Η νεανική παραβατικότητα αποτελεί ένα σύνθετο και πολυπαραγοντικό κοινωνικό φαινόμενο, όπως υπογράμμισε η Νάντια Ρωμανίδου, προϊσταμένη του Τμήματος Επιμελητών Ανηλίκων Θεσσαλονίκης, σε εκδήλωση της ΑΡΣΙΣ - Κοινωνικής Οργάνωσης Υποστήριξης Νέων.
Η κ. Ρωμανίδου ανέφερε ότι τα συχνότερα αδικήματα που καταγράφονται είναι κλοπές, φθορά ξένης περιουσίας, παράβαση Κ.Ο.Κ., σωματική βλάβη, προμήθεια ναρκωτικών ουσιών, ληστεία, παράνομη οπλοφορία και παράνομη είσοδος στη χώρα. Όπως σημείωσε, «τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε μια μεταβολή της εικόνας της παιδικής παραβατικότητας, με αύξηση των περιστατικών και νέες μορφές αδικημάτων», αναφερόμενη σε φαινόμενα όπως η ψηφιακή παρενόχληση, η εξύβριση μέσω διαδικτύου και η εκδικητική πορνογραφία.
Επισήμανε επίσης την αύξηση αδικημάτων με στοιχεία βίας, όπως ληστείες και επικίνδυνες σωματικές βλάβες, αλλά και την εμφάνιση ομαδικής παραβατικότητας, ρατσιστικών συμπεριφορών και περιστατικών ενδοσχολικής ή αθλητικής βίας.
Το προφίλ του ανήλικου παραβάτη
Σύμφωνα με την κ. Ρωμανίδου, οι περισσότεροι ανήλικοι παραβάτες είναι αγόρια ηλικίας 15 έως 18 ετών. Ωστόσο, παρατηρείται αύξηση της συμμετοχής των κοριτσιών και μείωση του ορίου ηλικίας εμπλοκής με την παραβατικότητα.
Η ίδια τόνισε ότι «σε μεγάλο ποσοστό υπάρχουν σοβαρά προβλήματα στο οικογενειακό και κοινωνικό τους περιβάλλον και δυσκολία διαχείρισης των συναισθημάτων τους». Σε αρκετές περιπτώσεις, η παραβατικότητα είναι περιστασιακή και συνδέεται με τις ψυχολογικές διεργασίες της εφηβείας, χωρίς να σηματοδοτεί απαραίτητα μελλοντική παρεκκλίνουσα πορεία. Διαπιστώνεται, ωστόσο, ότι η βία εκδηλώνεται και από παιδιά χωρίς εμφανή οικογενειακά ή οικονομικά ελλείμματα.
Μεταξύ των παραγόντων κινδύνου περιλαμβάνονται ο υπερβολικός φόρτος της καθημερινότητας, η έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας στην οικογένεια και στο σχολείο, η κυριαρχία του καταναλωτισμού και του ατομικισμού, καθώς και η υπερβολική ενασχόληση με το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Υπάρχει ανάγκη των παιδιών που νιώθουν “αόρατα” να αποκτήσουν ταυτότητα και αίσθηση του ανήκειν», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η σημασία της πρόληψης
Ο Κώστας Κοσμάτος, αναπληρωτής καθηγητής Ποινικού Δικαίου και Εγκληματολογίας στη Νομική Σχολή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, τόνισε ότι η πρόληψη, σε σύνδεση με το κράτος πρόνοιας, αποτελεί τον βασικό μοχλό για την αντιμετώπιση της νεανικής παραβατικότητας.
Από την πλευρά του, ο Αργύρης Γαρουφαλίδης, αξιωματικός της Υποδιεύθυνσης Προστασίας Ανηλίκων Θεσσαλονίκης, αναφέρθηκε στην ένταση της βίας, στην αυξημένη συμμετοχή των κοριτσιών και στην άγνοια των συνεπειών των πράξεών τους από τους ανήλικους δράστες.
Το έργο «JOIN» και η δράση της ΑΡΣΙΣ
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου «JOIN - Κοινή Δράση Κατά της Βίας των Νέων», που υλοποιείται μέσω του προγράμματος PREVENT, με φορέα υλοποίησης την ΑΡΣΙΣ. Το πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του προγράμματος Citizens, Equality, Rights and Values (CERV), το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ, με συνολικό ποσό επιχορήγησης 2,3 εκατ. ευρώ.
Από τον Μάιο του 2025 έως σήμερα, η ΑΡΣΙΣ έχει υλοποιήσει στη Θεσσαλονίκη ενημερωτικές και εκπαιδευτικές δράσεις για περισσότερους από 300 εκπαιδευτικούς, 800 μαθητές και 10 αθλητικούς φορείς. Παράλληλα, έχουν παραχθεί τέσσερα μικρής διάρκειας βίντεο με τη συμμετοχή μαθητών και νέων σχετικά με τη νεανική βία, ενώ σύντομα θα δημοσιευθούν οκτώ podcasts με συμμετοχή ειδικών και νέων που αναλύουν τα αίτια του φαινομένου και αναδεικνύουν καλές πρακτικές.