Ιάπωνες ερευνητές υποστηρίζουν ότι υπάρχει ένα «βιολογικό όριο» στην κλωνοποίηση των θηλαστικών, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε σήμερα και κάνει λόγο για κίνδυνο «κατακλυσμού μεταλλάξεων».
Για δύο δεκαετίες, η επιστημονική ομάδα ξεκίνησε από ένα και μόνο ποντίκι και, μέσω διαδοχικών κλωνοποιήσεων, δημιούργησε 1.200 αντίγραφα του αρχικού ζώου. Ωστόσο, η 58η γενιά δεν κατάφερε να επιβιώσει, αποδεικνύοντας για πρώτη φορά ότι τα θηλαστικά δεν μπορούν να κλωνοποιούνται επ’ άπειρον.
Η μέθοδος της κλωνοποίησης είχε προκαλέσει αισιοδοξία ότι θα μπορούσε να συμβάλει στη διάσωση ειδών υπό εξαφάνιση ή στην παραγωγή ζώων για κατανάλωση. Όμως, τα νέα ευρήματα θέτουν σαφή όρια στις προσδοκίες αυτές.
«Νομίζαμε ότι θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε άπειρο αριθμό κλώνων. Για αυτό τα αποτελέσματα είναι τόσο απογοητευτικά», δήλωσε ο Τερουχίκο Γουακαγιάμα, βασικός συγγραφέας της μελέτης και ερευνητής του Πανεπιστημίου Γιαμανάσι.
Η μακρά πορεία των πειραμάτων
Η ομάδα του καθηγητή Γουακαγιάμα κλωνοποίησε το πρώτο της ποντίκι το 1997, έναν χρόνο μετά το ιστορικό πρόβατο Ντόλι. Η διαδικασία περιλαμβάνει τη μεταφορά του πυρήνα ενός κυττάρου με το DNA του ζώου σε ένα ωάριο χωρίς πυρήνα.
Η συγκεκριμένη έρευνα ξεκίνησε το 2005, με κάθε νέα γενιά να κλωνοποιείται ξανά όταν τα ποντίκια έφταναν τους τρεις μήνες. Έτσι δημιουργούνταν τρεις έως τέσσερις γενιές ετησίως, με περισσότερα από 30.000 πειράματα σε 20 χρόνια.
Αρχικά, το ποσοστό επιτυχίας αυξανόταν, ξεπερνώντας το 15%. Τα ποντίκια φαίνονταν πανομοιότυπα, και οι επιστήμονες πίστευαν ότι η διαδικασία θα μπορούσε να συνεχιστεί απεριόριστα.
Η κρίσιμη καμπή και η «μεταλλακτική κατάρρευση»
Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Nature Communications, η κρίσιμη καμπή σημειώθηκε γύρω στην 25η γενιά. Από εκεί και πέρα, οι γενετικές μεταλλάξεις αυξάνονταν δραματικά, μειώνοντας τις πιθανότητες επιβίωσης των κλώνων.
Στην 57η γενιά επιβίωσε μόλις το 0,6% των ποντικιών, ενώ στην 58η όλα πέθαναν λίγο μετά τη γέννησή τους. «Τα νεογέννητα δεν εμφάνιζαν καμία ορατή ανωμαλία και τα αίτια του θανάτου τους είναι άγνωστα», σημείωσε ο καθηγητής.
Η ανάλυση του γονιδιώματος αποκάλυψε ότι οι κλώνοι είχαν τριπλάσιες μεταλλάξεις σε σχέση με τα ποντίκια φυσικής αναπαραγωγής, καθώς και μεγαλύτερους πλακούντες ή απώλεια του χρωμοσώματος Χ.
Η σημασία της έμφυλης αναπαραγωγής
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι όταν τα θηλυκά ποντίκια-κλώνοι, ακόμη και της 57ης γενιάς, ζευγάρωναν φυσιολογικά με αρσενικά, οι απόγονοι ήταν υγιείς και παρουσίαζαν λιγότερες μεταλλάξεις.
Η ανακάλυψη αυτή επιβεβαιώνει ότι η σεξουαλική αναπαραγωγή είναι απαραίτητη για τη μακροπρόθεσμη επιβίωση των θηλαστικών. Παράλληλα, παρέχει την πρώτη εμπειρική απόδειξη της λεγόμενης «καστάνιας του Μίλερ», σύμφωνα με την οποία οι επιβλαβείς μεταλλάξεις συσσωρεύονται στην ασεξουαλική αναπαραγωγή, οδηγώντας τελικά σε «μεταλλακτική κατάρρευση».
Όπως αστειεύτηκε ο Γουακαγιάμα, τα ευρήματα αυτά διαψεύδουν και τα χολιγουντιανά σενάρια, καθώς θα ήταν πρακτικά αδύνατον να δημιουργηθούν τόσοι πολλοί κλωνοποιημένοι στρατιώτες όπως στην «Επίθεση των Κλώνων» του Πολέμου των Άστρων.