Κατά πλειοψηφία εγκρίθηκε στη δεύτερη ανάγνωση από τις Επιτροπές Δημόσιας Διοίκησης και Ελληνισμού της Διασποράς το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Ορισμός εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού - Διευκόλυνση άσκησης εκλογικού δικαιώματος εκλογέων εκτός επικράτειας μέσω επιστολικής ψήφου για τις βουλευτικές εκλογές». Το νομοσχέδιο εισάγεται αύριο στην Ολομέλεια για διήμερη συζήτηση, με τοποθετήσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και των πολιτικών αρχηγών, ενώ η ονομαστική ψηφοφορία θα διεξαχθεί την Πέμπτη. Εφόσον εξασφαλίσει τουλάχιστον 200 θετικές ψήφους, οι διατάξεις του θα ισχύσουν άμεσα στις επόμενες εθνικές εκλογές.
Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε επί της Αρχής και στο σύνολό του με τη θετική ψήφο της ΝΔ, ενώ ΚΚΕ και Νέα Αριστερά το καταψήφισαν. ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, ΣΥΡΙΖΑ, Ελληνική Λύση, Νίκη και Πλεύση Ελευθερίας επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν στην Ολομέλεια.
Παρεμβάσεις και αλλαγές από τον υπουργό Εσωτερικών
Ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος ανακοίνωσε την απόσυρση της διάταξης που προέβλεπε εξαίρεση από την ποσόστωση φύλου στα ψηφοδέλτια των αποδήμων. Έτσι, στους πέντε υποψήφιους κάθε συνδυασμού, τουλάχιστον δύο θα πρέπει να είναι από κάθε φύλο. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι στους εκλογικούς καταλόγους των αποδήμων δεν θα αναγράφεται ο τρόπος ή ο τόπος ψηφοφορίας, σύμφωνα με γνωμοδότηση της Αρχής Προσωπικών Δεδομένων. Προστίθεται, επίσης, εξουσιοδοτική διάταξη για τεχνικές ρυθμίσεις σχετικά με την Πύλη Υποψηφιοτήτων.
Τα σενάρια εφαρμογής του νομοσχεδίου
Αν η ονομαστική ψηφοφορία επιβεβαιώσει τις εκτιμήσεις, η επιστολική ψήφος για τους εκτός Ελλάδας εκλογείς θα εφαρμοστεί από τις επόμενες εθνικές εκλογές. Οι υπόλοιπες διατάξεις, εφόσον λάβουν λιγότερες από 200 ψήφους, θα ισχύσουν από τις μεθεπόμενες εκλογές.
Έτσι, οι απόδημοι θα μπορούν να ψηφίσουν είτε αυτοπροσώπως στα εκλογικά τμήματα του εξωτερικού είτε μέσω επιστολικής ψήφου. Οι βουλευτές Επικρατείας θα παραμείνουν 15, με έναν τουλάχιστον εκπρόσωπο της ομογένειας στις πρώτες τρεις θέσεις των λιστών, όπως στις εκλογές του 2023.
Σε περίπτωση επαναληπτικών εκλογών πριν το 18μηνο, αν η διάταξη για την τριεδρική έδρα των αποδήμων ψηφιστεί με λιγότερες από 200 ψήφους, η έδρα θα δημιουργηθεί, αλλά οι βουλευτές θα εκλεγούν με λίστα και όχι με σταυρό προτίμησης. Η εκλογή με σταυρό θα ισχύσει από τις επόμενες εκλογές εφόσον η σχετική διάταξη εγκριθεί χωρίς αυξημένη πλειοψηφία.
Δηλώσεις Λιβάνιου και αντιπαραθέσεις
Ο Θεόδωρος Λιβάνιος χαρακτήρισε προσχηματικές τις αιτιάσεις της αντιπολίτευσης για τη δημιουργία παγκόσμιας περιφέρειας αποδήμων, σημειώνοντας ότι η πρόταση για πέντε μονοεδρικές περιφέρειες θα προκαλούσε στρεβλώσεις στην αναλογία εκλογέων-βουλευτών. Τόνισε ότι η επιστολική ψήφος είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη και συνοδεύεται από αυστηρές δικλείδες ασφαλείας.
Ο υπουργός κάλεσε σε συνέχιση του διαλόγου ενόψει της συζήτησης στην Ολομέλεια, επισημαίνοντας ότι η διακομματική επιτροπή θα συνεχίσει το έργο της για την ενημέρωση των εκλογέων.
Θέσεις κομμάτων της Αντιπολίτευσης
Ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ - ΚΙΝΑΛ Παναγιώτης Δουδωνής δήλωσε ότι το κόμμα στηρίζει την επιστολική ψήφο, αλλά εκφράζει ενστάσεις για την τριεδρική περιφέρεια, επικαλούμενος ζητήματα δαπανών και λογοδοσίας. Ο εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ Θεόφιλος Ξανθόπουλος στάθηκε στις αδυναμίες διασφάλισης της μυστικότητας της επιστολικής ψήφου και χαρακτήρισε προβληματική τη δημιουργία ενιαίας παγκόσμιας περιφέρειας.
Ο εισηγητής του ΚΚΕ Γιάννης Δελής καταψήφισε το νομοσχέδιο, υποστηρίζοντας ότι εξυπηρετεί μικροπολιτικές σκοπιμότητες και αποδυναμώνει τη συμμετοχή των πολιτών. Η Θεανώ Φωτίου από τη Νέα Αριστερά εξέφρασε αντίθεση στην ενιαία περιφέρεια, θεωρώντας την άδικη για λόγους αντιπροσωπευτικότητας.
Αντίστοιχα, οι εισηγητές της Ελληνικής Λύσης, της Νίκης και της Πλεύσης Ελευθερίας διατύπωσαν επιφυλάξεις για την τριεδρική περιφέρεια και τις εκλογικές δαπάνες, ζητώντας τροποποιήσεις και διασφάλιση της συνταγματικότητας.
Ανησυχία για τις διεθνείς εξελίξεις
Κατά τη συνεδρίαση, αρκετοί εισηγητές αναφέρθηκαν με ανησυχία στις διεθνείς εξελίξεις και ζήτησαν ενημέρωση από την κυβέρνηση. Ο Παναγιώτης Δουδωνής υπογράμμισε την ανάγκη εθνικής γραμμής και ενημέρωσης όλων των κομμάτων, εκφράζοντας αλληλεγγύη στην Κύπρο.
Ο Θεόφιλος Ξανθόπουλος μίλησε για έκρυθμη κατάσταση στη Μέση Ανατολή και ζήτησε σύγκληση του Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών. Ο Γιάννης Δελής ανέγνωσε επιστολή του Δημήτρη Κουτσούμπα προς τον πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη, με αίτημα αναβολής της συζήτησης του νομοσχεδίου.
Η Θεανώ Φωτίου προειδοποίησε για κλιμάκωση της πολεμικής έντασης και ζήτησε να μην εμπλακεί η Ελλάδα. Αντίστοιχες τοποθετήσεις έγιναν από τους εισηγητές της Ελληνικής Λύσης, της Νίκης και της Πλεύσης Ελευθερίας, που κάλεσαν την κυβέρνηση σε ψύχραιμη στάση και πλήρη ενημέρωση του Κοινοβουλίου.