Η αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών έχει αναδειχθεί σε βασικό άξονα της σύγχρονης μουσειακής εμπειρίας, μεταμορφώνοντας τον τρόπο με τον οποίο τα μουσεία αφηγούνται την ιστορία και επικοινωνούν με το κοινό. Στο Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης, οι ψηφιακές εφαρμογές λειτουργούν ως εργαλεία βιωματικής μάθησης, πολιτισμικής μνήμης και διαδραστικής συμμετοχής, επανασυνδέοντας τον επισκέπτη με τα ίχνη της εβραϊκής παρουσίας στην πόλη.
Όπως επισημαίνει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η Ξένια Ελευθερίου, επιστημονική υπεύθυνη του Εβραϊκού Μουσείου της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, το μουσείο διαθέτει πλέον τα χαρακτηριστικά της «Μουσειακής Ψηφιακής Ατμόσφαιρας», ακολουθώντας τις εξελίξεις της ψηφιακής εποχής. «Η παρουσία των πολυμέσων βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο του σχεδιασμού, με τη συνεργασία που έχουμε αναπτύξει τα τελευταία έτη με τον ηλεκτρολόγο μηχανικό-μηχανικό Η/Υ Νίκο Πάχτα», αναφέρει η κ. Ελευθερίου, δίνοντας έμφαση στις εφαρμογές επαυξημένης και εμβυθιστικής πραγματικότητας.
Οι ψηφιακές εφαρμογές του μουσείου λειτουργούν ως εργαλεία συμμετοχικής μάθησης, ενισχύοντας την ενεργή εμπλοκή των επισκεπτών με την ιστορία της εβραϊκής κοινότητας. Μέσα από πολυτροπικές αφηγήσεις, οι επισκέπτες βιώνουν με διαδραστικό τρόπο το ιστορικό αφήγημα, ενώ η αυξημένη επισκεψιμότητα συνδέεται με την εξατομικευμένη εμπειρία και την προσβασιμότητα που προσφέρουν οι εφαρμογές.
Ψηφιακές εφαρμογές για την εβραϊκή κληρονομιά
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες εφαρμογές αφορά την εβραϊκή οικοδομική και αρχιτεκτονική δραστηριότητα στη Θεσσαλονίκη. Μέσω έξυπνων κινητών τηλεφώνων, οι χρήστες λαμβάνουν πληροφορίες για 125 εβραιόκτητα κτίρια του εμπορικού κέντρου, που ανεγέρθηκαν μετά την πυρκαγιά του 1917. Η εφαρμογή παρέχει στοιχεία για τους ιδιοκτήτες, τους αρχιτέκτονες, τα αρχικά σχέδια και φωτογραφίες, ενώ με τη χρήση επαυξημένης πραγματικότητας (AR) αναπαριστά τα κτίρια που δεν υπάρχουν πλέον.
Μια δεύτερη εφαρμογή, ο ψηφιακός χάρτης σημείων εβραϊκής παρουσίας στη Θεσσαλονίκη, απεικονίζει 44 τοποθεσίες κτιρίων και μνημείων. Οι επισκέπτες μπορούν μέσω οθονών αφής και VR μάσκας να περιηγηθούν εικονικά πάνω από την πόλη, εντοπίζοντας τα ίχνη της εβραϊκής κοινότητας.
Εκπαιδευτικές εφαρμογές και τεχνητή νοημοσύνη
Η εφαρμογή «Mapping the Childhood» συγκεντρώνει δεδομένα για περίπου 3.500 εβραίους μαθητές της Θεσσαλονίκης, από σχολεία και εκπαιδευτικά ιδρύματα. Ο χρήστης μπορεί να αναζητήσει πληροφορίες για κάθε μαθητή και να δει τις διευθύνσεις κατοικίας σε χάρτη, εξάγοντας κοινωνικά και γεωγραφικά συμπεράσματα.
Μια ακόμη καινοτόμος εγκατάσταση είναι οι «Ερωτευμένοι της Casa Bianca», που αξιοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για να ζωντανέψει την ιστορία αγάπης του Σπύρου Αλιμπέρτη και της Aline Fernantez. Οι δύο ερωτευμένοι «διαβάζουν» ο ένας στον άλλο τα ερωτικά τους γράμματα, μέσα από μια πρωτοποριακή εμπειρία που συνδυάζει τέχνη και τεχνολογία.
Ψηφιακές αφηγήσεις και ιστορική ανασύνθεση
Η εφαρμογή «Ο Κάφκα και η κούκλα» ζωντανεύει την ιστορία του Φραντς Κάφκα και ενός μικρού κοριτσιού, με τη βοήθεια ψηφιακής τεχνολογίας. Η εφαρμογή προβάλλεται στο πλαίσιο σχολικών επισκέψεων, με τη συγγραφή των κειμένων από τη Σούλα Πρωτοψάλτη και την ανάπτυξη από την Digital Innovations, με χρηματοδότηση της Εβραϊκής Κοινότητας Θεσσαλονίκης.
Τέλος, η «Ψηφιακή Ανασύνθεση της Θεσσαλονίκης του Μεσοπολέμου» παρουσιάζει τρισδιάστατη αναπαράσταση των εβραϊκών συνοικιών της εποχής, στο πλαίσιο του έργου ψηφιοποίησης «Ιώσηπος» της Ι.Κ.Θ., που υλοποιήθηκε με συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του ΕΣΠΑ 2021-2027. Η εφαρμογή αναδεικνύει ιστορικά τεκμήρια, αρχεία και προσωπικές ιστορίες εβραϊκών οικογενειών, φωτίζοντας την πολιτιστική και αρχιτεκτονική κληρονομιά της πόλης.
Περισσότερες πληροφορίες για τις εφαρμογές είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης.