Περισσότερο φως στα στοιχεία των μετόχων των εταιρειών έρχεται να ρίξει το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διευρύνοντας τη δυνατότητα πρόσβασης, σε δημοσιογράφους και ερευνητές, ενώ τελικά εντάσσονται στο Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων και οι υπεράκτιες εταιρείες.
Στο πλαίσιο μεταφορά στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας της ΕΕ 2024/1640, και στο πλαίσιο της πάταξης της διακίνησης του μαύρου χρήματος, επέρχονται ανατροπές στο πλαίσιο λειτουργίας του Κεντρικού Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων (Κ.Μ.Π.Δ.) και παράλληλα αυστηροποιούνται τα πρόστιμα για τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που αποκρύπτουν τους πραγματικούς μετόχους και φτάνουν μέχρι και σε 40.000 ευρώ.
Με το τελικό κείμενο του νομοσχεδίου επιβεβαιώνεται η μεταφορά της αρμοδιότητας τήρησης και εποπτείας του Μητρώου από τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, εξέλιξη που αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τον ελεγκτικό μηχανισμό γύρω από τη διαφάνεια της εταιρικής ιδιοκτησίας.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΑΑΔΕ, καθίσταται ο βασικός ελεγκτικός μηχανισμός για τη διακρίβωση της ακρίβειας των στοιχείων που καταχωρίζονται στο Μητρώο και θα έχει άμεση πρόσβαση στο σύστημα, χωρίς κανέναν περιορισμό και χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση των ελεγχόμενων νομικών προσώπων, ενώ θα μπορεί να διενεργεί και επιτόπιους ελέγχους στην έδρα των επιχειρήσεων για το εσωτερικό τους μητρώο.
Σημαντική αλλαγή είναι η καταγραφή πλέον στο Μητρώο και των μετόχων των υπεράκτιων εταιρειών, συνεταιρισμών, σχήματα διαχείρισης κεφαλαίου, περιουσίας ή διαθήκης, με στόχο τον περιορισμό των περιθωρίων παράκαμψης των κανόνων μέσω σύνθετων εταιρικών δομών.
Διευρύνεται η πρόσβαση
Σύμφωνα με τις διατάξεις του νομοσχεδίου, οι Αρχές που θα έχουν άμεση και χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση, πρόσβαση στο Μητρώο, οι οποίες είναι η Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες, οι εισαγγελικές και δικαστικές αρχές, η ΑΑΔΕ, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και η OLAF, η Europol και η Eurojust.
Εκτός αυτών όμως, παρέχεται πρόσβαση στα στοιχεία των μετόχων και σε όσους έχουν «ειδικό έννομο συμφέρον». Σε αυτά τα πρόσωπα περιλαμβάνονται οι δημοσιογράφοι, που εργάζονται σε εφημερίδες, τηλεοπτικούς – ραδιοφωνικούς σταθμούς, ηλεκτρονικά sites και λοιπά ενημερωτικά μέσα και ασχολούνται με υποθέσεις ξεπλύματος μαύρου ή βρώμικου χρήματος μη κυβερνητικές οργανώσεις.
Περιλαμβάνονται επίσης οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, μη κυβερνητικές οργανώσεις και μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας που ερευνούν τα συγκεκριμένα ζητήματα.
Επιπλέον πρόσβαση το Μητρώο θα έχουν υπηρεσίες του ΓΕΜΗ, Αρχές που διαχειρίζονται ευρωπαϊκά κονδύλια, φορείς που εμπλέκονται στην υλοποίηση έργων του Ταμείου Ανάκαμψης, δημόσιες αρχές αρμόδιες για συμβάσεις και διαγωνισμούς, καθώς και ορισμένες υπηρεσίες τρίτων χωρών και πάροχοι εξειδικευμένων υπηρεσιών, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ποιοι μέτοχοι θα παραμείνουν αόρατοι
Πάντως προβλέπεται μηχανισμός προστασίας για ευάλωτους πραγματικούς δικαιούχους που είναι όσοι κινδυνεύουν από εξαπάτηση, απαγωγή, εκβιασμό ή παρενόχληση —καθώς και ανήλικοι ή πρόσωπα με περιορισμένη δικαιοπρακτική ικανότητα— θα μπορούν να ζητήσουν κατ' εξαίρεση περιορισμό της πρόσβασης στα στοιχεία που τους αφορούν, με αιτιολογημένη αίτηση προς την ΑΑΔΕ.
Με άλλες διατάξεις του νομοσχεδίου εισάγεται η προστασία της ανωνυμίας των αναζητούντων στοιχεία στο Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων. Με το ισχύον καθεστώς, ο μέτοχος έχει δικαίωμα να πληροφορηθεί ποιος αναζήτησε στοιχεία του, πλην φυσικά των διωκτικών Αρχών.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι η εταιρεία ή η νομική οντότητα δεν ειδοποιείται όταν κάποιος αποκτά πρόσβαση στα στοιχεία της βάσει ειδικού εννόμου συμφέροντος. Επίσης, αν ο πραγματικός δικαιούχος ζητήσει να πληροφορηθεί ποιος είδε τα προσωπικά δεδομένα του, δεν αποκαλύπτεται η ταυτότητα του προσώπου ή του φορέα που απέκτησε πρόσβαση, απλώς θα γνωστοποιείται στον μέτοχο η επαγγελματική του ιδιότητα ή τα καθήκοντά του.
Με αίτηση
Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να υποβάλουν αιτιολογημένο αίτημα στον Διοικητή της ΑΑΔΕ, ο οποίος θα αποφασίζει εντός 12 εργάσιμων ημερών ή 7 ημερών αν έχει ήδη εγκριθεί παλαιότερο αίτημα του ίδιου προσώπου.
Η έγκριση για την πρόσβαση του ενδιαφερόμενου προσώπου ή φορέα το Μητρώο θα ισχύει για τρία έτη, ενώ σε περίπτωση απόρριψης, προβλέπεται δυνατότητα ενδικοφανούς προσφυγής ενώπιον ειδικής Τριμελούς Επιτροπής που θα συσταθεί στην ΑΑΔΕ.
Για τα πρόσωπα που αποκτούν πρόσβαση βάσει ειδικού εννόμου συμφέροντος, προβλέπεται η γνωστοποίηση του ονοματεπωνύμου του πραγματικού δικαιούχου, του μήνα και του έτους γέννησης, της χώρας διαμονής, της υπηκοότητας και του είδους και της έκτασης των δικαιωμάτων που κατέχει στην εταιρεία.
Εάν οι πληροφορίες αυτές δεν επαρκούν για την ταυτοποίησή του, μπορεί να επιτραπεί πρόσβαση και σε πρόσθετα στοιχεία, όπως η πλήρης ημερομηνία γέννησης, τα στοιχεία επικοινωνίας και ο ΑΦΜ.
Ειδικά για τους δημοσιογράφους, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και ορισμένες αρμόδιες υπηρεσίες, προβλέπεται πρόσβαση και σε ιστορικά στοιχεία.
Αυτά περιλαμβάνουν πληροφορίες για πραγματικούς δικαιούχους εταιρειών που λύθηκαν ή έπαψαν να υπάρχουν κατά την προηγούμενη πενταετία, καθώς και περιγραφή της δομής ιδιοκτησίας ή ελέγχου.
Ποια στοιχεία θα βλέπουν
Τα στοιχεία των μετόχων στα οποία διευρύνεται η πρόσβαση είναι το ονοματεπώνυμο του πραγματικού δικαιούχου, ο μήνας και το έτος γέννησης, η χώρα διαμονής, η υπηκοότητα και το είδος και η έκταση των δικαιωμάτων που κατέχει στην εταιρεία.
Στην περίπτωση που οι πληροφορίες αυτές δεν επαρκούν για την ταυτοποίησή του, μπορεί να επιτραπεί πρόσβαση και σε πρόσθετα στοιχεία, όπως η πλήρης ημερομηνία γέννησης, τα στοιχεία επικοινωνίας και ο ΑΦΜ.
Επιπρόσθετα, παρέχεται η δυνατότητα πρόσβασης και σε ιστορικά στοιχεία σε βάθος πέντε ετών, για μετόχους εταιρειών που έχουν διαλυθεί.
Πρόστιμα για παραβάσεις
Προβλέπονται κυρώσεις για τις εταιρείες που δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις καταχώρισης των στοιχείων των μετόχων τους, όπως η μη υποβολή δήλωσης, η υποβολή ανακριβών στοιχείων ή η μη τήρηση του εσωτερικού μητρώου. Για κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, τα πρόστιμα διαμορφώνονται σε:
- 5.000 ευρώ για κύκλο εργασιών έως 100.000 ευρώ,
- 10.000 ευρώ για κύκλο εργασιών άνω των 100.000 έως 700.000 ευρώ,
- 20.000 ευρώ για κύκλο εργασιών 700.000 έως 8 εκατ. ευρώ και
- 40.000 ευρώ για κύκλο εργασιών άνω των 8 εκατ. ευρώ.
Για μη κερδοσκοπικούς φορείς, το ύψος της κύρωσης συνδέεται με τον αριθμό των εργαζομένων και κυμαίνεται από 5.000 έως 40.000 ευρώ. Για κερδοσκοπικές επιχειρήσεις κατά το έτος έναρξης λειτουργίας προβλέπεται πρόστιμο 5.000 ευρώ.
Στις εκπρόθεσμες δηλώσεις προβλέπεται πρόστιμο 100 ευρώ εάν η καθυστέρηση δεν υπερβαίνει τον έναν μήνα και 500 ευρώ εάν υπερβαίνει τον έναν μήνα αλλά δεν ξεπερνά τους τρεις.
Μετά την παρέλευση τριών μηνών, η δήλωση τεκμαίρεται ως μη υποβληθείσα και επιβάλλεται το αντίστοιχο υψηλότερο πρόστιμο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
