Οι περικοπές Τραμπ οδηγούν σε μείωση 15% του προϋπολογισμού του ΟΗΕ

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, πρότεινε στα κράτη μέλη τη δραστική μείωση κατά 15% του τακτικού προϋπολογισμού για το έτος 2026, μια ενέργεια που θα επιφέρει την κατάργηση άνω των 2.500 θέσεων εργασίας. 

Η εν λόγω πρόταση αποτελεί συνέχεια της προσπάθειας αντιμετώπισης των διαρκών δημοσιονομικών περιορισμών που αντιμετωπίζει ο οργανισμός – πρόβλημα το οποίο εντάθηκε τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα εξαιτίας πολιτικών αποφάσεων της κυβέρνησης Τραμπ στις ΗΠΑ.

Αρχικά, την άνοιξη, ο Γκουτέρες είχε προτείνει έναν προϋπολογισμό ύψους 3,7 δισ. δολαρίων για το 2026, διατηρώντας τα επίπεδα του προϋπολογισμού του 2025. Ωστόσο, υπό το πρίσμα της πρωτοβουλίας «ΟΗΕ 80» που στοχεύει στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, επανήλθε με περαιτέρω μειώσεις.

Σε πρόσφατες επιστολές προς τα κράτη μέλη και το προσωπικό του ΟΗΕ, ο Γκουτέρες ανακοίνωσε πως η τελική πρόταση προβλέπει μείωση του τακτικού προϋπολογισμού κατά περισσότερο από 15%, δηλαδή περίπου 500 εκατομμύρια δολάρια, καθώς και την κατάργηση γύρω στο 19% των υφιστάμενων θέσεων που χρηματοδοτούνται από αυτόν.

Σύμφωνα με αξιωματούχο του ΟΗΕ, ο αναθεωρημένος προϋπολογισμός ανέρχεται πλέον σε 3,238 δισεκατομμύρια δολάρια και συνοδεύεται από την κατάργηση 2.681 θέσεων εργασίας.

Ο Γενικός Γραμματέας διαβεβαίωσε το προσωπικό ότι ο αντίκτυπος των περικοπών θα κατανεμηθεί ισόρροπα στους τρεις βασικούς πυλώνες του ΟΗΕ: ειρήνη και ασφάλεια, ανθρώπινα δικαιώματα και βιώσιμη ανάπτυξη. Ιδιαίτερη μέριμνα θα δοθεί ώστε ορισμένοι τομείς, όπως τα προγράμματα αρωγής για τα πλέον φτωχά κράτη, να εξαιρεθούν από τις περικοπές.

Όπως σημειώνεται στην επιστολή του, «Για ορισμένους συναδέλφους, οι αλλαγές αυτές μπορεί να σημάνουν μετεγκατάσταση των ιδίων και των οικογενειών τους», ενώ για άλλους θα οδηγήσουν σε αλλαγές θέσεων ή, σε κάποιες περιπτώσεις, και σε απολύσεις.

Ο ίδιος ο Γκουτέρες έχει επίσης εισηγηθεί τη μετεγκατάσταση ορισμένων υπηρεσιών του ΟΗΕ από ακριβές πόλεις, όπως η Γενεύη και η Νέα Υόρκη, σε οικονομικότερους προορισμούς, με το Ναϊρόμπι να προτείνεται ως παράδειγμα. Σε αυτό το αρχικό στάδιο, το μέτρο αφορά λίγο περισσότερους από 200 εργαζόμενους.

Παράγοντες που επηρεάζουν τη ρευστότητα του ΟΗΕ

Η συζήτηση του προτεινόμενου προϋπολογισμού επίκειται μεταξύ των κρατών μελών, με στόχο την τελική του υιοθέτηση από τη Γενική Συνέλευση μέχρι το τέλος του έτους.

Ο ΟΗΕ έχει επί σειρά ετών να αντιμετωπίσει σοβαρή κρίση ρευστότητας, κυρίως λόγω της αδυναμίας ορισμένων κρατών-μελών να καταβάλλουν εμπρόθεσμα ή και εξ ολοκλήρου την υποχρεωτική ετήσια συνεισφορά τους. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των ΗΠΑ – οι οποίες καλύπτουν πάνω από το 22% του τακτικού προϋπολογισμού του ΟΗΕ, σύμφωνα με τη σχετική ποσοστιαία κατανομή – που είχαν συσσωρεύσει ληξιπρόθεσμες οφειλές ύψους 1,5 δισ. δολαρίων μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου. Μάλιστα, μετά την επάνοδο Τραμπ στην προεδρία, δεν έχει πραγματοποιηθεί καμία καταβολή, όπως επισημαίνουν τα Ηνωμένα Έθνη.

Αντίστοιχα και η Κίνα, δεύτερη μεγαλύτερη συνεισφέρουσα χώρα με ποσοστό συμμετοχής 20%, προχώρησε στην εξόφληση της ετήσιας εισφοράς της για το 2024 μόλις στα τέλη Δεκεμβρίου.

Η επιδείνωση της ρευστότητας του οργανισμού εντείνεται περαιτέρω λόγω αυξανόμενων ανησυχιών για πιθανές νέες περικοπές από την κυβέρνηση Τραμπ. Πολλά προγράμματα και υπηρεσίες του ΟΗΕ έχουν ήδη δεχθεί σημαντικά πλήγματα εξαιτίας των μαζικών περικοπών της αμερικανικής εξωτερικής βοήθειας τα τελευταία χρόνια.