Οι ψυχικές διαταραχές έχουν σχεδόν διπλασιαστεί παγκοσμίως από το 1990, επηρεάζοντας πλέον 1,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους, σύμφωνα με έρευνα του «Institute for Health Metrics and Evaluation» (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον και του Πανεπιστημίου του Κουίνσλαντ, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «The Lancet». Τα στοιχεία δείχνουν σημαντική αύξηση και στην Ελλάδα.
Η μελέτη εξετάζει τη συχνότητα εμφάνισης και την επιβάρυνση των ψυχικών διαταραχών ανά φύλο, σε 25 ηλικιακές ομάδες, 21 γεωγραφικές περιοχές και 204 χώρες για την περίοδο 1990-2023. Πρόκειται για την πιο ολοκληρωμένη παγκόσμια ανάλυση μέχρι σήμερα.
Τη μεγαλύτερη επιβάρυνση καταγράφουν οι έφηβοι 15-19 ετών και οι γυναίκες όλων των ηλικιών. Οι διαφορές μεταξύ χωρών είναι έντονες, με υψηλά ποσοστά σε περιοχές υψηλού εισοδήματος, όπως η Αυστραλασία και η δυτική Ευρώπη. Ειδικά η Ολλανδία, η Πορτογαλία και η Αυστραλία εμφανίζουν αυξημένες τιμές, ενώ σημαντικές αυξήσεις σημειώνονται και στη δυτική Υποσαχάρια Αφρική και τη νότια Ασία.
Άγχος και κατάθλιψη στο επίκεντρο
Οι ερευνητές αξιολόγησαν δώδεκα ψυχικές διαταραχές και διαπίστωσαν αύξηση σε όλες μεταξύ 1990 και 2023. Οι αγχώδεις διαταραχές και η μείζων καταθλιπτική διαταραχή κατατάσσονται στις 15 κυριότερες αιτίες επιβάρυνσης της υγείας παγκοσμίως, ανάμεσα σε 304 ασθένειες και τραυματισμούς.
Από το 2019, η εμφάνιση της μείζονος κατάθλιψης αυξήθηκε κατά περίπου 24%, ενώ οι αγχώδεις διαταραχές πάνω από 47%, με κορύφωση τα χρόνια μετά την πανδημία COVID-19. Οι ψυχικές διαταραχές πλήττουν όλες τις ηλικίες, με διαφορετικές μορφές και επιπτώσεις σε κάθε στάδιο ζωής.
Στην παιδική ηλικία κυριαρχούν οι διαταραχές του φάσματος του αυτισμού, η ΔΕΠΥ, οι διαταραχές συμπεριφοράς και η ιδιοπαθής αναπτυξιακή νοητική υστέρηση. Κατά την εφηβεία, το άγχος και η κατάθλιψη αποτελούν τις κυριότερες αιτίες ψυχικού φορτίου.
Η δραματική αύξηση των ψυχικών διαταραχών τις έχει καταστήσει την κυριότερη αιτία αναπηρίας παγκοσμίως, ξεπερνώντας τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τον καρκίνο και τις μυοσκελετικές παθήσεις. Το 2023 αντιστοιχούσαν σε 171 εκατομμύρια χρόνια ζωής χαμένα λόγω αναπηρίας και πρόωρου θανάτου (DALYs), καταλαμβάνοντας την πέμπτη θέση στις αιτίες συνολικού φορτίου νόσου.
Μόνο το 9% των ανθρώπων με μείζονα κατάθλιψη λαμβάνει στοιχειωδώς επαρκή θεραπεία, ενώ σε 90 χώρες λιγότερο από το 5% έχει πρόσβαση σε επαρκή φροντίδα. Μόνο λίγες χώρες υψηλού εισοδήματος, όπως η Αυστραλία, ο Καναδάς και η Ολλανδία, διαθέτουν κάλυψη θεραπείας άνω του 30%, αναδεικνύοντας τα μεγάλα κενά στην παγκόσμια φροντίδα ψυχικής υγείας.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η ενίσχυση της πρόσβασης στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας, ιδίως στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, είναι κρίσιμη για τη βελτίωση της κατάστασης. Απαιτείται διεθνής συνεργασία και σταθερές επενδύσεις στα συστήματα ψυχικής υγείας.
Η εικόνα στην Ελλάδα
«Οι ψυχικές διαταραχές αποτέλεσαν το 2023 μία από τις κυριότερες αιτίες επιβάρυνσης της υγείας στην Ελλάδα», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Αλίζε Φεράρι (Alize Ferrari), επίτιμη αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Κέντρο Έρευνας Ψυχικής Υγείας του Κουίνσλαντ και συνεργαζόμενη επίκουρη καθηγήτρια στο IHME.
Με βάση τη μελέτη, ο αριθμός των ατόμων με ψυχικές διαταραχές αυξήθηκε από 14.156,51 ανά 100.000 κατοίκους το 1990 σε 19.551,86 το 2023. Το ίδιο έτος, οι ψυχικές διαταραχές συνέβαλαν σε 325.000 DALYs στον ελληνικό πληθυσμό, αύξηση 135,5% σε σχέση με το 1990.
Οι ψυχικές διαταραχές αντιστοιχούσαν στο 8,5% των συνολικών DALYs από όλες τις αιτίες στην Ελλάδα, κατατάσσοντάς τες στην πέμπτη σημαντικότερη αιτία. Οι αγχώδεις διαταραχές και η μείζων καταθλιπτική διαταραχή ευθύνονται για το μεγαλύτερο μέρος των χαμένων ετών ζωής.
Η κ. Φεράρι σημειώνει ότι το 2023 ο δείκτης DALY για τις ψυχικές διαταραχές στην Ελλάδα (3.005,1 ανά 100.000 κατοίκους) ήταν υψηλότερος από τον μέσο όρο της δυτικής Ευρώπης (2.744,5) και τον παγκόσμιο μέσο όρο (2.070,5).
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
