Έντονες προειδοποιήσεις για τους κινδύνους που προκύπτουν από την κλιματική αλλαγή εξέδωσαν τόσο ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών όσο και ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός. Σύμφωνα με ανακοίνωση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (PMO, WMO) στις 4 Οκτωβρίου, το τρέχον φαινόμενο El Niño ενδέχεται να εξελιχθεί στο ισχυρότερο που έχει καταγραφεί.
Το φαινόμενο αναμένεται να κορυφωθεί προς το τέλος του 2026, ενώ οι συνέπειές του θα είναι αισθητές και μετά την κορύφωση. Στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό, η θερμοκρασία της θάλασσας μπορεί να αυξηθεί έως και 3,8 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο μεταξύ Νοεμβρίου 2026 και Ιανουαρίου 2027, προκαλώντας σημαντικές επιπτώσεις στον παγκόσμιο καιρό.
Ένα πολύ ισχυρό El Niño επηρεάζει τη θερμοκρασία και τις βροχοπτώσεις σε πολλές περιοχές, οδηγώντας σε ακραία καιρικά φαινόμενα όπως ισχυρές βροχοπτώσεις, πλημμύρες και αυξημένες θερμοκρασίες. Οι περιοχές που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο είναι η νοτιοανατολική και νότια Αφρική, η νοτιοανατολική Ασία και η αμερικανική ήπειρος.
Ο Οργανισμός τονίζει πως το φαινόμενο δεν μπορεί να αποτραπεί, αλλά η ορθή αξιοποίηση των προβλέψεων και των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης μπορεί να συμβάλει στη διάσωση ζωών και στη διατήρηση του βιοτικού επιπέδου, ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων κοινοτήτων.
Για τον σκοπό αυτό, ο ΠΜΟ σε συνεργασία με το Γραφείο του Σ.Α. του ΟΗΕ για τον συντονισμό των Ανθρωπιστικών Θεμάτων έχει εκπονήσει πρόγραμμα δράσης για την παροχή έγκαιρης συμβουλευτικής στις κυβερνήσεις των χωρών που αναμένεται να πληγούν περισσότερο, με έμφαση στις ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες.
Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και η ανάγκη για αποφασιστικά μέτρα
Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι ήδη εμφανείς με καταστροφικές πλημμύρες και ακραίους καύσωνες, ενώ αναμένεται να επιδεινωθούν εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, σύμφωνα με δηλώσεις του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.
Η τελευταία έκθεση της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος του ΟΗΕ τονίζει ότι ο πλανήτης είναι πλέον θερμότερος κατά 1,5 βαθμούς Κελσίου σε σύγκριση με τα μέσα του 19ου αιώνα. Τα αποτελέσματα αυτής της ανόδου είναι ήδη ορατά μέσα από ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως πλημμύρες στο Νεπάλ και μεγάλες πυρκαγιές στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι αυτή είναι μόνο η αρχή και ότι η υπερθέρμανση μπορεί να διπλασιαστεί στα επόμενα 75 χρόνια, με σοβαρές συνέπειες για τη στάθμη της θάλασσας, τη βιοποικιλότητα και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Παρά την πρόοδο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την αύξηση της χρήσης ηλεκτρικών οχημάτων, η παγκόσμια κατανάλωση ορυκτών καυσίμων συνεχίζει να αυξάνεται. Η καύση ορυκτών καυσίμων παραμένει η βασική αιτία εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, με τις μεγαλύτερες οικονομίες να διατηρούν αυξημένες εκπομπές.
Ορισμένοι κριτικοί οικολογικών πολιτικών υποστηρίζουν ότι για την ανατροπή της κλιματικής αλλαγής απαιτείται όχι μόνο μείωση των εκπομπών, αλλά και περιορισμός της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας.
Η συμβολή Κίνας και ΗΠΑ στην παγκόσμια υπερθέρμανση
Σύμφωνα με την έκθεση της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος του ΟΗΕ, η Κίνα αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, αν και οι εκπομπές ανά κάτοικο παραμένουν χαμηλότερες από εκείνες των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Η Κίνα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στη χρήση ηλεκτρικών οχημάτων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Η έκθεση επισημαίνει τον αρνητικό ρόλο των ΗΠΑ, καθώς ήταν το μόνο κράτος της G20 όπου οι εκπομπές αυξήθηκαν σημαντικά το προηγούμενο έτος. Η αυξημένη κατανάλωση πετρελαίου, αερίου και κάρβουνου, καθώς και η υψηλή ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, συνέβαλαν στην άνοδο των εκπομπών.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ενισχύσει τις επενδύσεις σε θερμοηλεκτρικούς σταθμούς κάρβουνου, καταργώντας παράλληλα τα στάνταρτ αποτελεσματικότητας καυσίμων για οχήματα. Επίσης, έχει αποσυρθεί από τη διεθνή κλιματική δράση, συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας των Παρισίων του 2015, και δεν αναγνωρίζει τα συμπεράσματα της τελευταίας έκθεσης του ΟΗΕ, ούτε θα συμμετάσχει στην επόμενη παγκόσμια συνάντηση για το κλίμα στην Τουρκία.