Μια νέα εποχή στη δευτερογενή πρόληψη του ισχαιμικού εγκεφαλικού εγκαινιάζουν τα καινοτόμα αντιθρομβωτικά φάρμακα, με την Ελλάδα να διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις. Ένα νέο φάρμακο της κατηγορίας των αναστολέων του παράγοντα 11 της πήξης αλλάζει τα δεδομένα στη μάχη κατά των υποτροπών, οι οποίες εμφανίζονται στο 10–15% των ασθενών και συχνά οδηγούν σε σοβαρή αναπηρία ή θάνατο.
«Για πρώτη φορά ένα αντιθρομβωτικό φάρμακο συνδυάζει αποτελεσματικότητα με υψηλό προφίλ ασφάλειας. Η συγκεκριμένη θεραπεία ελάττωσε όχι μόνο τα ήπια ισχαιμικά επεισόδια, αλλά και τα μέτρια και βαριά εγκεφαλικά, καθώς και τα θανατηφόρα περιστατικά. Δηλαδή κερδίσαμε και ζωές», δηλώνει ο καθηγητής Νευρολογίας ΕΚΠΑ, διευθυντής της ΜΑΦ ΑΕΕ και της Β΄ Νευρολογικής Κλινικής ΕΚΠΑ στο ΠΓΝ «Αττικόν», Γιώργος Τσιβγούλης, σε συνέντευξή του στο Πρακτορείο FM και στην Τάνια Μαντουβάλου.
Η ελληνική πρωτιά στη διεθνή μελέτη OCEANIC-STROKE
Το «Αττικόν» κατέγραψε τη μεγαλύτερη συμμετοχή ασθενών παγκοσμίως, με 209 συμμετοχές στη διεθνή μελέτη OCEANIC-STROKE, που παρουσιάστηκε στο Παγκόσμιο Συνέδριο Εγκεφαλικών Επεισοδίων (ISC2026) στη Νέα Ορλεάνη και δημοσιεύθηκε στο «New England Journal of Medicine». Σύμφωνα με τη μελέτη, η δραστική ουσία ασουντέξιαν μειώνει τον κίνδυνο νέου εγκεφαλικού κατά 26% επιπλέον των καθιερωμένων θεραπειών.
Όπως εξηγεί ο πρόεδρος της Επιτροπής Κατευθυντήριων Οδηγιών του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Εγκεφαλικών, τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα φάρμακα προλάμβαναν τα ισχαιμικά εγκεφαλικά, αλλά αύξαναν τον κίνδυνο σοβαρών αιμορραγιών, συμπεριλαμβανομένων αυτών του εγκεφάλου. Αντίθετα, η νέα δραστική ουσία προσφέρει επιπλέον προστασία χωρίς να αυξάνει τον αιμορραγικό κίνδυνο. Το φάρμακο αναμένεται να λάβει έγκριση εντός του έτους στις ΗΠΑ και το 2027 στην Ευρώπη.
Η Ελλάδα στην αιχμή της καινοτομίας
Η μελέτη ανέδειξε όχι μόνο μια πολλά υποσχόμενη θεραπευτική στρατηγική, αλλά και τον καθοριστικό ρόλο της Ελλάδας στην παγκόσμια έρευνα. Η χώρα μας κατέλαβε την 8η θέση διεθνώς, με 446 συμμετοχές από 17 ερευνητικά κέντρα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ηράκλειο, Λάρισα, Αλεξανδρούπολη και Ιωάννινα.
Ο ανταγωνισμός στην καινοτομία εντείνεται, καθώς ένας ακόμη αναστολέας του παράγοντα 11 δοκιμάζεται ήδη σε μελέτη φάσης 3, επιβεβαιώνοντας ότι η συγκεκριμένη κατηγορία φαρμάκων αποτελεί την αιχμή του δόρατος στη δευτερογενή πρόληψη του εγκεφαλικού.
Συνέντευξη: Το νέο αντιθρομβωτικό ως «game changer»
Στην εκπομπή «104,9 ΜΥΣΤΙΚΑ ΥΓΕΙΑΣ» η Τάνια Μαντουβάλου συνομίλησε με τον καθηγητή Γ. Τσιβγούλη, ο οποίος εξηγεί γιατί το νέο αντιθρομβωτικό θεωρείται game changer, πόσο αξιόπιστα είναι τα δεδομένα, ποιες είναι οι πιθανές παρενέργειες και ποιοι ασθενείς δεν είναι κατάλληλοι για τη θεραπεία.
Η μελέτη περιέλαβε 12.327 ασθενείς από όλο τον κόσμο, με παρακολούθηση διάρκειας 18 μηνών. Τα αποτελέσματα έδειξαν μείωση του κινδύνου νέου εγκεφαλικού κατά 26%, ενώ η Ελλάδα είχε ισχυρή παρουσία με συνολικά 446 συμμετέχοντες. Το «Αττικόν» αναδείχθηκε πρώτο παγκοσμίως με 209 ασθενείς.
Η σημασία της συμμόρφωσης στη θεραπεία
Ο καθηγητής επισημαίνει ότι περίπου το 10–15% των ασθενών εμφανίζουν νέο εγκεφαλικό μέσα στον πρώτο χρόνο. «Η πρόληψη του εγκεφαλικού δεν είναι εκατοστάρι, είναι μαραθώνιος», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας πως η μη συμμόρφωση στην αγωγή φτάνει το 20–25% παγκοσμίως.
Η χαμηλή συμμόρφωση δεν αφορά μόνο τη λήψη φαρμάκων, αλλά και τον τρόπο ζωής – άσκηση, σωστή διατροφή, διακοπή καπνίσματος και αλκοόλ. Αυτοί οι παράγοντες καθορίζουν τη μακροπρόθεσμη επιτυχία της δευτερογενούς πρόληψης.
Ασφάλεια και επόμενα βήματα
Η μελέτη δεν κατέγραψε διαφορές στις ανεπιθύμητες ενέργειες σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Παρ’ όλα αυτά, η παρακολούθηση συνεχίζεται μέσω μελετών φάσης 4, ώστε να επιβεβαιωθεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα στην καθημερινή κλινική πράξη.
Ο καθηγητής Τσιβγούλης τονίζει ότι το φάρμακο δεν ενδείκνυται για ασθενείς με αιμορραγικό εγκεφαλικό ή κολπική μαρμαρυγή. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη νέα μελέτη φάσης 3 για έναν ακόμη αναστολέα του παράγοντα 11, το μιλβέξιαν, στην οποία επίσης συμμετέχει ενεργά η Ελλάδα.
Η συγκεκριμένη κατηγορία φαρμάκων, όπως υπογραμμίζει, αποτελεί σήμερα την αιχμή του δόρατος στη δευτερογενή πρόληψη του εγκεφαλικού, ανοίγοντας τον δρόμο για θεραπείες που συνδυάζουν αποτελεσματικότητα και ασφάλεια.