Φωτο: Shuttestock

Με «προίκα» 600 εκατ. από το ΕΣΠΑ θα γίνει η απολιγνιτοποίηση

Ξεπερνά το 1 δισ. ευρώ η χρηματοδότηση της εξόδου από την εποχή του λιγνίτη: 600 εκατ. από το νέο ΕΣΠΑ, 300 εκατ. από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και 150 εκατ. από την εθνική συμμετοχή.

Σάρκα και οστά αρχίζει να παίρνει το σκέλος που αφορά την χρηματοδότηση του mega-project της απολιγνιτοποίησης, προκειμένου να βρεθεί το απαραίτητο καύσιμο ώστε να πάρει μπροστά το πρωτοφανές για τα ελληνικά δεδομένα εγχείρημα.

Ένα γιγάντιο project, που προς το παρόν τουλάχιστον δεν φαίνεται να επηρεάζεται από τους κλυδωνισμούς της παγκόσμιας οικονομίας, και το οποίο βρίσκεται στην φάση όπου αρχίζουν να κλειδώνουν τα κεφάλαια του νέου ΕΣΠΑ, αυτού της προγραμματικής περιόδου 2021 - 2027, τα οποία και θα «κουμπώσουν» με εκείνα που θα πάρει η Ελλάδα από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, τα κονδύλια που θα διατεθούν από το νέο ΕΣΠΑ για το project θα είναι κοντά στα 600 εκατ. ευρώ, δηλαδή διπλάσια των 300 εκατ. ευρώ που φαίνεται ότι θα πάρει η χώρα από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης.

Αθροίζοντας σε αυτά τα 900 εκατ. ευρώ και την εθνική συμμετοχή, που θα ανέλθει σε περίπου 150 εκατ. ευρώ, δημιουργείται ένας συνολικός «κουμπαράς» άνω του 1 δισ. ευρώ. Το ποσό δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο και ισοδυναμεί με περίπου το 30% επί των συνολικών κεφαλαίων, ύψους 3,5 δισ. ευρώ που δικαιούται η Ελλάδα (από το InvestEU, το διάδοχο του Ταμείου Γιούνκερ συν δάνεια από την ΕΤΕπ), προκειμένου να ξεκινήσουν τα έργα για την μεταλιγνιτική περίοδο.

Έργα που θα περιλαμβάνουν προγράμματα ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας και της απασχόλησης, την ανάπτυξη mega - φωτοβολταϊκών από τη ΔΕΗ, επενδύσεις στην μεταποίηση, τον αγροτικό τομέα και τον αγροτουρισμό, μαζί με διείσδυση του φυσικού αερίου στις λιγνιτικές περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης, προκειμένου να διασφαλισθεί μεταξύ άλλων η θέρμανση των κατοίκων.

Στην ουσία πρόκειται για τα πρώτα μέτρα του προγράμματος για την «δίκαιη μετάβαση» των περιοχών αυτών στη μεταλιγνιτική περίοδο, όπως αποφασίσθηκαν κατά τη χθεσινή συνεδρίαση της διυπουργικής που πραγματοποιήθηκε με τηλεδιάσκεψη υπό την προεδρία του Κ. Χατζηδάκη.

Στην λογική αυτή, η διυπουργική ενέκρινε την κατάρτιση ενός ενιαίου Επιχειρησιακού Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, με πόρους από το νέο ΕΣΠΑ (της περιόδου 2021-2027), που θα αντιστοιχούν στο διπλάσιο τουλάχιστον του εθνικού μεριδίου από το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης.

Το πρωτόγνωρο για τα ελληνικά δεδομένα εγχείρημα

Φυσικά το εγχείρημα δεν βρίσκεται ούτε καν στην αρχή. Τους επόμενους μήνες, υπηρεσίες της κεντρικής κυβέρνησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης, μαζί με ιδιώτες, καλούνται να προτείνουν συγκεκριμένα projects από τον πρωτογενή, τον δευτερογενή και τον τριτογενή τομέα, δηλαδή στα αγροτικά, την μεταποίηση, τις ΑΠΕ και τον τουρισμό, από τα οποία θα επιλεγούν τα πιο βιώσιμα. Σε αυτά θα έρθουν να «κουμπώσουν» γενναία προγράμματα επανεκπαίδευσης εργαζομένων, σχέδια ενίσχυσης της ερευνητικής δραστηριότητας και ανάπτυξης νέων τεχνολογιών.

Όλα αυτά μαζί θα πρέπει να ενταχθούν σε ένα ενιαίο στρατηγικό πλάνο, το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δίκαιης Μετάβασης, το οποίο θα «προικοδοτηθεί» με φορολογικά, αναπτυξιακά και άλλα κίνητρα και εν συνεχεία θα υποβληθεί προς έγκριση στις Βρυξέλλες. Εφόσον το σχέδιο είναι σωστά «δεμένο», τότε η Κομισιόν θα το εγκρίνει, προκειμένου από το 2021 και μετά να τεθεί σε εφαρμογή, ταυτόχρονα με το ευρωπαϊκό Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, αυτό δηλαδή που θα χρηματοδοτεί περιοχές, προκειμένου να περάσουν στην μετά τον άνθρακα εποχή.

Είναι προφανές ότι το σχέδιο έχει απαιτήσεις ενός project, που όμοιό του δεν έχει υλοποιηθεί εδώ και δεκαετίες. Προϋποθέτει σωστή προετοιμασία, ευέλικτο σχεδιασμό, συντονισμό πλειάδας υπουργείων, δήμων, υπηρεσιακών φορέων και επενδυτών και κυρίως αποτελεσματικότητα στην απορρόφηση των χρημάτων.

Σημειωτέον ότι όλα τα παραπάνω έχουν μια διαχειριστική λογική ΕΣΠΑ, αφού οι εκταμιεύσεις θα προχωρούν ανάλογα με τις απορροφήσεις, ενώ η Κομισιόν θα εποπτεύει το πρόγραμμα και την πρόοδο κάθε χώρας. Δεδομένου ότι η Ελλάδα έχει βάλει πολύ πιο τολμηρό στόχο για την απολιγνιτοποίηση, δηλαδή το 2023 - όταν οι περισσότερες ευρωπαικές χώρες μιλούν για το 2030 - είναι αρκετά πιθανό να εισπράξει νωρίτερα απ' ό,τι άλλοι τα κεφάλαια που της αναλογούν.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η ζωή μετά το λιγνίτη: Στοίχημα υψηλού ρίσκου για την κυβέρνηση

Στη Δυτική Μακεδονία ο Κωστής Χατζηδάκης για να εξηγήσει εξηγήσει σε δημάρχους, εργαζόμενους και συνδικαλιστές πως θα είναι η ζωή μετά το λιγνίτη. Τα 4,4 δισ. ευρώ από τις Βρυξέλλες και η αγωνία για καλή αξιοποίηση.
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Κλινικά... νεκρός ο λιγνίτης με μείωση παραγωγής 90%

Ακόμη και στον καύσωνα, η ΔΕΗ προτίμησε να κρατήσει «σβηστές» τις λιγνιτικές μονάδες, που έχουν πανάκριβο κόστος παραγωγής και πέρυσι την «έβαλαν μέσα» 300 εκατ. ευρώ. Ποιοι λόγοι εμποδίζουν το άμεσο κλείσιμο των εργοστασίων.