Η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης 20 σοβαρών προβλημάτων υγείας, σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, με επικεφαλής την Ελληνίδα ερευνήτρια Εμμανουέλα Γακίδου.
Η έρευνα επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις του αλκοόλ στην υγεία δεν είναι ομοιόμορφες και διαφοροποιούνται ανάλογα με το επίπεδο κατανάλωσης.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Health, αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη ανάλυση μέχρι σήμερα της σχέσης μεταξύ κατανάλωσης αλκοόλ και 20 κρίσιμων δεικτών υγείας. Οι ερευνητές ανέλυσαν 843 μελέτες που δημοσιεύθηκαν έως το 2023, εστιάζοντας στις πιο συντηρητικές εκτιμήσεις.
Ανομοιόμορφες επιπτώσεις και αυξημένος κίνδυνος για καρκίνους
Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο κίνδυνος αυξάνεται σταθερά με την κατανάλωση αλκοόλ για ορισμένες παθήσεις, κυρίως καρκίνους.
Αντίθετα, για αρκετές καρδιομεταβολικές και νευρολογικές παθήσεις, η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο. Σε υψηλότερα επίπεδα κατανάλωσης, όμως, ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά.
Η κατανάλωση αλκοόλ σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο και για τους δέκα τύπους καρκίνου που εξετάστηκαν, με τον κίνδυνο να ενισχύεται όσο αυξάνεται η κατανάλωση.
Ακόμη και λιγότερο από ένα ποτό την ημέρα συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνους του φάρυγγα, του παχέος εντέρου, του οισοφάγου, του μαστού, του ήπατος, του παγκρέατος και του προστάτη. Ειδικά ο καρκίνος του φάρυγγα παρουσίασε αύξηση κινδύνου τουλάχιστον 105% σε μέτρια επίπεδα κατανάλωσης.
Οι καρκίνοι του λάρυγγα, του παχέος εντέρου, των χειλιών και της στοματικής κοιλότητας εμφάνισαν αυξήσεις κινδύνου από 22% έως 49%, ενώ για τον καρκίνο του στομάχου απαιτούνται πρόσθετα στοιχεία για καλύτερη κατανόηση της συσχέτισης.
Επιπτώσεις σε ήπαρ, πάγκρεας και αναπνευστικό
Η κατανάλωση αλκοόλ συνδέθηκε επίσης με υψηλότερο κίνδυνο κίρρωσης του ήπατος και άλλων χρόνιων ηπατικών παθήσεων (τουλάχιστον 40%) καθώς και παγκρεατίτιδας (τουλάχιστον 22%). Αυξημένος εμφανίζεται και ο κίνδυνος για λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού και φυματίωση, αν και τα στοιχεία είναι ασθενέστερα.
Πιθανή προστατευτική δράση σε χαμηλή κατανάλωση
Για ορισμένες καρδιομεταβολικές και νευρολογικές παθήσεις, όπως ο διαβήτης τύπου 2, η νόσος Αλτσχάιμερ, η ισχαιμική καρδιοπάθεια και το εγκεφαλικό επεισόδιο, η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο σε σχέση με τη μη κατανάλωση. Ο διαβήτης τύπου 2 και η νόσος Αλτσχάιμερ παρουσίασαν μείωση κινδύνου κατά 4,5% και 6,4% αντίστοιχα, ωστόσο σε υψηλότερα επίπεδα κατανάλωσης ο κίνδυνος αυξάνεται ξανά.
«Η επιστημονική εικόνα γύρω από το αλκοόλ και την υγεία είναι πραγματικά πολύπλοκη», σημειώνει η δρ Εμμανουέλα Γακίδου, επικεφαλής συγγραφέας και καθηγήτρια στο IHME.
«Όσον αφορά στον καρκίνο, τα δεδομένα είναι συνεπή και αδιαμφισβήτητα: ο κίνδυνος αυξάνεται με οποιοδήποτε επίπεδο κατανάλωσης αλκοόλ. Για ορισμένα καρδιομεταβολικά νοσήματα και για την άνοια, μελέτες υποδεικνύουν ότι η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση μπορεί να συνδέεται με ελαφρώς μειωμένο κίνδυνο. Ωστόσο, οι συσχετίσεις αυτές εξασθενούν και τελικά αντιστρέφονται σε υψηλότερα επίπεδα κατανάλωσης», εξηγεί.
Ανάγκη για σαφείς οδηγίες και ενημέρωση του κοινού
Η μελέτη δεν εντοπίζει ενιαίο ασφαλές όριο κατανάλωσης αλκοόλ και δεν καταγράφει σημαντικές διαφορές μεταξύ φύλων. Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι κατευθυντήριες οδηγίες πρέπει να αποθαρρύνουν την υπερβολική κατανάλωση και να επισημαίνουν πως ακόμη και η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για αρκετές παθήσεις, κυρίως καρκίνους.
Η ευαισθητοποίηση του κοινού γύρω από τη σύνδεση του αλκοόλ με τον καρκίνο παραμένει χαμηλή, γεγονός που καθιστά αναγκαία την αποτελεσματική ενημέρωση και καθοδήγηση για τη δημόσια υγεία, προκειμένου να κατανοηθούν πληρέστερα οι επιπτώσεις της κατανάλωσης αλκοόλ.