Ο κλάδος αποσταγμάτων στην Ελλάδα αποτελεί βασικό πυλώνα της εφοδιαστικής αλυσίδας, συνεισφέροντας 2,1 δισ. ευρώ στο ΑΕΠ και υποστηρίζοντας 73,4 χιλιάδες θέσεις πλήρους απασχόλησης, σύμφωνα με νέα μελέτη του ΙΟΒΕ με τίτλο «Ο κλάδος αποσταγμάτων στην Ελλάδα: Συμβολή στην οικονομία και προοπτικές».
Στην κατηγορία των αποσταγμάτων περιλαμβάνονται ποτά με τουλάχιστον 15 βαθμούς αιθυλικής αλκοόλης, όπως ουίσκι, βότκα, τζιν, ρούμι, τεκίλα, ούζο και τσίπουρο, τα οποία υπάγονται σε κοινό φορολογικό πλαίσιο.
Η παραγωγή αυτών των προϊόντων έχει σημαντική παρουσία σε πολλές περιοχές της χώρας, ενισχύοντας την τοπική οικονομία και την εξαγωγική δραστηριότητα.
Η εγχώρια παραγωγή παρουσιάζει σταθερή άνοδο, φθάνοντας τα 56 εκατ. λίτρα τελικού προϊόντος το 2024, αυξημένη κατά 4,9% σε σχέση με το 2023.
Το 67% της συνολικής παραγωγής συγκεντρώνεται στη Θεσσαλία, το Βόρειο Αιγαίο και την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της περιφερειακής διάστασης για τον κλάδο.
Αντίθετα, η καταγεγραμμένη κατανάλωση αποσταγμάτων έχει μειωθεί αισθητά σε σχέση με το 2009, λόγω της οικονομικής ύφεσης και των αυξημένων συντελεστών ΕΦΚ και ΦΠΑ.
Μετά την πτώση της πανδημίας και την επακόλουθη ανάκαμψη, οι πωλήσεις σταθεροποιήθηκαν στα 5,1 εκατ. 9λιτρα κιβώτια την περίοδο 2023-2025, αντιστοιχώντας στο 64% των επιπέδων του 2009.
Φορολογική επιβάρυνση και επιπτώσεις στην αγορά
Η μελέτη του ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει τον υψηλότερο συντελεστή ΕΦΚ αποσταγμάτων στην ΕΕ-27 (σε μονάδες ισοδυναμίας αγοραστικής δύναμης), υπερδιπλάσιο από τον μέσο όρο των γειτονικών και τουριστικά ανταγωνιστικών χωρών.
Οι φόροι (ΕΦΚ και ΦΠΑ) αντιπροσωπεύουν πάνω από το 55% της τελικής λιανικής τιμής, γεγονός που ενισχύει το παράνομο εμπόριο και περιορίζει την ανταγωνιστικότητα του τουριστικού προϊόντος.
Η αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου, μέσω αναπροσαρμογής του φορολογικού πλαισίου και εντατικοποίησης των ελέγχων, εκτιμάται ότι θα αποφέρει σημαντικά οφέλη στα δημόσια έσοδα, τη δημόσια υγεία και την απασχόληση.
Μόνο την τριετία 2022-2024, η ΑΑΔΕ έχει κατασχέσει περίπου 500 χιλιάδες λίτρα παράνομων αλκοολούχων ποτών, δείγμα της έκτασης του φαινομένου.
Οικονομικές επιπτώσεις από πιθανή μείωση του ΕΦΚ
Η μελέτη εξετάζει το ενδεχόμενο μείωσης του ΕΦΚ από 2.548 ευρώ στα 1.930 ευρώ ανά 100 λίτρα αιθυλικής αλκοόλης, επίπεδο που αντιστοιχεί στον μέσο όρο της ΕΕ.
Η προσαρμογή αυτή δεν αναμένεται να αυξήσει ουσιαστικά την κατανάλωση, αλλά να μεταφέρει ποσότητες από το παράνομο στο νόμιμο εμπόριο, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τα δημόσια έσοδα.
Σύμφωνα με την ανάλυση του ΙΟΒΕ, μια τέτοια μείωση του ΕΦΚ θα μπορούσε να τονώσει την επιχειρηματικότητα, αυξάνοντας τις πωλήσεις κατά 8,3%, να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας.
Παράλληλα, υπολογίζεται ότι θα προσθέσει περίπου 180 εκατ. ευρώ στο ΑΕΠ και 13,1 χιλιάδες θέσεις πλήρους απασχόλησης κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η δημοσιονομική επίδραση προβλέπεται ουδέτερη ή θετική, με αύξηση εσόδων έως 2,4 εκατ. ευρώ, ενώ η λιανική τιμή μιας τυπικής φιάλης ποτού θα μπορούσε να μειωθεί κατά 13,6%.
Επιπλέον, η φορολογική προσαρμογή θα εξορθολογήσει το πλαίσιο, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας έναντι χωρών με παρόμοιο τουριστικό προϊόν και στηρίζοντας την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων του κλάδου HORECA.