Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν έχει προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία, ενεργοποιώντας το δυσμενέστερο σενάριο που φοβούνταν οι αγορές από τα τέλη του 2023: μια γενικευμένη σύρραξη στη Μέση Ανατολή και διακοπή των εξαγωγών ενεργειακών πόρων της περιοχής.
Το ντε φάκτο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται έως και το ένα τέταρτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και LNG, έχει περιορίσει απότομα την προσφορά αυτών των κρίσιμων καυσίμων. Ως αποτέλεσμα, οι τιμές –ιδίως του φυσικού αερίου– εκτοξεύθηκαν.
Η προθεσμιακή τιμή του πετρελαίου μπρεντ για παράδοση τον Μάιο ξεπέρασε τα 90 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο 25% σε σχέση με τις 27 Φεβρουαρίου, πριν την επίθεση κατά του Ιράν. Στην Ευρώπη, ο δείκτης αναφοράς για το φυσικό αέριο αυξήθηκε περίπου 70%, με τα συμβόλαια στο χρηματιστήριο του Άμστερνταμ (TTF) να διαμορφώνονται στα 54 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 32 ευρώ στα τέλη Φεβρουαρίου.
Η άνοδος στο φυσικό αέριο ήταν εντονότερη, καθώς η αγορά δεν είχε επάρκεια πριν τον πόλεμο. Αντίθετα, στο πετρέλαιο υπήρχε υπερβάλλουσα προσφορά και υψηλά αποθέματα. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μπορούν να διοχετεύσουν ποσότητες αργού μέσω αγωγών προς την Ερυθρά Θάλασσα και το Ομάν, περιορίζοντας εν μέρει το πρόβλημα. Επιπλέον, η Σαουδική Αραβία διαθέτει γεμάτες αποθήκες πετρελαίου σε άλλες χώρες.
Ενεργειακό σοκ και επιπτώσεις στις οικονομίες
Η εκτίναξη των τιμών σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο αποτελεί σοβαρή απειλή για τις οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας, όπως η ευρωπαϊκή και οι μεγάλες ασιατικές (Κίνα, Ιαπωνία, Ινδία). Οι καταναλωτές θα επιβαρυνθούν από τις αυξήσεις στην ενέργεια και τις δευτερογενείς ανατιμήσεις σε προϊόντα και υπηρεσίες, περιορίζοντας τη ζήτηση και την ανάπτυξη.
Παράλληλα, αυξάνεται το κόστος παραγωγής για τις επιχειρήσεις στις χώρες εισαγωγής. Ιδιαίτερα για την Ευρώπη, όπου το ενεργειακό κόστος είναι ήδη υψηλότερο σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα, η νέα κρίση δοκιμάζει εκ νέου την ανταγωνιστικότητα των εταιρειών.
Η διάρκεια του πολέμου ως καθοριστικός παράγοντας
Το μέγεθος των οικονομικών επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια του πολέμου και το διάστημα που θα παραμείνουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ. Αναλυτές εκτιμούν ότι εάν η σύρραξη λήξει εντός ενός μήνα –όπως είχε αναφέρει αρχικά ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, αν και αργότερα άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μεγαλύτερης διάρκειας– οι συνέπειες θα είναι διαχειρίσιμες.
Κίνδυνος πληθωριστικής αναζωπύρωσης
Η εμπειρία από τον πόλεμο στην Ουκρανία έδειξε ότι οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας μεταφέρονται ταχύτατα σε άλλα προϊόντα και υπηρεσίες, ενισχύοντας τον πληθωρισμό. Στην Ευρωζώνη, ο πληθωρισμός τον Φεβρουάριο διαμορφώθηκε στο 1,9%, εντός του στόχου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), κυρίως λόγω μείωσης των τιμών ενέργειας κατά 3,1% σε ετήσια βάση. Ωστόσο, οι τιμές υπηρεσιών αυξήθηκαν 3,4% και των τροφίμων 2,6%.
Κατά την έναρξη του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη είχε φθάσει στο 5,9%, εκτινασσόμενος στη συνέχεια έως και το 10,6% τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, με κύρια αιτία την αύξηση των τιμών ενέργειας κατά 40% και των τροφίμων έως 13,1%.
Η στάση της ΕΚΤ και οι επόμενες κινήσεις
Με αυτά τα δεδομένα, στην ΕΚΤ επικρατεί εγρήγορση για την αποφυγή δευτερογενών πληθωριστικών πιέσεων. Ο πρόεδρος της γερμανικής κεντρικής τράπεζας, Γιόαχιμ Νάγκελ, δήλωσε ότι το θέμα θα συζητηθεί στη συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ στις 19 Μαρτίου. Η Τράπεζα είχε δεχθεί κριτική για καθυστερημένη αντίδραση στην κρίση του 2021–2022, όταν χαρακτήριζε τις αυξήσεις τιμών «παροδικές».
«Στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ τη μεθεπόμενη εβδομάδα, θα συζητήσουμε τα τελευταία δεδομένα και προβλέψεις. Σε αυτή τη βάση, θα αποφασίσουμε εάν η τρέχουσα στάση της νομισματικής πολιτικής παραμένει κατάλληλη ή αν πρέπει να ληφθούν μέτρα», ανέφερε ο Νάγκελ, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αύξησης επιτοκίων. Ωστόσο, οι αγορές δεν αναμένουν προς το παρόν σχετική κίνηση τον Μάρτιο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
