Νέες ευκαιρίες για τις ελληνικές επιχειρήσεις δημιουργεί η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Mercosur, η οποία εγκρίθηκε από την πλειονότητα των κρατών-μελών της ΕΕ σε συνεδρίαση του Συμβουλίου Πρέσβεων στις Βρυξέλλες. Η συμφωνία αυτή ανοίγει την πρόσβαση σε μια αγορά 270 εκατομμυρίων καταναλωτών, δίνοντας δυνατότητες στα ελληνικά αγροδιατροφικά προϊόντα να διευρύνουν την παρουσία τους στη Λατινική Αμερική.
Ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αντώνης Φιλιππής, ανέφερε ότι «ειδικά στο σημερινό σύνθετο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό περιβάλλον, ο στόχος της χώρας μας είναι σαφής: η σύναψη ουσιαστικών εμπορικών συμφωνιών που αποδίδουν απτά οφέλη για τους παραγωγούς και τις επιχειρήσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα σταθερότητα και προβλεψιμότητα».
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι συμφωνίες πρέπει να περιλαμβάνουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς προστασίας και παρακολούθησης. Ειδικά για τη συμφωνία Mercosur, η ρήτρα διμερούς διασφάλισης, αν και δεν καλύπτει κάθε ανησυχία, θεωρείται βασικό εργαλείο για τη διαμόρφωση δικαιότερων όρων ανταγωνισμού στον αγροδιατροφικό τομέα.
Η συμφωνία αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγματεύσεων για περισσότερο από 25 χρόνια, με το πρώτο πολιτικό ορόσημο να σημειώνεται τον Ιούνιο του 2019. Τα τελικά κείμενα εγκρίθηκαν από το Κολέγιο των Επιτρόπων τον Σεπτέμβριο του προηγούμενου έτους.
Η εφαρμογή της συμφωνίας θα γίνει σε δύο στάδια: αρχικά με προσωρινή εφαρμογή του εμπορικού σκέλους μετά την υπογραφή και έγκριση από το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και στη συνέχεια με οριστική κύρωση από τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών.
Η συμφωνία προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση εισαγωγικών δασμών, κάτι που αναμένεται να ωφελήσει προϊόντα όπως ελαιόλαδο, τυριά, ακτινίδια, ροδάκινα και αρτοσκευάσματα. Παράλληλα, διασφαλίζεται προστασία για 21 ελληνικές γεωγραφικές ενδείξεις, με ειδικές μεταβατικές ρυθμίσεις.
Για τη φέτα, προβλέπεται μεταβατική περίοδος επτά ετών για υφιστάμενους χρήστες της ονομασίας, με χρήση της ρήτρας «grandfathering».
Μεταξύ των προστατευόμενων ονομασιών περιλαμβάνονται το ούζο, το τσίπουρο, διάφορα κρασιά, ελαιόλαδα συγκεκριμένων περιοχών, η μαστίχα Χίου, ο κρόκος Κοζάνης, η ελιά Καλαμάτας, η κονσερβοελιά Αμφίσσης, η κεφαλογραβιέρα, το μανούρι και η κορινθιακή σταφίδα Βοστίτσα.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι ελληνικές εξαγωγές προς τις χώρες της Mercosur ανέρχονται σήμερα στα 34,3 εκατ. ευρώ. Η μείωση των δασμών αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τη θέση των ελληνικών επιχειρήσεων στις εν λόγω αγορές.
Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί το ελαιόλαδο, καθώς οι χώρες της Mercosur – Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη και Ουρουγουάη – δεν διαθέτουν αξιοσημείωτη εγχώρια παραγωγή και σήμερα επιβάλλουν δασμούς στο προϊόν. Η κατάργηση των δασμών αναμένεται να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα του ελληνικού ελαιολάδου σε αυτές τις αγορές.
Αντιδράσεις και μέτρα διασφάλισης
Παρά τις ευκαιρίες, ευρωπαϊκές αγροτικές οργανώσεις εκφράζουν ανησυχίες για αθέμιτο ανταγωνισμό, λόγω εισαγωγών φθηνότερων προϊόντων από τις χώρες της Mercosur, τα οποία συχνά παράγονται με χαμηλότερα περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα.
Σε απάντηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε νέο σχέδιο κανονισμού για την ενίσχυση των μηχανισμών διασφάλισης. Προβλέπεται η δυνατότητα παρέμβασης εντός 21 ημερών σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς, διενέργεια ερευνών για αυξήσεις εισαγωγών άνω του 8% ή όταν οι εισαγωγές είναι 10% χαμηλότερες από την εγχώρια παραγωγή, καθώς και αυστηρότερη παρακολούθηση ανά κράτος-μέλος.
Επιπλέον, ενισχύονται οι φυτοϋγειονομικοί και υγειονομικοί έλεγχοι και ενεργοποιείται ο μηχανισμός «Unity Safety Net» ύψους 6,3 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, με αύξηση του Γεωργικού Αποθεματικού.
Στα μέτρα περιλαμβάνεται η ενίσχυση της προστασίας προϊόντων ονομασίας προέλευσης και η πρόβλεψη ρήτρας αμοιβαιότητας, σύμφωνα με την οποία τα εισαγόμενα προϊόντα από τη Νότια Αμερική θα πρέπει να πληρούν τα ίδια πρότυπα με τα ευρωπαϊκά.
Υπάρχει επίσης κατάλογος 14 ευαίσθητων προϊόντων, όπως λεμόνια, πορτοκάλια, μανταρίνια, κρέας, αυγά, μέλι και ρύζι, για τα οποία προβλέπεται ενεργοποίηση δασμών ή αναστολή της συμφωνίας σε περίπτωση σημαντικής αύξησης εισαγωγών ή πίεσης στις τιμές.
Οι παραγωγοί θα προστατεύονται από αθέμιτο ανταγωνισμό και διαταραχές της αγοράς μέσω ποσοστώσεων και ελέγχων. Σε περιπτώσεις αύξησης εισαγωγών άνω του 5% ή μείωσης της μέσης τιμής εισαγωγής άνω του 5%, θα ενεργοποιούνται μέτρα όπως η επαναφορά δασμών ή ο περιορισμός εισαγωγών.
Όπως δήλωσε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, «τις ρήτρες διασφάλισης στο πλαίσιο κανονισμού της ΕΕ ψήφισαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μόνο οι ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας».
Τα μέτρα προστασίας των αγροτών εγκρίθηκαν με ευρεία πλειοψηφία (421 υπέρ, 161 κατά) από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με στήριξη από όλες τις πολιτικές ομάδες εκτός από την Αριστερά και τους Πατριώτες.
Πρόσθετη δημοσιονομική στήριξη
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε την κινητοποίηση πρόσθετων πόρων ύψους περίπου 45 δισ. ευρώ για την άμεση στήριξη του αγροτικού τομέα.
Τα κράτη-μέλη έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν αυτούς τους πόρους μέσω εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης. Προβλέπεται επίσης αποθεματικό 6,3 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση διαταραχών της αγοράς, καθώς και αυξημένη οικονομική ενίσχυση των αγροτικών περιοχών, με τουλάχιστον το 10% των πόρων κάθε σχεδίου να κατευθύνεται σε αυτές.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαιρέτισε την πρωτοβουλία, δηλώνοντας ότι «η άμεση κινητοποίηση σημαντικών πόρων προς τον αγροτικό τομέα αποτελεί ουσιαστικό βήμα στήριξης των Ελλήνων και Ευρωπαίων αγροτών» και επανέλαβε τη δέσμευση της Ελλάδας για μια ισχυρή Κοινή Αγροτική Πολιτική κατά την περίοδο 2028-2034.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
