ΓΔ: 0 0.00% Τζίρος: 0.00 εκ. € Τελ. ενημέρωση: 09:31:05 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΓΟΡΑΣ

Το μικρό θαύμα με το ελληνικό χρέος: Στο 200% του ΑΕΠ παραμένει βιώσιμο

Ευνοϊκοί όροι δανεισμού από την Ευρώπη και στήριξη από την ΕΚΤ έφεραν την Ελλάδα σε καλύτερη θέση από την Ιταλία και την Ισπανία. Γιατί είναι εξαιρετικά δύσκολος ο στόχος της κυβέρνησης για μικρότερα πρωτογενή πλεονάσματα.

Ένα μικρό θαύμα έχει συντελεσθεί σε ό,τι αφορά το ελληνικό χρέος: ενώ εκτινάχθηκε ακόμη και πάνω από το 200% του ΑΕΠ το 2020, λόγω της πανδημίας, παραμένει βιώσιμο με βάση τα ευρωπαϊκά κριτήρια, ενώ η Ελλάδα είχε μικρότερες χρηματοδοτικές ανάγκες το 2021 από τις δύο μεγάλες οικονομίες του Νότου, την Ιταλία και την Ισπανία. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι η χώρα έχει περιθώρια δημοσιονομικής χαλάρωσης και ότι μπορεί εύκολα να συζητηθεί από τους Ευρωπαίους το... όνειρο της κυβέρνησης για μείωση του στόχου για το πρωτογενές πλεόνασμα.

Τρεις είναι οι παράγοντες που έχουν οδηγήσει σε αυτό το αποτέλεσμα: Αρχικά, η βαριά λιτότητα που επιβλήθηκε στην Ελλάδα, με τεράστιο κόστος σε πολλά επίπεδα, που όμως οδήγησε τη χώρα από τα υπέρογκα ελλείμματα σε μεγάλα πλεονάσματα. Ακολούθως, οι εξαιρετικά ευνοϊκοί, αν όχι χαριστικοί όροι του δανεισμού από την Ευρώπη. Και, τέλος, από το 2020, η ένταξη της χώρας στο έκτακτο πρόγραμμα αγοράς τίτλων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, παρά το γεγονός ότι δεν πληροί η Ελλάδα το κριτήριο της επενδυτικής βαθμίδας από τους οίκους αξιολόγησης, μια παρέμβαση που επέτρεψε στο υπουργείο Οικονομικών να δανείζεται με ιστορικά χαμηλά επιτόκια.

Τα στοιχεία που παρουσιάζει ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), απευθυνόμενος στους επενδυτές διεθνώς, μέσω του ετήσιου εγγράφου για τη χρηματοδοτική στρατηγική της επόμενης χρονιάς, εξηγούν πώς έχει πάψει να αποτελεί για την Ελλάδα μείζον πρόβλημα οικονομικής πολιτικής το υπέρογκο δημόσιο χρέος.

Η διατήρηση χαμηλού χρηματοδοτικού κόστους εξακολουθεί να οδηγεί σε μείωση των δαπανών για τόκους ως ποσοστό των εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού. Το 2021, αναφέρει ο ΟΔΔΗΧ, η σχέση τόκων/εσόδων μειώθηκε στο 5,6%, παρά την πρόσκαιρη μείωση των δημοσίων εσόδων από την αρχή της πανδημίας. Από το 2012, όταν είχε ανέλθει στο 10,9%, η σχέση τόκων/εσόδων έχει μειωθεί σχεδόν στο μισό, καθώς αυξήθηκαν σημαντικά τα έσοδα και μειώθηκαν οι πληρωμές τόκων, επιτρέποντας στην Ελλάδα να βελτιώνει τη βιωσιμότητα του χρέους της.

Οι πληρωμές τόκων ως ποσοστό των δημοσίων εσόδων

debt_service_revenues

 

Παρότι η Ελλάδα έχει το μεγαλύτερο χρέος, ως ποσοστό του ΑΕΠ, στην ευρωζώνη, το βάρος από τις πληρωμές τόκων είναι συγκρίσιμο με τα άλλα κράτη και πολύ χαμηλότερο από τον μέσο όρο άλλων χωρών με παραπλήσια βαθμολογία από τους οίκους αξιολόγησης (Baa).

Πληρωμές τόκων ως ποσοστό των εσόδων: Η σύγκριση με τις άλλες χώρες του Νότου

debt_service_peers

 

Παρά τη βραχυπρόθεσμη επιδείνωση λόγω της επίδρασης της πανδημίας, η σχέση χρέους προς ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί τα επόμενα χρόνια, όπως τονίζει ο ΟΔΔΗΧ, με την υποστήριξη της ισχυρής οικονομικής ανάκαμψης, τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και τη στρατηγική ενεργητικής διαχείρισης του χρέους (για παράδειγμα, όπως έγινε πρόσφατα με την ανταλλαγή ομολόγων του PSI με νέες σειρές τίτλων).

Χρέος προς ΑΕΠ: Η άνοδος πάνω από το 200% και η πρόβλεψη για μείωση

debt_GDP

 

Οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας (Gross Financing Needs - GFN), που αποτελούν με βάση τους νέους ευρωπαϊκούς κανόνες το σημαντικότερο κριτήριο της βιωσιμότητας του χρέους και δεν πρέπει να ξεπερνούν το 15% του ΑΕΠ ετησίως, δεν υπερέβησαν το 20% του ΑΕΠ το 2021 και παρέμειναν κοντά στον μέσο όρο των άλλων κρατών της ευρωζώνης.

Ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες του 2021

GFN

 

Μάλιστα, ο ΟΔΔΗΧ προβλέπει ότι θα παραμείνουν αρκετά χαμηλότερα από το 15% του ΑΕΠ τα επόμενα χρόνια, κάτι που σημαίνει ότι θα περάσουν το βασικό ευρωπαϊκό τεστ για τη βιωσιμότητα του χρέους.

Οι προβλέψεις για τις ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες: Σταθερά κάτω από 15% του ΑΕΠ

GFN_Projection

 

Πρέπει να σημειωθεί, πάντως, ότι στις βασικές παραμέτρους των σεναρίων για τη βιωσιμότητα του χρέους, ακρογωνιαίο λίθο αποτελεί η διατήρηση στο διηνεκές των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων που συμφωνήθηκαν με τους Ευρωπαίους το 2018, κατά την έξοδο της χώρας από το τρίτο μνημόνιο.

Οι βασικές παραδοχές για το χρέος: ΑΕΠ, πληθωρισμός, επιτόκιο δανεισμού, πρωτογενές πλεόνασμα

xreos_paradoxes

 

Το πρωτογενές πλεόνασμα συμφωνήθηκε τότε ότι δεν θα πέσει χαμηλότερα από το 2,2% του ΑΕΠ, αλλά η κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι το θεωρεί υπερβολικό και έχει δεσμευθεί ότι θα διαπραγματευθεί με τους Ευρωπαίους τη μείωσή του, ίσως και στο 1,5% του ΑΕΠ.

Απορίας άξιον είναι πώς θα προχωρήσει αυτή η διαπραγμάτευση με τους εταίρους, όταν και από τις δημοσιεύσεις του ΟΔΔΗΧ για το χρέος γίνεται σαφές ότι, χωρίς το πλεόνασμα του 2,2% του ΑΕΠ, θα πρέπει να αναθεωρηθεί ριζικά η ανάλυση για τη βιωσιμότητα του χρέους. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι η μείωση μπορεί να γίνει χωρίς παρενέργειες στο χρέος, εάν αλλάξουν προς το καλύτερο οι υποθέσεις για τα επιτόκια δανεισμού και τον μακροχρόνιο ρυθμό ανάπτυξης, με τη βοήθεια και του μεγάλου επενδυτικού προγράμματος του Ταμείου Ανάκαμψης, όμως δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα βρει ευήκοα ώτα στην Ευρώπη σε τέτοια επιχειρηματολογία, καθώς ήδη η Ευρώπη δέχεται μια πρόβλεψη για μακροπρόθεσμο ρυθμό ανάπτυξης πολυ υψηλότερη από την αντίστοιχη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Τράπεζα της Ελλάδος: Όχι σε δημοσιονομική χαλάρωση

Στη δική της ανάλυση για τη βιωσιμότητα του χρέους, που παρουσιάζεται συνοπτικά στην Ενδιάμεση Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική, η Τράπεζα της Ελλάδος τονίζει μεν ότι «η μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους παραμένει διασφαλισμένη», αλλά δεν φαίνεται να συμφωνεί με τους σχεδιασμούς της κυβέρνησης για χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής και μείωση του στόχου για το πλεόνασμα.

Όπως σημειώνει, βασικό κριτήριο βιωσιμότητας είναι οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες και, «σύμφωνα με αυτό το κριτήριο, οι κίνδυνοι για τη βιωσιμότητα υπό τα διαφορετικά δυσμενή σενάρια είναι σαφώς αυξημένοι, εξαλείφοντας οποιοδήποτε περιθώριο χαλάρωσης των υποθέσεων για πρωτογενή πλεονάσματα». Μάλιστα, η ΤτΕ εκτιμά ότι η πανδημία άφησε ένα μεγάλο βάρος, που υπολογίζεται σε 27 μονάδες του ΑΕΠ στο δημόσιο χρέος, αλλάζοντας προς το χειρότερο τις προβλέψεις για την εξέλιξή του τα επόμενα χρόνια.

Ειδικότερα, η ΤτΕ αναφέρει για τη βιωσιμότητα του χρέους τα ακόλουθα:

  • Σύμφωνα με τις επικαιροποιημένες εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, η μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους παραμένει διασφαλισμένη.
  • Ωστόσο, εξαιτίας της μειωμένης οικονομικής δραστηριότητας στο πλαίσιο της πανδημίας, των έκτακτων δημοσιονομικών μέτρων την περίοδο 2020-22 (συνολικού ύψους 37,6 δισεκ. ευρώ) και του πρόσθετου δανεισμού από ευρωπαϊκούς πόρους (RRF, SURE), τόσο το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ όσο και οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες του Δημοσίου έχουν επιβαρυνθεί σημαντικά σε σχέση με το προ της πανδημίας βασικό σενάριο προβλέψεων.
  • Πιο συγκεκριμένα, ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ αναμένεται να διαμορφωθεί το 2030 σε 138% του ΑΕΠ (περίπου 27 ποσ. μον. του ΑΕΠ υψηλότερα σε σχέση με τις προ πανδημίας εκτιμήσεις). Παράλληλα, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθούν τα ταμειακά διαθέσιμα σε υψηλό επίπεδο, οι ετήσιες ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες την επόμενη δεκαετία κυμαίνονται πλέον κατά μέσο όρο περίπου 3 ποσ. μον. του ΑΕΠ υψηλότερα σε σχέση με τις προ της πανδημίας προβλέψεις, παραμένοντας όμως χαμηλότερες από το επίπεδο αναφοράς 15% του ΑΕΠ.

Από την ανάλυση ευαισθησίας του βασικού σεναρίου, αναφέρει η ΤτΕ, προκύπτουν τα εξής βασικά συμπεράσματα:

  • Η πτωτική δυναμική του λόγου του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ δεν διαταράσσεται μεσοπρόθεσμα υπό τα δυσμενή μακροοικονομικά και δημοσιονομικά σενάρια, γεγονός που αποτελεί ένδειξη της ανθεκτικότητας του δημόσιου χρέους σε αρνητικές διαταραχές.
  • Αυτό οφείλεται πρωτίστως στην ευνοϊκή σύνθεση του δημόσιου χρέους, που αποτελείται κατά 99% από χρέος σταθερού επιτοκίου και κατά 77% από υποχρεώσεις προς τον επίσημο τομέα, αλλά και στη μεγάλη διάρκεια αποπληρωμών, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί στο πλαίσιο των μεσοπρόθεσμων μέτρων ελάφρυνσης του χρέους.
  • Ειδικότερα στην περίπτωση της Ελλάδος, η μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών κρίνεται επιπλέον –τόσο από τις αγορές όσο και από τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής– και με βάση το κριτήριο των ακαθάριστων χρηματοδοτικών αναγκών. Σύμφωνα με αυτό το κριτήριο, οι κίνδυνοι για τη βιωσιμότητα υπό τα διαφορετικά δυσμενή σενάρια είναι σαφώς αυξημένοι, εξαλείφοντας οποιοδήποτε περιθώριο χαλάρωσης των υποθέσεων για πρωτογενή πλεονάσματα.
Google news logo Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Giannis Stournaras, Trapeza tis Ellados, TtE
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Στουρνάρας: Ανάγκη για μόνιμο Ταμείο Ανάκαμψης και εγγύηση στις καταθέσεις

Να μετατραπεί το Ταμείο Ανάκαμψης σε ένα μόνιμο μηχανισμό χρηματοδότησης μεγάλων επενδύσεων και να καθιερωθεί ευρωπαϊκή εγγύηση για τις καταθέσεις προτείνει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος. Τονίζει ότι «άνεμοι στασιμοπληθωρισμού πνέουν παντού και ιδιαίτερα στην Ευρώπη».
Διοικητής Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΤτΕ: Αυξάνουν τα ρίσκα για την οικονομία, επιβράδυνση ανάπτυξης στο 3,2%

Συνεχίζεται η δυναμική ανάκαμψη αλλά υπερισχύουν οι κίνδυνοι. Απειλή ο πληθωρισμός, κρίσιμη η διασφάλιση της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών και η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας. Επιτάχυνση ανάπτυξης το 2023.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Γιατί το ΔΝΤ δεν ανησυχεί σήμερα για μια νέα κρίση με το χρέος

Χαμηλές χρηματοδοτικές ανάγκες και συνεχή μείωση του χρέους την επόμενη δεκαετία, αν και με σχετικά μικρό πρωτογενές πλεόνασμα, «βλέπει» το Ταμείο. Μεγάλο πλεονέκτημα τα δάνεια από την Ευρώπη με προνομιακούς όρους.
eurogroup
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Το τελευταίο «μνημόνιο» στην Αθήνα: Όλα τα μέτρα για δόση 748 εκατ.

Η ενισχυμένη εποπτεία τελείωσε, αλλά η χώρα δεσμεύεται να υλοποιήσει μια μεγάλη λίστα μεταρρυθμίσεων ως το φθινόπωρο για να «ξεκλειδώσει» δόση 748 εκατ. για την ελάφρυνση του χρέους. Ποια είναι τα προαπαιτούμενα.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Συνθήκες ασφυξίας στον δανεισμό του κράτους, ελπίδες νέας παρέμβασης από ΕΚΤ

Μια «ανάσα» από το 4% η απόδοση του 10ετούς ομολόγου, μεγάλη αύξηση στο επιτόκιο των εντόκων 12μηνης διάρκειας. Κρίσιμες ανακοινώσεις Λαγκάρντ για πιθανή παρέμβαση στήριξης υπερχρεωμένων οικονομιών.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

"New Deal" για το χρέος στην Ευρώπη: Τι θα αλλάξει από το 2024

Τέλος στον κανόνα που επιβάλλει εξωπραγματική μείωση του χρέους. Κάθε χώρα θα διαπραγματεύεται ξεχωριστή συμφωνία με την Κομισιόν με τους δικούς της στόχους. Τι σημαίνει το νέο πλαίσιο για την Ελλάδα.