώσεις ανέδειξαν τον βαθύ πολιτισμικό χαρακτήρα της διοργάνωσης, ενώ η έκθεση φωτογραφίας και λαογραφικού υλικού λειτούργησε ως γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.
Ένα από τα πιο συμβολικά στιγμιότυπα ήταν ο σχηματισμός του σήματος του Πελίτι από τους ίδιους τους συμμετέχοντες, που ενώθηκαν σε έναν μεγάλο κύκλο γύρω από το κεντρικό δέντρο, τραγουδώντας την «Εαρινή συμφωνία» του Γιάννη Ρίτσου σε μουσική του Γιάννη Μαρκόπουλου. Η εικόνα αυτή συνοψίζει το πνεύμα της γιορτής, που στηρίζεται στη συλλογικότητα, την αρμονία και την ελπίδα.
Σε έναν κόσμο που αντιμετωπίζει περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις, η ετήσια Γιορτή Σπόρων του Πελίτι προτείνει ένα διαφορετικό μοντέλο ζωής.
Ένα μοντέλο όπου η γνώση μοιράζεται, οι πόροι δεν εμπορευματοποιούνται και οι άνθρωποι επανασυνδέονται μεταξύ τους και με τη φύση. Ίσως τελικά, μέσα από τους μικρούς σπόρους, να καλλιεργείται κάτι μεγαλύτερο – μια νέα προοπτική για το μέλλον.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news