Στην Κρανιά Καρδίτσας και σε πολλά ακόμη καραγκουνοχώρια, ο Μάιος υποδεχόταν με ένα ιδιαίτερο λαϊκό δρώμενο, τα «κλήδονα». Όπως αναφέρει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά, εκπαιδευτικός και ερευνήτρια τοπικής ιστορίας και λαογραφίας, πρόκειται για μια τελετουργική γιορτή με έντονους συμβολισμούς και μαγικοθρησκευτικό χαρακτήρα. Από τη δεκαετία του 1970, τα στοιχεία αυτά άρχισαν να αμφισβητούνται, ενώ σήμερα το έθιμο παρουσιάζεται ως θεατρικό δρώμενο με φολκλορικά στοιχεία από πολιτιστικούς συλλόγους.
Στην Κρανιά, τα κλήδονα ήταν καθαρά γυναικεία υπόθεση, προσφέροντας στις νέες κοπέλες την ευκαιρία να συμμετάσχουν δημόσια χωρίς κοινωνικά σχόλια. Όπως σημειώνει η λαογράφος, όλη η κοινότητα παρακολουθούσε τη διαδικασία, που αποτελούσε αφορμή για τραγούδι, χορό και γνωριμίες μεταξύ των νέων.
Η παράδοση αυτή καταγράφεται στο βιβλίο «Καταγραφή και ανάδειξη της αγροτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Καρδίτσας» (έκδοση Κέντρου Ιστορικής και Λαογραφικής Έρευνας Καρδίτσας «Ο ΑΠΟΛΛΩΝ», Εκτυπωτική Καρδίτσας, 2021), της Βασιλικής Κοζιού-Κολοφωτιά, το οποίο λειτουργεί ως πολύτιμος οδηγός για τη διατήρηση της τοπικής μνήμης.
Την Πρωτομαγιά, νεαρά κορίτσια συγκεντρώνονταν σε ένα σπίτι κρατώντας μια πήλινη στάμνα με ανοιχτό στόμιο και, τραγουδώντας, κατευθύνονταν προς τη βρύση του χωριού για να την γεμίσουν με το «αμίλητο νερό». Κατά τη διάρκεια της πομπής, τραγουδούσαν παραδοσιακά τραγούδια, ενώ στη συνέχεια τοποθετούσαν μέσα στη στάμνα ματσάκια λουλουδιών δεμένα με κλωστή, στην οποία κάθε κοπέλα είχε προσθέσει μυστικά ένα προσωπικό αντικείμενο, όπως ένα δαχτυλίδι ή σταυρουδάκι.
Η στάμνα σκεπαζόταν με κόκκινο πανί και «κλειδωνόταν» με σχοινί στολισμένο με λουλούδια. Έπειτα, τα κορίτσια μετέφεραν σιωπηλά τα κλήδονα στην εκκλησία, τηρώντας το έθιμο του αμίλητου νερού, ενώ οι νέοι του χωριού προσπαθούσαν μάταια να τις κάνουν να μιλήσουν.
Η τελετή του Αη-Θανασιού και το γλέντι της κοινότητας
Την επόμενη ημέρα, του Αη-Θανασιού, οι κοπέλες συγκεντρώνονταν ξανά, ντύνοντας μια εξ αυτών «νύφη», και πήγαιναν να «βγάλουν τα κλήδονα». Η πομπή συνοδευόταν από τα ίδια τραγούδια, με τη διαφορά ότι οι στίχοι άλλαζαν το ρήμα από «να βάλουμε» σε «να βγάλουμε». Μετά τη βρύση, επέστρεφαν στο χοροστάσι, όπου η νύφη έβγαζε ένα-ένα τα ματσάκια των λουλουδιών και τα παρέδιδε σε γυναίκα γνωστή για τις μαντικές της ικανότητες, η οποία προέβλεπε τα μελλούμενα του γάμου κάθε κοπέλας.
Η τελετή ολοκληρωνόταν με γλέντι για όλο το χωριό. Αρχικά, τα τραγούδια ήταν ζωντανά από τις ίδιες τις γυναίκες, ενώ αργότερα τη θέση τους πήραν το γραμμόφωνο, το μαγνητόφωνο, το πικάπ και στη συνέχεια οι ορχήστρες. Σήμερα, στις αναβιώσεις του εθίμου, οι συμμετέχουσες τραγουδούν τα παραδοσιακά δρομικά τραγούδια και το γλέντι συνοδεύεται από παραδοσιακές ορχήστρες.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
