Η επιδείνωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης λόγω των ολοένα εντονότερων πυρκαγιών και των κυμάτων καύσωνα απειλεί να ακυρώσει τις παγκόσμιες προσπάθειες για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα και την προστασία της δημόσιας υγείας, σύμφωνα με ανακοίνωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Μετεωρολογίας (WMO).
Στην ετήσια έκθεσή του για την ποιότητα του αέρα, ο WMO εστιάζει στην αύξηση των «ακραίων δασικών πυρκαγιών», επισημαίνοντας ότι οι τοξικοί καπνοί τους έχουν «σοβαρές» επιπτώσεις στην υγεία. Η κλιματική αλλαγή εντείνει τα ακραία καιρικά φαινόμενα, με τους καύσωνες να γίνονται πιο συχνοί και τις πυρκαγιές να πολλαπλασιάζονται.
Όπως δήλωσε ο Λορέντζο Λάμπραντορ, επιστήμονας του WMO, «η ποιότητα του αέρα και η κλιματική αλλαγή δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν ξεχωριστά ζητήματα. Αν το ένα χειροτερεύει, χειροτερεύει παράλληλα και το άλλο».
Η έκθεση επικεντρώνεται κυρίως σε δύο βασικούς ατμοσφαιρικούς ρύπους: τα μικροσωματίδια και το τροποσφαιρικό όζον, που σχετίζονται με αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις. Εξετάζονται επίσης αερολύματα όπως ο μαύρος άνθρακας και τα μικροπλαστικά.
Σύμφωνα με τον WMO, το 2025 καταγράφηκαν ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις μικροσωματιδίων (PM2,5) στον βόρειο Καναδά, σε περιοχές της Ρωσίας, στην κεντροδυτική Αφρική και στη βορειοδυτική Ισπανία, εξαιτίας μεγάλων πυρκαγιών.
Έρευνες που επικαλείται η έκθεση δείχνουν ότι τα περιστατικά ακραίας έκλυσης καπνού έχουν τριπλασιαστεί παγκοσμίως από τη δεκαετία του 1990, συμβάλλοντας σε σχεδόν 100.000 πλεονάζοντες θανάτους ετησίως την περίοδο 2010-2018.
Παρά τη μείωση των βιομηχανικών και μεταφορικών PM2,5 σε Ευρώπη και Βόρεια Αμερική, η έκθεση σε μικροσωματίδια από πυρκαγιές αυξάνεται, όπως επισημαίνει ο WMO. Μάλιστα, τα σωματίδια από την καύση βλάστησης θεωρούνται «πολύ πιο τοξικά» σε σύγκριση με αυτά από τα αυτοκίνητα, σύμφωνα με τον Λάμπραντορ.
Τα μικροσωματίδια επηρεάζουν και πληθυσμούς μακριά από τις εστίες των πυρκαγιών, καθώς μεταφέρονται με τους ανέμους. Η έκθεση υπογραμμίζει ότι οι τρέχουσες εκτιμήσεις των κινδύνων δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη την αυξημένη τοξικότητα των καπνών από τις πυρκαγιές.
Επιδημιολογική μελέτη διαπιστώνει ότι τα παραδοσιακά μοντέλα που βασίζονται στη συγκέντρωση PM2,5 ίσως υποτιμούν έως και κατά 93% τη θνησιμότητα λόγω πυρκαγιών.
Το τροποσφαιρικό όζον αποτελεί ακόμη μια σημαντική πηγή ρύπανσης, με τον σχηματισμό του να ευνοείται από τα κύματα καύσωνα που παρατηρούνται συχνά τους τελευταίους μήνες στην Ευρώπη, σύμφωνα με τον WMO.
Όπως σημειώνει ο Λάμπραντορ, «τα κύματα καύσωνα δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες για τον σχηματισμό αυτού του όζοντος». Η άνοδος της θερμοκρασίας, η ατμοσφαιρική στασιμότητα και η έντονη ηλιακή ακτινοβολία ενισχύουν τη δημιουργία όζοντος στο επίπεδο του εδάφους, όπως επιβεβαιώνουν πρόσφατες μελέτες σε ΗΠΑ, Ευρώπη και Κίνα.
Η παρατεταμένη έκθεση στο τροποσφαιρικό όζον συνδέεται με αύξηση της θνησιμότητας, κυρίως λόγω αναπνευστικών παθήσεων, και η αυξημένη παρουσία του θα μπορούσε να οδηγήσει σε δεκάδες χιλιάδες επιπλέον θανάτους, προειδοποιεί ο WMO.
Η έκθεση εκφράζει επίσης ανησυχίες για τα μικροπλαστικά στην ατμόσφαιρα, των οποίων η συγκέντρωση και οι επιπτώσεις παραμένουν δύσκολο να εκτιμηθούν. Παράλληλα, ο μαύρος άνθρακας από τις πυρκαγιές εναποτίθεται σε χιονισμένες και παγωμένες επιφάνειες, μειώνοντας την ανακλαστικότητά τους και ενισχύοντας έτσι την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
