Άλμα στην καινοτομία επιδιώκει η Ελλάδα: Πέντε κινήσεις από την κυβέρνηση

Οι επενδύσεις στην καινοτομία και την τεχνολογία παραμένουν στρατηγική προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία επιχειρεί να αυξήσει την ανταγωνιστικότητά της και να διασφαλίσει την αυτονομία της, χωρίς εξάρτηση από κρίσιμες τεχνολογίες τρίτων χωρών. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα φιλοδοξεί να αναδειχθεί σε κόμβο καινοτομίας, με την παροχή κινήτρων και χρηματοδοτήσεων.

Σύμφωνα με την έκθεση "European Innovation Scoreboard 2024" της Κομισιόν, η Ελλάδα χαρακτηρίζεται ως «Μέτρια» καινοτόμος χώρα, με επιδόσεις χαμηλότερες από τον σχετικό μέσο όρο. Συγκεκριμένα, ο μέσος όρος των Μέτριων Καινοτόμων χωρών είναι στο 84,8%, ενώ η επίδοση της Ελλάδας βρίσκεται στο 77,5%. 

Πάντως, η χώρα μας έχει καταγράψει σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια, καθώς κινείται με ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης, που ξεπερνούν τον μέσο όρο της ΕΕ. Σε μικρό χρονικό διάστημα έχει αυξήσει σημαντικά τις επενδύσεις της στην έρευνα και καινοτομία, με τις σχετικές δαπάνες να αγγίζουν τα 3,3 δισ. ευρώ το 2023, ποσό που αντιστοιχεί στο 1,49% του ΑΕΠ, καταγράφοντας άνοδο 9,5% σε σχέση με το 2022.

Απόδειξη της προόδου αποτελεί και το ελληνικό startup οικοσύστημα, το οποίο αποτιμάται σε 4,2 δισ. δολάρια, σύμφωνα με έκθεση του European Business Angel Network. Παράλληλα, η Αθήνα κατατάσσεται στα top 100 αναδυόμενα startup οικοσυστήματα παγκοσμίως.

Οι πέντε πυλώνες στήριξης της καινοτομίας

Σε αυτήν την εξέλιξη παίζουν ρόλο οι πολιτικές υποστήριξης της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας που η κυβέρνηση έχει ήδη προωθήσει και συνεχίζει να προωθεί. Στο πλαίσιο σχετικής εκδήλωσης που διοργάνωσαν η Τράπεζα της Ελλάδος και ο όμιλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, παρουσίασε πέντε βασικές παρεμβάσεις για τη στήριξη της καινοτομίας:

1. Το νέο πλαίσιο για την επιχειρηματική καινοτομία και τους μετασχηματισμούς επιχειρήσεων, που ψηφίστηκε τον Δεκέμβριο του 2024. «Ένα από τα πλέον σύγχρονα στην Ε.Ε. και προωθημένα πλαίσια κινήτρων για την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας στις επιχειρήσεις, και για τους εταιρικούς μετασχηματισμούς. Με κίνητρα όπως οι υπερεκπτώσεις έως και 315% για τις δαπάνες επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας, η μειωμένη φορολογία για επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται εμπορικά ευρεσιτεχνίες, τα φορολογικά κίνητρα για τους επιχειρηματικούς αγγέλους που επενδύουν σε startups, τα οποία αντιμετωπίζουν τα προβλήματα “μικρής κλίμακας” και υψηλού ρίσκου των δραστηριοτήτων εταιρικού R&D», σημείωσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης. 
2. Διαμόρφωση ενός σύγχρονου οικοσυστήματος χρηματοδότησης για την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία, με την ενίσχυση του ανταγωνισμού στο τραπεζικό σύστημα και αναβάθμιση της λειτουργίας του Χρηματιστηρίου και της Κεφαλαιαγοράς, με την περαιτέρω ανάπτυξη του οικοσυστήματος των κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών και των επιχειρηματικών αγγέλων, καθώς και με τη στροφή του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης στην καινοτομία, με το νέο Αναπτυξιακό Νόμο και τα εργαλεία του, σε συνδυασμό με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και το νεοσυσταθέν Ελληνικό Επενδυτικό Ταμείο Υποδομών και Καινοτομίας, που θα ξεκινήσει σύντομα να λειτουργεί στο πλαίσιο του Υπερταμείου.
3. Επένδυση στη σύνδεση της έρευνας και καινοτομίας με την επιχειρηματικότητα σε κρίσιμους τομείς. «Τα κίνητρα για στήριξη της αξιοποίησης ερευνητικών αποτελεσμάτων για ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών, τα εξειδικευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία, αλλά και παρεμβάσεις όπως η λειτουργία στη χώρα μας των πρώτων μη κρατικών πανεπιστημίων, διαμορφώνουν σημαντικό δυναμικό γνώσης και καινοτομίας. Στην κατεύθυνση αυτή θέλουμε να αναπτυχθούν περαιτέρω κλάδοι έντασης γνώσης, αξιοποιώντας το υψηλής ποιότητας επιστημονικό δυναμικό μας. Όπως η τεχνητή νοημοσύνη, μέσα από την ανάπτυξη ενός πλήρους ρυθμιστικού πλαισίου για αξιοποίηση της και σε επίπεδο επιχειρηματικό, με παράλληλη προστασία των δικαιωμάτων και των ελευθεριών», ανέφερε ο κ. Χατζηδάκης.
4. Η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος για ενθάρρυνση των επενδύσεων. «Προχωρούμε στην ολοκλήρωση του Εθνικού Κτηματολογίου έως το τέλος του έτους, στην εκπόνηση Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων. Στην επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης, που αρχίζει ήδη να γίνεται ορατή. Και στη συντονισμένη προσπάθεια για περαιτέρω μείωση του διοικητικού βάρους για τις επιχειρήσεις και τις επενδύσεις κατά 25%. Και παράλληλα, με τον εκσυγχρονισμό της φορολογικής και εργατικής νομοθεσίας, και τη μείωση φόρων και εισφορών».
5. Η ενίσχυση των εξαγωγών και της εξωστρέφειας των ελληνικών επιχειρήσεων. «Με μια ολοκληρωμένη στρατηγική για τις εξαγωγές, που θα παρουσιαστεί σύντομα. Με υλοποίηση στοχευμένων χρηματοδοτικών εργαλείων για εξαγωγικές επιχειρήσεις και επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε διεθνείς εμπορικές εκθέσεις. Με δράσεις απλοποίησης και ψηφιοποίησης των τελωνειακών διαδικασιών, καθώς και διερεύνηση της δυνατότητας για φορολογικά κίνητρα στοχευμένα σε τομείς και προϊόντα με υψηλή ζήτηση στις διεθνείς αγορές».