Ρεύμα από τα φρένα στα τρένα του μετρό για την εξοικονόμηση ενέργειας

Οι σταθερές συγκοινωνίες της Αθήνας μπαίνουν σε τροχιά εξοικονόμησης ενέργειας. Μέσα στο 2022, η αλματώδης αύξηση στο κόστος της ενέργειας κόστισε στη ΣΤΑΣΥ επιπλέον 24,79 εκατ. ευρώ, μία αύξηση της τάξεως του 87,32%. Ο συγκοινωνιακός φορέας υλοποιεί παρεμβάσεις αναβάθμισης 2 εκατ. ευρώ στη Γραμμή 1, δηλαδή τον γνωστό ηλεκτρικό, και ξεκίνησε τον διαγωνισμό των 5,17 εκατ. ευρώ για την ανάκτηση ενέργειας από το «φρενάρισμα» των συρμών.

Θέτοντας σε εφαρμογή το πρωτοποριακό σύστημα ανάκτησης ηλεκτρικής ενέργειας από την πέδηση των τρένων, που ήδη εφαρμόζεται σε Αγγλία, Γερμανία, Ιταλία, η ΣΤΑΣΥ, που διαχειρίζεται το μετρό και το τραμ της πρωτεύουσας, αναμένεται να εξοικονομήσει 12-14% της καταναλισκόμενης ενέργειας. Πρόκειται για ένα σύστημα που θα μετατρέπει την κινητική ενέργεια σε ηλεκτρική και θα την επιστρέφει στο σύστημα.

Οι εκτιμήσεις ότι το ενεργειακό κόστος των μέσων σταθερής τροχιάς θα ισορροπήσει κοντά στα 30 εκατ. ευρώ, όταν προ ενεργειακής κρίσης δεν ξεπερνούσε τα 22 εκατ. ετησίως, κάνουν επιτακτική την ανάγκη για λύσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι το συνολικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και άλλων πηγών το 2022 ανήλθε σε 52,64 εκατ., όταν το 2021 ήταν 27,91 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις του φορέα.

Αντικείμενο του έργου είναι η ανακαίνιση μέρους του ηλεκτρολογικού εξοπλισμού δύο παλιών υποσταθμών έλξης, σε Ηράκλειο και Φάληρο, με ταυτόχρονη μετεγκατάσταση του υποσταθμού του Φαλήρου σε νέο κτήριο. Επίσης, την εγκατάσταση συστήματος έλξης - ανάκτησης ενέργειας από την ηλεκτροπέδηση κατά την επιβράδυνση των συρμών του ηλεκτρικού.

Έτσι, η ενέργεια που δεν καταναλώνεται από τους γειτονικούς επιταχυνόμενους συρμούς του δικτύου της Γραμμής 1 θα επιστρέφει στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, συμψηφιζόμενη με την καταναλισκόμενη ενέργεια του υποσταθμού αντί να καταναλώνεται στις αντιστάσεις πέδησης των συρμών ως θερμική ενέργεια. Στη σύμβαση περιλαμβάνεται και η σχετική εκπαίδευση του προσωπικού, ενώ προβλέπεται και η προμήθεια ανταλλακτικών.

Η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης ανέρχεται σε 5,17 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. Το έργο  βάσει των προβλέψεων του διαγωνισμού θα περαιωθεί σε 28 μήνες, διάστημα, που εφόσον δεν υπάρξουν καθυστερήσεις και εμπόδια, μας φέρνει περί τα τέλη του 2026. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να καταθέσουν τις προσφορές τους ως τις 18/03/2024.

Ανάκτηση 4.500 MWh ετησίως

Χάρη σε αυτή τη λειτουργία, αναμένεται να εξοικονομηθεί το 12-14% της κατανάλωσης της Γραμμής 1, δεδομένου ότι η ενέργεια που μπορεί να ανακτηθεί από την ηλεκτροπέδηση είναι της τάξης των 4.500 MWh ετησίως. Βεβαίως, εταιρείες που εφαρμόζουν αντίστοιχα συστήματα στο εξωτερικό ανεβάζουν την εξοικονόμηση και στο 20%.

Πέρα από το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, θα βελτιώσει την αξιοπιστία του δικτύου ηλεκτροδότησης και θα μειώσει τις βλάβες που οφείλονται στον ξεπερασμένο λόγω παλαιότητας εξοπλισμό.

Το εν λόγω έργο θα λειτουργήσει ως πιλότος και για τις Γραμμές 2 και 3, με τις μελέτες να ξεκινούν από την πλευρά της ΣΤΑΣΥ εντός του 2024. Σημειώνεται ότι η υπό κατασκευή Γραμμή 4 του μετρό θα διαθέτει εξαρχής ανάλογο σύστημα.

Παραγωγή «πράσινης» ενέργειας

Παράλληλα, η εταιρεία, που είναι θυγατρική του ΟΑΣΑ, μέλους του Υπερταμείου, υλοποιεί σειρά παρεμβάσεων στη Γραμμή́ 1 που αγγίζουν τα 2 εκατ. ευρώ. Αυτές περιλαμβάνουν την αντικατάστασητων παλαιών φωτιστικών και λαμπτήρων φθορίου με τεχνολογίας Led, που αναμένεται να ολοκληρωθεί ως το καλοκαίρι. Ο προϋπολογισμός της δράσης ανέρχεται σε 300-400 χιλιάδες ευρώ.

Ακόμη, αφορούν στην αντικατάσταση 5.600 μέτρων της περίφραξης από συρματόπλεγμα με νέα κιγκλιδώματα, την αντιολισθητική προστασία των εκτεθειμένων επιφανειών, τον χρωματισμό του συνόλου των εγκαταστάσεων, καθώς και την ενίσχυση της φύλαξης της γραμμής με drones.

Η εταιρεία στρέφεται, επίσης, στην παραγωγή ενέργειας και το net metering, ώστε να εξορθολογίσει το ενεργειακό της κόστος. Ήδη δρομολογεί την τοποθέτηση φωτοβολταϊκών στη στέγη του ιδιόκτητου αμαξοστασίου του τραμ στο Ελληνικό. Το έργο, προϋπολογισμού 900 χιλιάδων ευρώ, θα χρηματοδοτηθεί με τη στήριξη του Πράσινου Ταμείου του οποίου η συμβολή θα ανέλθει σε περίπου 30%. Αυτό το έργο αναμένεται να αποφέρει εξοικονόμηση ενέργειας της τάξεως του 70%, άρα και αντίστοιχη μείωση δαπανών. Παράλληλα, προετοιμάζονται μελέτες για το υπόλοιπο δίκτυο και τις εγκαταστάσεις της ΣΤΑΣΥ.