Η ενίσχυση της μακροχρόνιας αποταμίευσης αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα για τη βιώσιμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, την ενδυνάμωση της κεφαλαιαγοράς και τη διασφάλιση της οικονομικής σταθερότητας των πολιτών.
Η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας σηματοδότησε την επαναφορά της διεθνούς αξιοπιστίας της χώρας. Η επόμενη πρόκληση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην προσέλκυση ξένων κεφαλαίων, αλλά αφορά τη δημιουργία ισχυρής εγχώριας αποταμιευτικής βάσης που θα στηρίξει διαχρονικά την ανάπτυξη.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά μακροχρόνιας αποταμίευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που περιορίζει την ανθεκτικότητα των νοικοκυριών και τη δυνατότητα της οικονομίας να χρηματοδοτείται με ίδιους πόρους.
Όπως επισημαίνει ο CEO της Alpha Asset Management ΑΕΔΑΚ, Παναγιώτης Αντωνόπουλος: «Η χώρα έχει ανακτήσει την οικονομική της αξιοπιστία. Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι να ανακτήσει και την αποταμιευτική της βάση. Δεν μας λείπουν πλέον τα επενδυτικά προϊόντα· μας λείπει η συστηματική μακροχρόνια αποταμίευση».
Η Ελλάδα σε αριθμούς
• 1% του ΑΕΠ: τα συνταξιοδοτικά περιουσιακά στοιχεία δεύτερου και τρίτου πυλώνα, σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.
• -9,3%: ποσοστό αποταμίευσης των ελληνικών νοικοκυριών, έναντι 8,1% κατά μέσο όρο στην ΕΕ, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ.
• Η χώρα εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου στη μακροχρόνια αποταμίευση και στη συμμετοχή σε επενδυτικά προϊόντα.
Δεν λείπουν τα προϊόντα, αλλά η εμπιστοσύνη
Σύμφωνα με τον κ. Αντωνόπουλο, η Ελλάδα διαθέτει πλέον ένα πλήρες φάσμα σύγχρονων επενδυτικών λύσεων. Το ζητούμενο είναι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στη συστηματική αποταμίευση και τη μακροπρόθεσμη επένδυση.
Παρά τη σημαντική πρόοδο της τελευταίας δεκαετίας, οι εμπειρίες από τη χρηματιστηριακή κρίση του 1999 και τη δημοσιονομική κρίση δημιούργησαν μια γενιά επιφυλακτικών αποταμιευτών. Επιπλέον, η οικονομική παιδεία παραμένει περιορισμένη, καθώς η έννοια της διαφοροποίησης και του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού δεν καλλιεργείται επαρκώς από μικρή ηλικία.
Ωστόσο, οι νεότερες γενιές δείχνουν μεγαλύτερη εξοικείωση με τις ψηφιακές επενδυτικές πλατφόρμες και τη λογική της μακροχρόνιας επένδυσης, δημιουργώντας προϋποθέσεις για σταδιακή αλλαγή της επενδυτικής κουλτούρας.
Δημογραφικό και ανάγκη συμπληρωματικής αποταμίευσης
Η ενίσχυση της μακροχρόνιας αποταμίευσης συνδέεται στενά με τις δημογραφικές εξελίξεις. Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η γήρανση του πληθυσμού εντείνουν τις πιέσεις στα συνταξιοδοτικά συστήματα διεθνώς.
«Το δημόσιο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης θα εξακολουθήσει να αποτελεί τον βασικό πυλώνα. Όμως η συμπληρωματική αποταμίευση αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για όσους επιθυμούν να διατηρήσουν το επίπεδο διαβίωσής τους μετά τη συνταξιοδότηση», τονίζει ο κ. Αντωνόπουλος.
Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η διατήρηση επαρκούς εισοδήματος μετά τη συνταξιοδότηση επιτυγχάνεται ευκολότερα όταν η δημόσια σύνταξη συμπληρώνεται από θεσμικούς μηχανισμούς αποταμίευσης, όπως τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ). Ο δεύτερος πυλώνας δεν υποκαθιστά τον πρώτο, αλλά ενισχύει τη συνολική ασφάλεια των εργαζομένων.
Για έναν νέο εργαζόμενο, ακόμη και μικρές αλλά σταθερές αποταμιεύσεις μπορούν, μέσω του ανατοκισμού, να δημιουργήσουν σημαντικό κεφάλαιο σε βάθος χρόνου.
Ο ρόλος των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης
Το υπό διαβούλευση θεσμικό πλαίσιο για τα ΤΕΑ δημιουργεί προϋποθέσεις για περαιτέρω ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης. Η συμμετοχή μικρότερων επιχειρήσεων και τα φορολογικά κίνητρα μπορούν να επιταχύνουν τη διεύρυνση του θεσμού, εφόσον διασφαλιστούν σταθερότητα και απλότητα στις διαδικασίες.
«Η επιτυχία θα κριθεί από τρεις βασικές προϋποθέσεις: σταθερό φορολογικό πλαίσιο, απλές διαδικασίες συμμετοχής και, πάνω απ’ όλα, εμπιστοσύνη ότι οι κανόνες δεν θα αλλάζουν διαρκώς», σημειώνει ο κ. Αντωνόπουλος. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η ανάπτυξη των ΤΕΑ μπορεί να ενισχύσει την ελληνική κεφαλαιαγορά, καθώς σε ώριμες οικονομίες τα συνταξιοδοτικά ταμεία λειτουργούν ως θεσμικοί επενδυτές που χρηματοδοτούν επιχειρήσεις και έργα υποδομών.
Η ενίσχυση των ΤΕΑ δημιουργεί όχι μόνο μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια για τους ασφαλισμένους, αλλά και μια σταθερή δεξαμενή εγχώριων επενδυτικών κεφαλαίων. Αυτά μπορούν να στηρίξουν την καινοτομία, την πράσινη μετάβαση και τις υποδομές, προσδίδοντας διπλό αναπτυξιακό ρόλο στη θεσμική αποταμίευση.
Μια δεκαετία ευκαιριών για τη μακροχρόνια αποταμίευση
Ο κ. Αντωνόπουλος εκτιμά ότι η επόμενη δεκαετία μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής για την ανάπτυξη της μακροχρόνιας αποταμίευσης στην Ελλάδα:
«Η ανάπτυξη των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης δεν αποτελεί μόνο μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος. Αποτελεί επένδυση στη δημιουργία μιας νέας κουλτούρας αποταμίευσης και υπεύθυνης μακροπρόθεσμης επένδυσης. Αν θέλουμε σε δέκα χρόνια περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις να χρηματοδοτούνται από ελληνικά κεφάλαια, πρέπει από σήμερα να δημιουργήσουμε περισσότερους Έλληνες αποταμιευτές. Οι οικονομίες που αποταμιεύουν περισσότερο, επενδύουν περισσότερο. Και οι οικονομίες που επενδύουν περισσότερο, αναπτύσσονται πιο βιώσιμα».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
