Ο Νίκος Ορφανός, αναγνωρισμένος ως ένας από τους σημαντικότερους ηθογράφους της Κρήτης του περασμένου αιώνα, κατάφερε να διαφυλάξει μέσα από τα έργα του έναν κόσμο που αλλάζει και χάνεται. Μέσα από τα διηγήματα και τα θεατρικά του έργα, κατέγραψε ήθη, έθιμα, την κρητική τοπιολαλιά, καθημερινές ιστορίες και, κυρίως, την ψυχοσύνθεση των ανθρώπων της κρητικής υπαίθρου, δημιουργώντας μια πολύτιμη πολιτιστική παρακαταθήκη.
Σε πρόσφατη αφιερωματική εκδήλωση στο Ρέθυμνο, που διοργανώθηκε από την Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Ρεθύμνης, το έργο του αείμνηστου εκπαιδευτικού και συγγραφέα βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο. Ο Νίκος Ορφανός, ο οποίος απεβίωσε το 2005 σε ηλικία 79 ετών, άφησε πίσω του σημαντικό αριθμό διηγημάτων, ευθυμογραφημάτων και θεατρικών έργων, αντλώντας έμπνευση από την τοπική παράδοση και τη λαογραφία.
Η σημασία αυτής της συγγραφικής κληρονομιάς αναδεικνύεται ακόμη περισσότερο σήμερα. Όπως τονίστηκε στην εκδήλωση, η γλώσσα του τόπου, μέσα από τους διαλόγους και τις περιγραφές του Ορφανού, αποτέλεσε όχι μόνο μέσο επικοινωνίας αλλά και φορέα μνήμης, ιστορίας και συλλογικής ταυτότητας.
Ο εκπαιδευτικός, ιστορικός ερευνητής και συγγραφέας Νίκος Δερεδάκης σημείωσε πως σκοπός του Ορφανού ήταν «η διάσωση και η προβολή των ηθών, των εθίμων, της γλώσσας και της ψυχοσύνθεσης των ανθρώπων του κρητικού χωριού». Έξι δεκαετίες μετά τη συγγραφή των κρητικών διηγημάτων του, σε μια εποχή που η τοπιολαλιά και τα ήθη της υπαίθρου υποχωρούν, τα κείμενά του αποκτούν ιδιαίτερη αξία.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει και η θεατρική διάσταση του έργου του. Ανάμεσα στα έργα του συγκαταλέγονται τα «Καλά Ξέτελα», που παρουσιάστηκαν το 1966 με αφορμή τα 100 χρόνια από τη μεγάλη Κρητική Επανάσταση και το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου, και τα «Σηκωματάρικα», που ανέβηκαν το 1970. Το 1967 κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Κρητικά διηγήματα», το οποίο επανεκδόθηκε δύο φορές, ενώ το 1989 εκδόθηκε το τελευταίο του βιβλίο, «Οι κύκλοι του δρυγιά».
Η δρ Θεατρολογίας και συγγραφέας 'Αννα Τζανιδάκη ανέδειξε τη διαχρονικότητα των κειμένων του, τονίζοντας πως η προσοχή του στη λεπτομέρεια επιτρέπει στον σύγχρονο αναγνώστη να αντικρίσει μια πραγματικότητα που δεν υπάρχει πια, αλλά παραμένει μέρος της συλλογικής ταυτότητας. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη δυνατότητα αξιοποίησης των έργων του από τις νεότερες γενιές και τα σχολεία, ώστε οι νέοι να γνωρίσουν τη ζωή της κρητικής υπαίθρου.
Η ουσία του αφιερώματος εστιάζει στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Δεν πρόκειται μόνο για μια επιστροφή στη μνήμη ενός συγγραφέα, αλλά για μια υπενθύμιση της αξίας όσων καταγράφουν τον τόπο τους πριν αυτός αλλάξει οριστικά. Μέσα από το έργο του Νίκου Ορφανού διασώζεται όχι μόνο η ιστορία μιας άλλης εποχής, αλλά και η γλώσσα, η καθημερινότητα και ένας τρόπος ζωής που μπορεί να μην επιστρέψει, αλλά παραμένει αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής ταυτότητας της Κρήτης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
