Στον έλεγχο ποιων υποθέσεων δίνει προτεραιότητα η ΑΑΔΕ και τι την πιέζει

Στην καταγραφή των μεγάλων φορολογικών υποθέσεων που παραγράφονται την 31η Δεκεμβρίου 2026 προχωρούν τα Ελεγκτικά Κέντρα της ΑΑΔΕ μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου, ώστε να υποβάλουν τις σχετικές λίστες στη διοίκηση της ΑΑΔΕ.

Από τους καταλόγους αυτούς θα επιλεγούν εκείνες με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, χρησιμοποιώντας συγκεκριμένα κριτήρια για την κατάταξη των υποθέσεων με βάση τον κίνδυνο να έχουν υποπέσει σε φοροδιαφυγή, στα έτη που παραγράφονται.

Στο τέλος του 2026 παραγράφονται οι υποθέσεις, των φορολογικών ετών από το 2010 έως και το 2022, αναλόγως στην κατηγορία που ανήκουν, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται βασικά σε εκείνες του φορολογικού έτους 2020.

Η μέγιστη διάρκεια κατά την οποία μένει ανοιχτή μια υπόθεση είναι όταν δεν έχει υποβληθεί φορολογική δήλωση και φτάνει στα 15 έτη, αλλά με τις αλλαγές που έγιναν πρόσφατα, οι ακριβείς χρόνοι παραγραφής είναι σωστό «σταυρόλεξο». Διαβάστε εδώ το σχετικό αναλυτικό ρεπορτάζ του BD.
 
Πρόκειται για τις υποθέσεις που υπόκεινται στην πενταετή παραγραφή, που είναι ο γενικός κανόνας της φορολογικής νομοθεσίας, όπως έχει διαμορφωθεί μέσα από αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, ο οποίος δύσκολα ανατρέπεται.

Τα «συμπληρωματικά στοιχεία»

Για να επεκταθεί σε έτη, πέραν την πενταετίας η δυνατότητα της εφορίας να ελέγξει τον φορολογούμενο, θα πρέπει να προκύψουν «συμπληρωματικά στοιχεία», τα οποία δεν θα ήταν δυνατόν να ήταν στη διάθεση της ΑΑΔΕ εντός της πενταετίας.

Παράδειγμα αποτελούν οι κινήσεις των τραπεζικών λογαριασμών. Τα στοιχεία είναι στις τράπεζες και η ΑΑΔΕ έχει την ευχέρεια να τις ελέγχει οποιαδήποτε στιγμή, μέσω των ειδικών λογισμικών που διαθέτει και την online σύνδεση που έχει με των πιστωτικά ιδρύματα.

Στο πλαίσιο αυτό, δεν έχει τη δυνατότητα η εφορία να διενεργήσει σήμερα ελέγχους σε τραπεζικές καταθέσεις του έτους 2019 και προγενέστερα, ανεξαρτήτως του ύψους της φοροδιαφυγής που εντοπίσει, καθώς όπως έχει κρίνει το ΣτΕ, όφειλε να διενεργήσει τον έλεγχο εντός της πενταετίας.

Οι εντολές της ΑΑΔΕ

Μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου, τα Ελεγκτικά Κέντρα και οι ΔΟΥ καλούνται να καταγράψουν σε λίστες τις υποθέσεις που παραγράφονται τέλος του 2026 και οι οποίες αφορούν συγκεκριμένα έτη, χρησιμοποιώντας κριτήρια αξιολόγησης όπως είναι το ιστορικό φοροδιαφυγής, η συνέπεια την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων, η ύπαρξη ατακτοποίητων ληξιπρόθεσμων χρεών.

Κατά κατηγορία, τα έτη τα οποία παραγράφονται στο τέλος του 2026 είναι τα ακόλουθα:

• 2022: Αφορά επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες που χρησιμοποιούν από το 2020 την ηλεκτρονική τιμολόγηση, μέσω του myData, για τις οποίες ισχύει η τριετής παραγραφή αντί της πενταετούς.
• 2020: Οι υποθέσεις του φορολογικού έτους 2020 (φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ), για τις οποίες έχουν υποβληθεί αρχικές εμπρόθεσμες δηλώσεις ή για τις οποίες έχουν υποβληθεί αρχικές εκπρόθεσμες δηλώσεις το αργότερο μέχρι τις 31-12-2024. Οι συγκεκριμένες υποθέσεις υπάγονται στον κανόνα της 5ετούς παραγραφής, η οποία μετράει από το έτος εντός του οποίου έπρεπε να υποβληθεί η φορολογική δήλωση (2021).
• 2018: Οι υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος που αφορούν τη χρήση 2018, αλλά δεν υποβλήθηκαν έγκαιρα οι φορολογικές δηλώσεις και υποβλήθηκαν εκπρόθεσμα εντός του 2024. Για τις συγκεκριμένες υποθέσεις η βασική προθεσμία παραγραφής,  που είναι 5 χρόνια και η οποία έληξε κανονικά στις 31-12-2025 (5+1 έτος από το τη φορολογική χρήση), εφόσον υποβάλλονταν εμπρόθεσμη φορολογική δήλωση. Ωστόσο επειδή υποβλήθηκε εκπρόθεσμα η δήλωση το 2024, η προθεσμία παραγραφής επεκτείνεται για μια τριετία επιπλέον.
• 2015: Οι υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ του φορολογικού έτους 2015, για τις οποίες προέκυψαν «συμπληρωματικά» στοιχεία, όπως  πλαστά και εικονικά τιμολόγια τα οποία στοιχειοθετούν έγκλημα φοροδιαφυγής, δηλαδή το ποσό που αποφεύχθηκε να δηλωθεί να υπερβαίνει το ποσό των 50.000 για παρακρατούμενους φόρους ή των 100.000 ευρώ αν πρόκειται για φόρο εισοδήματος. Δεν αποτελούν «συμπληρωματικά στοιχεία» οι καταθέσεις σε τράπεζες του εσωτερικού, ενώ υπό προϋποθέσεις, συνιστούν «συμπληρωματικά στοιχεία» οι κινήσεις των τραπεζικών λογαριασμών σε τράπεζες του εξωτερικού.
• 2015: Οι υποθέσεις ΦΠΑ του φορολογικού έτους 2015 για τις οποίες δεν υποβλήθηκε εκκαθαριστική δήλωση ΦΠΑ, για τις οποίες ισχύει 10ετής περίοδος παραγραφής.
• 2010: Αν για κάποιο έτος δεν υποβλήθηκε δήλωση φορολογίας εισοδήματος ή υποβλήθηκε εκπρόθεσμη αρχική δήλωση φορολογίας εισοδήματος, η εφορία έχει τη δυνατότητα να καταλογίσει φόρους και πρόστιμα ακόμη και μετά από 15 χρόνια. Εφόσον ενδιάμεσα υποβληθεί εκπρόθεσμη δήλωση, π.χ. στο 13ο, 14ο, ή 15ο έτος, από το έτος υποχρέωσης, η προθεσμία παραγραφής, παρατείνεται αλλά συνολικά δεν μπορεί να ξεπεράσει την 15ετία, από το έτος που έπρεπε να υποβληθεί η δήλωση.

Ποιοι δεν ξεμπερδεύουν στην πενταετία

Οι προθεσμίες παραγραφής μπορούν να διευρυνθούν στις ακόλουθες περιπτώσεις:

1. Εάν, εντός του πέμπτου έτους της προθεσμίας παραγραφής, υποβάλλεται αρχική ή τροποποιητική δήλωση ή περιέρχονται σε γνώση της Φορολογικής Διοίκησης νέα στοιχεία σε υπόθεση που έχει διενεργηθεί πλήρης έλεγχος ή σε κάθε άλλη περίπτωση περιέρχονται σε γνώση της Φορολογικής Διοίκησης πληροφορίες από οποιαδήποτε πηγή εκτός της Φορολογικής Διοίκησης, από τις οποίες προκύπτει φορολογική οφειλή και μόνο για το ζήτημα στο οποίο αφορούν, για περίοδο ενός (1) έτους από τη λήξη της πενταετίας.
2. Εάν ζητηθούν πληροφορίες από χώρα της αλλοδαπής, μέχρι την παραλαβή τους και για ένα (1) έτος από αυτήν και μόνο για το ζήτημα, στο οποίο αφορά το αίτημα παροχής πληροφοριών.
3. Εάν ασκηθεί ενδικοφανής προσφυγή, ένδικο βοήθημα ή μέσο, για περίοδο ενός (1) έτους μετά την έκδοση απόφασης επί της ενδικοφανούς προσφυγής ή την κοινοποίηση στη Φορολογική Διοίκηση αμετάκλητης δικαστικής απόφασης, και μόνο για το ζήτημα, το οποίο αφορά.
4. Για όσο διάστημα διαρκεί η προθεσμία υποβολής αιτήματος Διαδικασίας Αμοιβαίου Διακανονισμού (Δ.Α.Δ.), καθώς επίσης και εφόσον υποβληθεί τέτοιο αίτημα, για όσο χρόνο διαρκεί η Δ.Α.Δ.. Σε περίπτωση έκδοσης απόφασης Αμοιβαίου Διακανονισμού, παρατείνεται για ένα (1) έτος μετά την έκδοση της απόφασης η περίοδος παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου να προβεί σε κοινοποίηση πράξης διοικητικού ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου με έρεισμα την απόφαση αυτή και αποκλειστικά με σκοπό τη συμμόρφωση με αυτήν.
5. Για όσο διάστημα απαιτηθεί για την εξέταση καταγγελίας ή αναφοράς που αφορά σε φορολογική υπόθεση, προσαυξημένο κατά ένα (1) έτος από την περιέλευση στην αρμόδια ελεγκτική Υπηρεσία της σχετικής πορισματικής έκθεσης και μόνο για το ζήτημα στο οποίο αφορά, εφόσον διαπιστωθεί ότι η μη ενάσκηση του δικαιώματος για διενέργεια ελέγχου ή για έκδοση καταλογιστικής πράξης, έστω και κατά ένα μέρος, οφείλεται σε σύμπραξη του φορολογουμένου με υπάλληλο της ελεγκτικής αρχής.