Τις σημαντικές αλλαγές που επιφέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη στη δημόσια διοίκηση, την οικονομία και την έρευνα, καθώς και τις νέες ψηφιακές υπηρεσίες για πολίτες και επιχειρήσεις, παρουσίασε σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ), Δρ Κυριάκος Τολιάς. Ο κ. Τολιάς αναφέρθηκε στις προκλήσεις που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η Ελλάδα στον ψηφιακό μετασχηματισμό, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών.
Ειδικότερα, ο κ. Τολιάς μίλησε για τη νέα εποχή του gov.gr, όπου ο ψηφιακός βοηθός θα μπορεί, με τη συναίνεση του πολίτη, να αναζητά και να συγκεντρώνει τα απαραίτητα δικαιολογητικά για διοικητικές διαδικασίες.
Παρουσίασε επίσης τον νέο Ψηφιακό Κόμβο Βιωσιμότητας που αναπτύσσει το ΕΚΤ, αξιοποιώντας δεδομένα ESG από 14.000 ελληνικές επιχειρήσεις, με στόχο να αποτελέσει εργαλείο συγκριτικής αξιολόγησης, στρατηγικού σχεδιασμού και υποστήριξης της πρόσβασης στη χρηματοδότηση.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συμμετοχή του ΕΚΤ στο ελληνικό εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS, στην ανάπτυξη ψηφιακού βοηθού για την αξιοποίηση 1,2 εκατομμυρίων πολιτιστικών τεκμηρίων, καθώς και στα ευρήματα της κοινής μελέτης του ΕΚΤ με τον ΟΟΣΑ για το Brain Gain.
Όπως σημείωσε, παραμένουν προκλήσεις στην υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στην κάλυψη των αναγκών της αγοράς σε εξειδικευμένο προσωπικό και στην εμπορική αξιοποίηση της έρευνας.
Η Ελλάδα έχει πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα ψηφιακής ωρίμανσης, ιδιαίτερα μετά το 2019, με τη συμβολή και του Ταμείου Ανάκαμψης. Στις ψηφιακές υποδομές, στη συνδεσιμότητα και στις υπηρεσίες του Δημοσίου βρίσκεται σε αρκετά καλό επίπεδο. Ωστόσο, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών, καθώς απαιτούνται επενδύσεις και εξειδικευμένο προσωπικό. Το εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS, στο οποίο συμμετέχει το ΕΚΤ, αναμένεται να συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων.
Το ΕΚΤ λειτουργεί ως εθνικός κόμβος γνώσης, συγκεντρώνοντας και διαθέτοντας δεδομένα για την έρευνα, την ανάπτυξη και τον πολιτισμό. Παρέχει τυποποιημένα δεδομένα, έτοιμα για αξιοποίηση από εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, ερευνητές και επιχειρήσεις.
Ψηφιακός μετασχηματισμός και νέες υπηρεσίες για πολίτες και επιχειρήσεις
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναμένεται να επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο εργασίας και στη λειτουργία του ελληνικού Δημοσίου. Ο ψηφιακός βοηθός του gov.gr ήδη σήμερα υποστηρίζει τους πολίτες απαντώντας στα ερωτήματά τους. Με την αξιοποίηση της Agentic AI και την εφαρμογή της αρχής «μόνον άπαξ», ο ψηφιακός βοηθός θα μπορεί, με τη συναίνεση του πολίτη, να αναλαμβάνει τη συγκέντρωση των απαραίτητων πιστοποιητικών, εγγράφων και αποδεικτικών για τη διεκπεραίωση διοικητικών διαδικασιών.
Στο νέο περιβάλλον, ο ψηφιακός βοηθός θα προτείνει την αυτόματη συγκέντρωση των δικαιολογητικών, μειώνοντας σημαντικά τον χρόνο και την ταλαιπωρία που συνεπάγεται η επικοινωνία με διαφορετικούς δημόσιους φορείς. Αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί τη μετάβαση από την απλή παροχή πληροφοριών στην ενεργή υποστήριξη των πολιτών στη διεκπεραίωση διοικητικών διαδικασιών.
Παράλληλα, η συνεχής βελτίωση των ψηφιακών υπηρεσιών αυξάνει τις προσδοκίες των πολιτών και δημιουργεί νέες απαιτήσεις για τη δημόσια διοίκηση και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Για την αποτελεσματική αξιοποίηση αυτών των δυνατοτήτων, απαιτούνται αξιόπιστα και διαλειτουργικά δεδομένα, κατάλληλες ψηφιακές υποδομές και συστηματική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Σε αυτά τα πεδία συμβάλλει το ΕΚΤ, μέσω του νέου οικοσυστήματος δεδομένων που αναπτύσσει και της αποτίμησης των οικονομικών, διοικητικών και περιβαλλοντικών οφελών του ψηφιακού μετασχηματισμού.
Ψηφιακός Κόμβος Βιωσιμότητας και ESG κριτήρια
Το ΕΚΤ αναπτύσσει τον Ψηφιακό Κόμβο Βιωσιμότητας των επιχειρήσεων, βασισμένο στον Εθνικό Χάρτη Δεδομένων ESG. Η νέα αυτή υποδομή θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να αξιολογούν τις επιδόσεις τους σε θέματα περιβάλλοντος, κοινωνικής ευθύνης και εταιρικής διακυβέρνησης, αξιοποιώντας συγκριτικά δεδομένα.
Ο Εθνικός Χάρτης Δεδομένων ESG περιλαμβάνει στοιχεία από 14.000 επιχειρήσεις διαφόρων κλάδων και μεγεθών σε όλη την Ελλάδα. Μέσω του νέου κόμβου, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να πραγματοποιούν benchmarking, συγκρίνοντας τις επιδόσεις τους με άλλες του ίδιου κλάδου, μεγέθους ή περιοχής.
Η διαδικασία βασίζεται στη συμπλήρωση σύντομου ερωτηματολογίου για τις επιδόσεις ESG, προσφέροντας σε κάθε επιχείρηση μια ολοκληρωμένη εικόνα των δυνατών και αδύναμων σημείων της. Η δυνατότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την πρόσβαση στην τραπεζική χρηματοδότηση, καθώς τα κριτήρια ESG λαμβάνονται υπόψη από τις τράπεζες κατά την αξιολόγηση αιτημάτων.
Βασικός στόχος είναι οι επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν τα ESG όχι μόνο ως υποχρέωση συμμόρφωσης, αλλά ως εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού, ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και βιώσιμης ανάπτυξης.
Πρόοδος και προκλήσεις στην ψηφιακή μετάβαση
Το Παρατηρητήριο Δεικτών Ψηφιακής Μετάβασης του ΕΚΤ επιτρέπει τη συστηματική παρακολούθηση της ψηφιακής προόδου της χώρας, συνδέοντας κάθε δείκτη με τις πηγές δεδομένων και τις διεθνείς αξιολογήσεις. Η μεγαλύτερη πρόοδος εντοπίζεται στην ψηφιακή διακυβέρνηση, τις βασικές ψηφιακές δεξιότητες και τις υποδομές.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες στην υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στην έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού ΤΠΕ και στην εμπορική αξιοποίηση της έρευνας. Το ΕΚΤ, μέσω του Enterprise Europe Network, παρέχει υποστήριξη στις επιχειρήσεις για την αναζήτηση χρηματοδότησης, τεχνογνωσίας και συνεργασιών.
Εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης στον πολιτισμό και νέες πρωτοβουλίες
Στο πλαίσιο του PHAROS AI Factory, το ΕΚΤ, σε συνεργασία με το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά», το Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, αναπτύσσει ψηφιακό βοηθό στην ελληνική γλώσσα για την αναζήτηση περίπου 1,1 εκατομμυρίων πολιτιστικών τεκμηρίων. Παράλληλα, εξετάζονται εφαρμογές στον πολιτιστικό τουρισμό και η δημιουργία εικονικών εκθέσεων, ενώ το χρονοδιάγραμμα του ψηφιακού βοηθού συνδέεται με την έναρξη λειτουργίας του υπερυπολογιστή «Δαίδαλος».
Για το 2027, το ΕΚΤ έχει υποβάλει 18 προτάσεις χρηματοδότησης προς το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, εκ των οποίων έχουν ήδη εγκριθεί δύο. Η πρώτη αφορά τον εκσυγχρονισμό των υποδομών γνώσης του ΕΚΤ και τη μεταφορά τους στο κυβερνητικό νέφος G-Cloud, ενώ η δεύτερη αφορά τον Ψηφιακό Κόμβο Βιωσιμότητας. Βασική πρόκληση για τα επόμενα χρόνια αποτελεί η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της έρευνας, των δεδομένων και των νέων τεχνολογιών προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας.