Πάνω από 320 δισ. ευρώ θα μπορούσαν να φτάσουν οι σωρευτικές απώλειες της ελληνικής οικονομίας σε βάθος δεκαετίας μετά το σοκ που υπέστη η κεφαλαιακή βάση των τραπεζών, εάν δεν είχε παρέμβει το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) για τη διάσωσή τους, μέσω των ανακεφαλαιοποιήσεων που ξεκίνησαν το 2012.
Στη σχετική μελέτη του ΙΟΒΕ και του Financial Markets Group του LSE, η οποία αξιολογεί τη συνεισφορά του ΤΧΣ στο τραπεζικό σύστημα και την ελληνική οικονομία, αναφέρεται πως οι απώλειες αυτές αντιστοιχούν σε σχεδόν 1,6 φορές το ΑΕΠ της Ελλάδας το 2011.
Αν και το ποσό προκύπτει από υποθετική εκτίμηση και όχι κάποιο βέβαιο εναλλακτικό σενάριο, αποτυπώνει το μέγεθος του οικονομικού κινδύνου που θα μπορούσε να είχε προκαλέσει μια ανεξέλεγκτη τραπεζική κατάρρευση, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα βρισκόταν ήδη «γονατισμένη» από την κρίση χρέους.
Συγκεκριμένα, οι ερευνητές εξετάζουν δύο εναλλακτικά σενάρια για την πορεία της οικονομίας χωρίς την παρέμβαση του ΤΧΣ, καταλήγοντας σε σωρευτικές απώλειες παραγωγής από 133,7 δισ. έως 321,2 δισ. ευρώ σε τιμές του 2011.
Στο ακραίο σενάριο, το πραγματικό ΑΕΠ θα ήταν κατά μέσο όρο 16% χαμηλότερο κατά την πρώτη δεκαετία μετά το «κούρεμα» του ελληνικού χρέους (PSI), ενώ στο ηπιότερο σενάριο η απόκλιση θα άγγιζε το 7% με σωρευτική απώλεια παραγωγής τα 133,7 δισ. ευρώ ή 65,7% του ΑΕΠ του 2011.
Ουσιαστικά, αν δεν είχαν προχωρήσει οι ανακεφαλαιοποιήσεις, οι τράπεζες θα ήταν αδύναμες να χρηματοδοτηθούν, περιορίζοντας έτσι τα δάνεια που θα μπορούσαν να χορηγήσουν, ενώ ο κίνδυνος για χρεοκοπία θα ανέβαζε το κόστος χρήματος. Όλα αυτά θα περιόριζαν ακόμη περισσότερο την επιχειρηματική δραστηριότητα, μειώνοντας τις προσφερόμενες θέσεις εργασίας, την κατανάλωση, τις επενδύσεις, και ευρύτερα την ανάπτυξη.
«Στο υποθετικό σενάριο, αυτές οι διαταραχές μεταδίδονται στην ευρύτερη οικονομία, αντανακλώντας ουσιαστικά ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα με “ζόμπι” τράπεζες, οι οποίες θα είχαν αποτύχει σε μεγάλο βαθμό να λειτουργήσουν ως μεσάζοντες για τη χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων και την οικονομική ανάκαμψη, ενώ θα επικρατούσε ο κίνδυνος “bail-in” των καταθετών», υπογραμμίζει η έκθεση΄.
Ο λογαριασμός των 42,5 δισ. ευρώ
Η αποτίμηση της διάσωσης των τραπεζών παραμένει σύνθετη, καθώς το δημοσιονομικό κόστος ήταν σημαντικό. Το ΤΧΣ εισέφερε συνολικά 46,9 δισ. ευρώ στο τραπεζικό σύστημα και αναμένεται να ανακτήσει 10,6 δισ. ευρώ από τις ανακεφαλαιοποιήσεις, τις εξυγιάνσεις και τις συμμετοχές σε αυξήσεις κεφαλαίου. Με βάση αυτές τις ροές, η σωρευτική καθαρή λογιστική ζημία του Ταμείου υπολογίζεται σε περίπου 36,3 δισ. ευρώ.
Εάν προστεθούν οι ευρύτερες δημοσιονομικές επιπτώσεις, μεταξύ των οποίων οι φορολογικές απώλειες που συνδέονται με τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις από κρατικές εγγυήσεις, το συνολικό δημοσιονομικό κόστος της στήριξης εκτιμάται σε περίπου 42,5 δισ. ευρώ.
Το ποσό αυτό δεν αποτυπώνει το σύνολο των οικονομικών συνεπειών της κρίσης, αλλά το κόστος που συνδέεται με τη στήριξη του τραπεζικού συστήματος. Στη σύγκριση με το εναλλακτικό σενάριο χωρίς διάσωση, η μελέτη υπολογίζει ότι η διαφορά μεταξύ του δημοσιονομικού κόστους και των απωλειών παραγωγής αντιστοιχεί σε καθαρό όφελος περίπου 91 δισ. ευρώ σε ορίζοντα δεκαετίας στο ηπιότερο σενάριο.
Το ιστορικό των ανακεφαλαιοποιήσεων
Το σημείο καμπής ήταν η αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους το 2012. Το «κούρεμα» των ομολόγων που κατείχαν οι τράπεζες αποδυνάμωσε δραστικά τους ισολογισμούς τους, με αποτέλεσμα τα περισσότερα πιστωτικά ιδρύματα να εμφανίζουν αρνητικά ίδια κεφάλαια στο τέλος εκείνης της χρονιάς.
Η πορεία αυτή οδήγησε στην πρώτη ανακεφαλαιοποίηση, η οποία ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2013, με δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια, αλλά αποδείχθηκε ανεπαρκής. Ακολούθησε δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2014, η οποία χρηματοδοτήθηκε αποκλειστικά από ιδιώτες, ενώ στα τέλη του 2015 πραγματοποιήθηκε τρίτη ανακεφαλαιοποίηση, με συμμετοχή τόσο δημόσιων όσο και ιδιωτικών κεφαλαίων.
Το ΤΧΣ αποτέλεσε τον δίαυλο διοχέτευσης δημόσιων πόρων στις τέσσερις συστημικές τράπεζες, ενώ συμμετείχε και στις διαδικασίες εξυγίανσης άλλων πιστωτικών ιδρυμάτων, καλύπτοντας χρηματοδοτικά κενά ώστε να προστατευθούν οι καταθέσεις. Η παρέμβαση είχε ως αποτέλεσμα να αποφευχθεί η κατάρρευση των τραπεζών και να διατηρηθεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε μια περίοδο κατά την οποία η πρόσβαση της χώρας στις αγορές ήταν εξαιρετικά περιορισμένη.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
