Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) παρεμβαίνει στο δημόσιο διάλογο που έχει αναπτυχθεί τις τελευταίες εβδομάδες σχετικά με την πιθανή μαζική αντικατάσταση των φυτών πικροδάφνης από το αστικό περιβάλλον και ειδικότερα από σχολικές εκτάσεις, παιδικές χαρές και κτίρια.
Το θέμα προέκυψε ύστερα από «εγκύκλιο» υπηρεσιακών παραγόντων του υπουργείου Παιδείας, βάσει οδηγιών του ΕΟΔΥ (Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας).
Το ΤΕΕ, σύμφωνα με τη θεσμική του αποστολή, επισημαίνει ότι η επιλογή των ειδών φύτευσης στο αστικό περιβάλλον αποτελεί κρίσιμη υπόθεση και δεν μπορεί να βασίζεται σε μια μονοδιάστατη διοικητική εγκύκλιο.
Η ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση, η ενίσχυση της βιοποικιλότητας και η ποιότητα ζωής εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το αστικό πράσινο, το οποίο απαιτεί διεπιστημονική προσέγγιση και πολυπαραγοντική ανάλυση.
Οι συστάσεις του ΕΟΔΥ, όπως τονίζει το ΤΕΕ, λειτουργούν ως οδηγός για την αξιολόγηση πιθανών επιπτώσεων στη δημόσια υγεία από την κακή χρήση συγκεκριμένων φυτών.
Ωστόσο, απουσιάζει η ποσοτική ανάλυση των περιστατικών της τελευταίας πενταετίας και η εκτίμηση κινδύνου που θα δικαιολογούσε μέτρα όπως η απομάκρυνση των φυτών.
Παράλληλα, κάθε συντονισμένη ενέργεια απομάκρυνσης φυτών, ιδίως όταν αφορά εκτεταμένες αστικές περιοχές, θα πρέπει να συνοδεύεται από διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης ή τεκμηριωμένη εκτίμηση ότι δεν απαιτείται, σύμφωνα με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία. Το ΤΕΕ υπογραμμίζει ότι κάτι τέτοιο δεν αναφέρεται στην επίμαχη εγκύκλιο.
Ανάγκη για ορθολογική και διεπιστημονική προσέγγιση
Το ΤΕΕ τονίζει ότι κάθε πρωτοβουλία αλλαγής της αστικής φύτευσης πρέπει να λαμβάνει υπόψη το περιβαλλοντικό ισοζύγιο και να συμμορφώνεται πλήρως με τη νομοθεσία, η οποία υπερισχύει των εγκυκλίων.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η αποστολή εγκυκλίων με σημαντικές οικονομικές και λειτουργικές επιπτώσεις, χωρίς πρόβλεψη χρηματοδότησης ή εκτίμηση δημοσιονομικού κόστους, δεν συνιστά καλή πρακτική διοικητικής λειτουργίας.
Η αντιμετώπιση ζητημάτων που σχετίζονται με νέα επιστημονικά δεδομένα ή εκτιμήσεις επικινδυνότητας απαιτεί τη συμβολή πολυεπιστημονικών ομάδων.
Η ορθολογική προσέγγιση, σύμφωνα με το ΤΕΕ, προϋποθέτει τον διαχωρισμό των ιατρικών θεμάτων –όπως οι επιδράσεις της πικροδάφνης στον άνθρωπο– από τα τεχνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα που αφορούν τη φύτευση και τη διαχείριση της βιοποικιλότητας στις πόλεις.
Η σημασία του αστικού πρασίνου
Το ΤΕΕ υπενθυμίζει ότι η αστική φύτευση αποτελεί λύση βασισμένη στη φύση (nature-based solution), συμβάλλοντας στην αναβάθμιση του αστικού ιστού και στην επίτευξη περιβαλλοντικών, ενεργειακών, κοινωνικών και οικονομικών στόχων.
Κάθε αλλαγή μεγάλης κλίμακας πρέπει να αξιολογεί τις επιπτώσεις στο δημόσιο συμφέρον, ενώ οι δημόσιες υπηρεσίες οφείλουν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές στις διατυπώσεις και στους συμβολισμούς των ενεργειών τους.
Ο πρόεδρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στασινός, κατέληξε: «Και αν όλα τα παραπάνω λογικά και επιστημονικής προσέγγισης επιχειρήματα δεν πιάσουν τόπο, πρέπει να προσθέσω και αυτό που τραγουδά ο λαός μας στον τόπο μου, στην Ήπειρο, ως δημοτικό τραγούδι: Στης πικροδάφνης τον ανθό έγειρα ν' αποκοιμηθώ…»