ΗΠΑ-Ιράν: Νέες εχθροπραξίες, η Τεχεράνη κλείνει τα Στενά του Ορμούζ

Το Ιράν ανακοίνωσε το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ μετά την επανέναρξη των εχθροπραξιών με τις ΗΠΑ, έπειτα από επίθεση σε πλοίο στην κρίσιμη αυτή θαλάσσια οδό. Η εξέλιξη αυτή θέτει εκ νέου υπό αμφισβήτηση το πρωτόκολλο συμφωνίας που υπέγραψαν στις 17 Ιουνίου τα δύο εμπόλεμα μέρη για την επικύρωση της εκεχειρίας του Απριλίου.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν Ισάκ Νταρ, που μεσολαβεί για την επίλυση της σύγκρουσης, απηύθυνε έκκληση για «αποκλιμάκωση», καλώντας τις δύο πλευρές να «επιδείξουν αυτοσυγκράτηση».

Γειτονικές χώρες του Κόλπου βρέθηκαν επίσης στο στόχαστρο ιρανικών επιθέσεων. Το Κατάρ και η Ιορδανία καταδίκασαν την «επικίνδυνη κλιμάκωση», ενώ σειρήνες προειδοποίησης ήχησαν στο Μπαχρέιν και εκρήξεις αναφέρθηκαν στη Ντόχα. Οι αρχές του Κατάρ επιβεβαίωσαν την αναχαίτιση πυραύλων, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ότι στοχοθέτησαν αμερικανική βάση στο Κατάρ «σε απάντηση στις συνεχιζόμενες επιθέσεις» των ΗΠΑ.

Η Ιορδανία ανακοίνωσε ότι δέχθηκε τρεις ιρανικούς πυραύλους, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης ανέλαβαν την ευθύνη και για επίθεση στο Ομάν, καταστρέφοντας, σύμφωνα με το πρακτορείο Irib, βάσεις επιμελητειακής υποστήριξης αμερικανικών αεροπλανοφόρων στο λιμάνι Ντουκμ. Το σουλτανάτο καταδίκασε κατηγορηματικά την ενέργεια, τη στιγμή που βρίσκεται σε συνομιλίες με την Τεχεράνη για τη διαχείριση του Στενού του Ορμούζ.

Το Ιράν είχε ήδη ανακοινώσει το κλείσιμο «μέχρι νεωτέρας» του Στενού, από όπου διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου υδρογονανθράκων, έπειτα από προειδοποιητική βολή σε πλοίο που, σύμφωνα με τους Φρουρούς της Επανάστασης, βρισκόταν σε μη εγκεκριμένη διαδρομή.

Αντίποινα και διεθνής ένταση

Η υπηρεσία ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO, που υπάγεται στο βρετανικό υπουργείο Άμυνας, ανέφερε ότι η επίθεση σημειώθηκε κοντά στη χερσόνησο Μουσαντάμ του Ομάν, προκαλώντας πυρκαγιά και εκκένωση του πληρώματος. Η CENTCOM γνωστοποίησε νέο κύμα επιθέσεων εναντίον του Ιράν, ως απάντηση στην επίθεση κατά του πλοίου M/V GFS Galaxy υπό κυπριακή σημαία. Στο πλοίο επέβαιναν 11 Ινδοί υπήκοοι, εκ των οποίων ένας αγνοείται.

Το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν επιβεβαίωσε τη διάσωση των 10 Ινδών ναυτικών, ενώ ένας παραμένει αγνοούμενος. Σε αντίποινα, η CENTCOM ανακοίνωσε 140 πλήγματα κατά ιρανικών στρατιωτικών στόχων, περιλαμβανομένων εγκαταστάσεων πυραύλων, drones και ναυτικών μέσων.

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν εκρήξεις σε περιοχές όπως η Μπαντάρ Αμπάς, η Σιρίκ, η Γιασκ και η νήσος Κεσμ, με έναν στρατιωτικό νεκρό. Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ σχολίασε στο X πως «το Ιράν έκανε μια κακή επιλογή. Τώρα το πληρώνουν».

Το στρατηγικό Στενό του Ορμούζ

Οι Φρουροί της Επανάστασης διακήρυξαν ότι το Στενό θα παραμείνει κλειστό «μέχρι να τερματιστούν οι αμερικανικές επεμβάσεις». Ο Μοχσέν Ρεζαΐ, στρατιωτικός σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, χαρακτήρισε το πέρασμα «πιο σημαντικό από δεκάδες ατομικές βόμβες» και υπογράμμισε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θα το προστατεύσει.

Η Τεχεράνη επιτρέπει έναν μόνο διάδρομο ναυσιπλοΐας κατά μήκος των ακτών της, απορρίπτοντας την επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς ελεύθερης διέλευσης, κάτι που αμφισβητούν οι ΗΠΑ. Χθεσινές συνομιλίες μεταξύ Ιράν και Ομάν, παρουσία αντιπροσωπείας του Κατάρ, κατέληξαν σε συμφωνία για συνέχιση των διαβουλεύσεων, ωστόσο η νέα επίθεση ενδέχεται να τις υπονομεύσει.

Κλιμάκωση και πολιτικές δηλώσεις

Οι ΗΠΑ είχαν ήδη πλήξει ιρανικούς στόχους νωρίτερα την εβδομάδα, κατηγορώντας την Τεχεράνη για επιθέσεις σε εμπορικά πλοία. Σε αντίποινα, το Ιράν είχε επιτεθεί σε στόχους στο Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Κατάρ. Παρά το πρωτόκολλο συμφωνίας της 17ης Ιουνίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει δηλώσει ότι η εκεχειρία «τελείωσε» λόγω των ιρανικών ενεργειών, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης των συνομιλιών.

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Μοτζταμπά Χαμενεΐ προειδοποίησε ότι η «εκδίκηση είναι αναπόφευκτη» μετά την κηδεία του πατέρα του και προκατόχου του Αλί Χαμενεΐ, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε το Ιράν ότι σχεδιάζει τη δολοφονία του, δεσμευόμενος «να αποδεκατίσει και να καταστρέψει τελείως όλες τις περιοχές του Ιράν» σε περίπτωση απόπειρας.