Πρόταση για νέο φόρο - σοκ στη ναυτιλία από τον κολοσσό της Maersk

Νέα τροπή, αλλά όχι ικανοποιητική για την ελληνική ναυτιλία, παίρνει η παγκόσμια συζήτηση για ένα σχέδιο που θα μειώσει τις εκπομπές ρύπων. Η μεγαλύτερη εταιρεία θαλάσσιων μεταφορών στην Ευρώπη, η δανέζικη Maersk, προτείνει να επιβληθεί ένας βαρύς φόρος ρύπανσης στα καύσιμα των πλοίων, που θα επιβαρύνει τη ναυτιλία με ένα ετήσιο «φορτίο» δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ.

Ο λόγος της Maersk έχει μεγάλη βαρύτητα στη δημόσια συζήτηση για τη μείωση των εκπομπών ρύπων της ναυτιλίας, αφενός γιατί είναι η μεγαλύτερη με στόλο 700 πλοίων, αφετέρου γιατί έχει τις πιο προωθημένες θέσεις στο ζήτημα της μείωσης των εκπομπών ρύπων. Έχει εξαγγείλει ότι το 2023 θα έχει αποκτήσει το πρώτο της πλοίο που θα κινείται με βιομεθάνιο (ανανεώσιμο φυσικό αέριο), ενώ στοχεύει να μηδενίσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα το 2050.

Σύμφωνα με την πρόταση της Maersk, θα πρέπει να επιβληθεί στη ναυτιλία ένας περιβαλλοντικός φόρος τουλάχιστον 450 δολ. (369 ευρώ) σε κάθε τόνο καυσίμου, που ισοδυναμεί με 150 δολ. (123 ευρώ) ανά τόνο εκπεμπόμενου άνθρακα. Ένας τέτοιος φόρος, εάν εφαρμοζόταν παγκοσμίως, θα έφερνε μια επιβάρυνση της τάξεως των 115 δισ. ευρώ στις ναυτιλιακές εταιρείες, που ευθύνονται για 2,5% των παγκόσμιων εκπομπών Co2, με ετήσιες εκπομπές 940 εκατ. τόνων.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Maersk, Σόρεν Σκου, τόνισε ότι με τον προτεινόμενο φόρο θα γεφυρωθεί το χάσμα ανάμεσα στα ρυπογόνα καύσιμα που χρησιμοποιούνται σήμερα και στα πιο φιλικές για το περιβάλλον εναλλακτικές λύσεις, που είναι σήμερα πιο ακριβές. Με άλλα λόγια, το φθηνό, βαρύ πετρέλαιο που χρησιμοποιείται στη ναυτιλία θα γίνει πολύ πιο ακριβό στη χρήση του και οι εταιρείες θα έχουν ένα καλό λόγο να χρησιμοποιήσουν καύσιμα με μικρότερες εκπομπές ρύπων, που σήμερα δεν προτιμώνται λόγω υψηλού κόστους.

Η πρόταση της Maersk έρχεται λίγες ημέρες πριν τη συνεδρίαση της Επιτροπής Προστασίας του Περιβάλλοντος του Διεθνούς Οργανισμού Ναυτιλίας (IMO). Σε αυτή τη συνεδρίαση του φορέα που υπάγεται στον ΟΗΕ θα συζητηθεί πώς θα μειωθούν οι εκπομπές ρύπων της ναυτιλίας. Η Maersk αναγνωρίζει ότι και η ίδια θα επιβαρυνθεί σοβαρά από τον φόρο που προτείνει, καθώς είναι ένας από τους μεγαλύτερους καταναλωτές ναυτιλιακού καυσίμου. Η διοίκησή της, όμως, υποστηρίζει ότι ο IMO δεν κινείται αρκετά γρήγορα και ότι θα πρέπει ληφθούν πρόσθετα μέτρα για να στραφεί η ναυτιλία σε πιο «καθαρές» επιλογές καυσίμων.

Σε θέση άμυνας η ελληνική ναυτιλία: Τι προτείνουν οι Βρυξέλλες

Η πρόταση της Maersk εγγράφεται και στη συζήτηση που γίνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση για το θέμα, όπου το υπουργείο Ναυτιλίας, απηχώντας τις θέσεις της ελληνικής ναυτιλίας, προσπαθεί να αναχαιτίσει τις προτάσεις της Κομισιόν για την επέκταση του Συστήματος Εμπορίας Ρύπων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU ETS) στη ναυτιλία από το 2022. Δηλαδή, να υποχρεωθούν και οι ναυτιλιακές εταιρείες να αγοράζουν δικαιώματα ρύπων από το χρηματιστήριο, ανάλογα με τις εκπομπές ρύπων των πλοίων τους.

Η θέση της ελληνικής κυβέρνησης, που έχει μεγάλη βαρύτητα στη συζήτηση, καθώς εκπροσωπεί σχεδόν το 60% του ευρωπαϊκού εμπορικού στόλου, είναι ότι δεν πρέπει να επεκταθεί το ETS στη ναυτιλία, αλλά να περάσει η περιβαλλοντική επιβάρυνση στους ναυλωτές, επειδή, όπως υποστηρίζεται, αυτοί φέρουν την ευθύνη για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Όπως έχει υποστηρίξει ο υπουργός Ναυτιλίας, Γιάννης Πλακιωτάκης πρέπει να εφαρμοσθεί η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει».

Εξάλλου, η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι, αντί να ενσωματωθεί η ναυτιλία στο ETS, που έχει σχεδιαστεί για άλλους κλάδους, θα ήταν προτιμότερη η δημιουργία ενός ειδικού ναυτιλιακού ταμείου για το περιβάλλον που θα χρηματοδοτείται από τη ναυτιλιακή βιομηχανία, ανάλογα με τις εκπομπές κάθε πλοίου. Η πρόταση αυτή θα έφερνε μικρότερη επιβάρυνση στη ναυτιλία και θα την προστάτευε από τη συνεχή άνοδο των δικαιωμάτων ρύπανσης, που έχουν ξεπεράσει τα 50 ευρώ ανά τόνο και εκτιμάται ότι θα κινηθούν γρήγορα προς τα 100 ευρώ.

Οι Έλληνες εφοπλιστές δεν κρύβουν τη δυσφορία τους για τις προτάσεις της Κομισιόν. Στο πρόσφατο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ο Πάνος Λασκαρίδης κατηγόρησε την Επιτροπή ότι δεν αντιλαμβάνεται τη δυναμική της ευρωπαϊκής ναυτιλίας και δείχνει επιθετικότητα προς τον ναυτιλιακό κλάδο, επειδή η ηγεσία της Κομισιόν επηρεάζεται από ακραίες θέσεις των Πρασίνων. Για την επέκταση του ETS στη ναυτιλία, ο κ. Λασκαρίδης τόνισε ότι πρόκειται για έναν «φορομπηχτικό κανονισμό», που θα οδηγήσει «σε κόλαση».