Εκατοντάδες μαθητές και μαθήτριες από όλη τη χώρα ανέπτυξαν τη δική τους κριτική σκέψη και δεξιότητες αξιολόγησης της πληροφορίας μέσα από το πρόγραμμα «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες – Γραμματισμός στις Ειδήσεις για Νέους». Η πιλοτική εφαρμογή του ολοκληρώθηκε με συνέδριο στη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης στην Αθήνα, όπου παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματά του.
Το πρόγραμμα, αποτέλεσμα συνεργασίας του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης και του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ανέδειξε καλές πρακτικές και τις προοπτικές ένταξης του Γραμματισμού στα Μέσα Ενημέρωσης στην εκπαιδευτική διαδικασία.
Η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κ. Σοφία Ζαχαράκη δήλωσε: «Η σημερινή παρουσίαση των εργασιών μαθητών και μαθητριών από κάθε γωνιά της Ελλάδας, στο πλαίσιο του προγράμματος "Γραμματισμός στις Ειδήσεις για Νέους – Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες", απέδειξε περίτρανα ότι το σύγχρονο σχολείο δεν μπορεί και δεν περιορίζεται στη στείρα μετάδοση γνώσεων, αλλά καλλιεργεί την κριτική σκέψη, τη δημιουργικότητα και την ενεργό συμμετοχή των νέων σε ό,τι καθορίζει τη ζωή τους όπως είναι ακόμη και η πολιτική».
Η κ. Ζαχαράκη τόνισε τη σημασία της υπεύθυνης επεξεργασίας της πληροφορίας σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη και ο ψηφιακός όγκος δεδομένων αλλάζουν ριζικά την επικοινωνία. Όπως υπογράμμισε, το πρόγραμμα έδωσε στους μαθητές τη δυνατότητα να μετατραπούν από παθητικούς δέκτες σε ενεργούς δημιουργούς περιεχομένου, μέσα από podcasts, σχολικές εφημερίδες και δράσεις ενημέρωσης.
Η παραπληροφόρηση στο επίκεντρο
Ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, συνεχάρη τον Καθηγητή Νίκο Παναγιώτου για την ιδέα και τον σχεδιασμό του προγράμματος, επισημαίνοντας τη σημασία της πρωτοβουλίας για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης.
Όπως ανέφερε: «Το πρόγραμμα "Καλλιεργώντας κριτικούς αναγνώστες" είναι μία από τις προσπάθειες που έχουν γίνει για να αντιμετωπίσουμε μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις της εποχής μας, την κρίση της παραπληροφόρησης». Ο κ. Μαρινάκης υπογράμμισε την ανάγκη συνεργασίας όλων των κοινωνικών φορέων και την καθιέρωση κανόνων στο διαδίκτυο, δίνοντας έμφαση στη σημασία του fact checking.
Προς μια Εθνική Στρατηγική για την Παιδεία στα Μέσα
Ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρης Κιρμικίρογλου, σημείωσε ότι μαθητές γυμνασίων και λυκείων συμμετείχαν σε ένα πρωτοποριακό για τα ευρωπαϊκά δεδομένα πρόγραμμα, το οποίο προωθεί την κριτική σκέψη και τον γραμματισμό στα μέσα ενημέρωσης. Όπως ανέφερε, προχωρά η υλοποίηση Εθνικής Στρατηγικής για την Παιδεία στα Μέσα, με στόχο την ενίσχυση της γνώσης και του διαλόγου.
Ευχαρίστησε ιδιαίτερα το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και τον Καθηγητή Νίκο Παναγιώτου, καθώς και τα στελέχη της Γενικής Γραμματείας που συνέβαλαν στην επιτυχία του προγράμματος.
Εκπαίδευση και δεξιότητες του μέλλοντος
Ο Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης, Δημήτρης Μαστρογεωργίου, επισήμανε ότι η συζήτηση για το μέλλον της δημοκρατίας και της εκπαίδευσης συνδέεται πλέον με τον γραμματισμό για το μέλλον, δηλαδή την ικανότητα κατανόησης και προετοιμασίας για τις αλλαγές που φέρνουν οι ψηφιακές τεχνολογίες και η τεχνητή νοημοσύνη.
«Το πρόγραμμα "Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες" αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό παράδειγμα του πώς η Ελλάδα μπορεί να τοποθετηθεί στην πρωτοπορία ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών που συνδέουν την εκπαίδευση με τις δεξιότητες του μέλλοντος», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η συμβολή της ακαδημαϊκής κοινότητας
Ο Καθηγητής Νίκος Παναγιώτου υπογράμμισε τη σημασία της συστηματικής καλλιέργειας του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης στο σχολικό περιβάλλον. Όπως σημείωσε, οι μαθητές μπορούν να λειτουργήσουν ως κριτικοί αναγνώστες της πληροφορίας όταν διαθέτουν τα κατάλληλα εργαλεία και καθοδήγηση.
Τόνισε επίσης ότι «η εμπειρία του προγράμματος επιβεβαιώνει ότι η εκπαίδευση μπορεί και πρέπει να εξοπλίσει τη νέα γενιά με εργαλεία κριτικής σκέψης απέναντι στην παραπληροφόρηση και τον καταιγισμό ψηφιακού περιεχομένου».
Η δημιουργικότητα των μαθητών στο προσκήνιο
Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, σχολικές μονάδες από όλη την Ελλάδα παρουσίασαν έργα που υλοποίησαν στο πλαίσιο του προγράμματος, αναδεικνύοντας τη δημιουργικότητα και τη συνεργατική διάθεση των μαθητών. Παράλληλα, θεματικά πάνελ με ακαδημαϊκούς, εκπαιδευτικούς και δημοσιογράφους ανέλυσαν τις προκλήσεις της σύγχρονης ενημέρωσης.
Η ολοκλήρωση του προγράμματος επιβεβαιώνει τη σημασία της εκπαίδευσης στον γραμματισμό των ειδήσεων, σε μια εποχή όπου η πληροφορία διακινείται ταχύτατα και απαιτεί υπεύθυνη αξιολόγηση. Το παράδειγμα αυτό αναδεικνύει την ανάγκη συνέχισης και ενίσχυσης ανάλογων δράσεων στο μέλλον.