Η Ελλάδα ενισχύει μεθοδικά τη θέση της στον τομέα του διαστήματος μέσα από το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, ένα έργο-ορόσημο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας συνολικού προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ. Το πρόγραμμα υλοποιείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA) και του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ).
Ήδη, έντεκα μικροδορυφόροι έχουν τεθεί σε τροχιά, ενώ στις αρχές Μαΐου προγραμματίζεται η εκτόξευση τεσσάρων θερμικών μικροδορυφόρων, στο πλαίσιο της συνεργασίας με την εταιρεία OroraTech. Με αυτή την αποστολή, η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά κυριαρχική πρόσβαση σε κρίσιμα δεδομένα παρατήρησης της Γης σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, μειώνοντας την εξάρτηση από τρίτες πηγές.
«Η εκτόξευση των τεσσάρων νέων θερμικών μικροδορυφόρων τον Μάιο, σηματοδοτεί ένα καθοριστικό βήμα για τη χώρα, καθώς για πρώτη φορά αποκτούμε δική μας, αξιόπιστη πρόσβαση σε κρίσιμα δεδομένα σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, ενισχύοντας ουσιαστικά την Πολιτική Προστασία και την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση», δηλώνει ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Ο ίδιος προσθέτει: «Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, μια στρατηγική επένδυση για την ανάπτυξη και την καινοτομία, που υλοποιούμε με ταχύτητα και συνέπεια ως έργο-ορόσημο του Ταμείου Ανάκαμψης. Παράλληλα, η ενεργή μας παρουσία στην ESA και η συμμετοχή ελληνικών εταιρειών και ακαδημαϊκών φορέων σε εμβληματικές αποστολές, όπως το PLATO, επιβεβαιώνουν ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον ένα ώριμο και ανταγωνιστικό διαστημικό οικοσύστημα, που φέρνει επενδύσεις, δημιουργεί θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και ενισχύει τη θέση της χώρας στο ευρωπαϊκό διαστημικό περιβάλλον».
Ενίσχυση Πολιτικής Προστασίας και περιβαλλοντικής παρακολούθησης
Οι θερμικοί μικροδορυφόροι αποτελούν βασικό πυλώνα ενός ολοκληρωμένου εθνικού συστήματος παρακολούθησης πυρκαγιών. Παρέχουν δυνατότητες έγκαιρης ανίχνευσης εστιών φωτιάς, συνεχούς παρακολούθησης της εξέλιξής τους και αποτύπωσης καμένων εκτάσεων, συμβάλλοντας καθοριστικά στη λήψη επιχειρησιακών αποφάσεων από τις αρμόδιες αρχές.
Μέσω των θερμικών δεδομένων, καθίσταται δυνατός ο εντοπισμός θερμικών ανωμαλιών πριν εξελιχθούν σε ανεξέλεγκτα μέτωπα, ενισχύοντας την πρόληψη, την ετοιμότητα και την άμεση απόκριση. Παράλληλα, οι εφαρμογές των δορυφόρων επεκτείνονται πέραν της Πολιτικής Προστασίας, καλύπτοντας και τον τομέα του περιβάλλοντος και της κλιματικής αλλαγής.
Οι δορυφορικές παρατηρήσεις επιτρέπουν τη συστηματική μέτρηση θερμοκρασιών σε έδαφος και θάλασσα, την ανίχνευση θαλάσσιων καυσώνων και την εποπτεία ευαίσθητων οικοσυστημάτων και προστατευόμενων περιοχών.
Εφαρμογές για την οικονομία και τη δημόσια διοίκηση
Οι νέες δυνατότητες υποστηρίζουν τη γαλάζια οικονομία, παρέχοντας δεδομένα για υδατοκαλλιέργειες και θαλάσσιες συνθήκες, ενώ στις αστικές περιοχές συμβάλλουν στην ανάλυση φαινομένων όπως οι θερμικές νησίδες και στον σχεδιασμό πολιτικών προσαρμογής στην κλιματική κρίση.
Τα δορυφορικά δεδομένα θα ενσωματωθούν στον Κυβερνητικό Κόμβο Παρατήρησης της Γης, δημιουργώντας ένα ενιαίο επιχειρησιακό περιβάλλον για τη Δημόσια Διοίκηση. Η νέα υποδομή θα επιτρέπει την ενοποίηση δεδομένων από όλους τους ελληνικούς δορυφόρους, την άμεση πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες και τη χρήση προηγμένων αναλυτικών εργαλείων, ενισχύοντας τη λήψη αποφάσεων και τη διαχείριση κρίσεων.
Εγχώρια συμμετοχή και ευρωπαϊκή συνεργασία
Το πρόγραμμα έχει σημαντική εγχώρια προστιθέμενη αξία. Η OroraTech έχει αναπτύξει πολυεπίπεδη παρουσία στην Ελλάδα, συνεργαζόμενη με ελληνικούς φορείς για την ενσωμάτωση δεδομένων ενεργών πυρκαγιών στο επιχειρησιακό σύστημα της Πυροσβεστικής, ενώ πραγματοποιούνται εκπαιδεύσεις χρηστών και πιλοτικές λειτουργίες.
Παράλληλα, η επιχειρησιακή ανάπτυξη του προγράμματος ενισχύει τη στρατηγική παρουσία της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό διαστημικό οικοσύστημα. Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, συνοδευόμενος από τον γενικό γραμματέα Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων Κωνσταντίνο Καραντζάλο, πραγματοποίησε επίσκεψη εργασίας στο ESTEC της ESA στο Νόρτβεϊκ της Ολλανδίας, το μεγαλύτερο τεχνικό κέντρο της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας, με αντικείμενο τον συντονισμό ενεργειών για την επιτυχή ολοκλήρωση του Ελληνικού Διαστημικού Προγράμματος.
Κατά την επίσκεψη πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με τη διοίκηση και τα τεχνικά κλιμάκια της ESA, με επίκεντρο την πορεία του Ελληνικού Διαστημικού Προγράμματος και τη διαμόρφωση νέων συνεργασιών. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διεύρυνση της συμμετοχής της ελληνικής βιομηχανίας και του ακαδημαϊκού τομέα στα ευρωπαϊκά διαστημικά εγχειρήματα.
Η ελληνική συμβολή στην αποστολή PLATO
Η ελληνική αντιπροσωπεία ξεναγήθηκε στις εγκαταστάσεις και τα εργαστήρια ελέγχων του ESTEC, όπου πραγματοποιούνται οι τελικοί έλεγχοι πριν από την εκτόξευση της αποστολής PLATO (PLAnetary Transits and Oscillations of stars). Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες επιστημονικές αποστολές της ESA, η οποία αναμένεται να συμβάλει καθοριστικά στην κατανόηση των πλανητικών συστημάτων και των συνθηκών που ευνοούν την εμφάνιση ζωής στο σύμπαν.