Στο επίκεντρο των σύγχρονων προκλήσεων για την ελληνική εξαγωγική δραστηριότητα βρίσκεται η ανάγκη ουσιαστικής και στοχευμένης στήριξης κλάδων που αποδείχθηκαν περισσότερο ευάλωτοι απέναντι σε εξωτερικά εμπορικά σοκ, όπως η επιβολή δασμών από μεγάλες αγορές.
Παράλληλα, απαιτείται αναπροσανατολισμός των εξαγωγικών ροών σε νέες διεθνείς αγορές, παρά το επιπρόσθετο κόστος που αυτό συνεπάγεται, και ανάγκη υιοθέτησης προσωρινών μέτρων ανακούφισης για τις επιχειρήσεις που πλήττονται δυσανάλογα.
Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγει πρόσφατη μελέτη του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, με θέμα τις συνέπειες της επιβολής αμερικανικών δασμών στις ελληνικές εξαγωγές.
Η μελέτη, υπό τον τίτλο «US Tariffs and Greek Exports», αποτελεί συλλογική εργασία των Στ. Γιαννουλάκη, Αγ. Κανά, Μαρ.-Ελ. Σπαλιάρα και Γ. Τσουκαλά, διακεκριμένων ερευνητών και ακαδημαϊκών.
Αναλύοντας την περίοδο 2018-2019, κατά την οποία οι ΗΠΑ υπό τον Πρόεδρο Donald Trump επέβαλαν αυξημένους δασμούς σε σειρά ευρωπαϊκών προϊόντων, η μελέτη διαπιστώνει ότι ο συνολικός αντίκτυπος στους ελληνικούς εξαγωγικούς κλάδους ήταν μεν περιορισμένος, αλλά παρουσίασε σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά προϊόν.
Ειδικότερα, οι ΗΠΑ εφάρμοσαν επιπρόσθετα τέλη 25% στο χάλυβα και 10% στο αργίλιο στις εισαγωγές από την Ε.Ε., ενώ το 2019 διεύρυναν τους δασμούς σε πληθώρα αγροδιατροφικών και μεταποιημένων προϊόντων.
Από τα ελληνικά προϊόντα, οι ελιές, το ελαιόλαδο και η φέτα εξαιρέθηκαν, λειτουργώντας ως «γκρουπ ελέγχου» για τη μελέτη των επιπτώσεων.
Την τελευταία 25ετία, οι ελληνικές εξαγωγές σημείωσαν σαφή αύξηση, φθάνοντας το 2024 τα 53,3 δισ. ευρώ συνολικά, και ειδικά προς τις ΗΠΑ τα 2,6 δισ. ευρώ. Οι ΗΠΑ αποτελούν τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της Ελλάδας εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωστόσο, τα χρόνια της δασμολογικής επιβάρυνσης σημειώθηκε προσωρινή κάμψη: το 2020 οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ διαμορφώθηκαν στα 1,3 δισ. ευρώ, με αντίστοιχη μείωση και στις παγκόσμιες εξαγωγές. Η τάση αυτή αποδίδεται και σε παραμέτρους όπως η πανδημία και οι συναλλαγματικές διακυμάνσεις.
Η μελέτη εστιάζει σε 20 δυναμικούς κλάδους εξαγωγών προς ΗΠΑ, που το 2024 συνετέλεσαν στο 76% της σχετικής αξίας. Τα πορίσματα αποτυπώνουν μία εικόνα έντονης ανομοιογένειας:
- Οκτώ κλάδοι, μεταξύ των οποίων αλιεύματα, τσιμέντα, ηλεκτρικές συσκευές και τεχνουργήματα από χάλυβα, είδαν στατιστικά σημαντική ύφεση, έως και 85% στη χειρότερη περίπτωση.
- Πέντε κλάδοι, όπως ο αργίλιος και τα φαρμακευτικά προϊόντα, κατέγραψαν αξιοσημείωτη ανάπτυξη εξαγωγών, πιθανώς λόγω ευελιξίας στις στρατηγικές αντιμετώπισης των δασμών.
- Τέσσερις κλάδοι, «Ροφήματα», «Αεροπλοΐα», «Χάλυβας», «Υλικά», δεν εμφάνισαν ουσιώδη μεταβολή.
Ιδιαίτερα αξιοσημείωτη είναι η δυναμική που ανέδειξαν οι επιχειρήσεις του κλάδου αργιλίου, υποδηλώνοντας συγκριτικά πλεονεκτήματα ή εξειδικευμένες στρατηγικές προσαρμογής.
Αν και ο συνολικός αντίκτυπος των αμερικανικών δασμών κρίνεται περιορισμένος, η ετερογένεια στην αντοχή των κλάδων επισημαίνει τη σημασία της στοχευμένης υποστήριξης σε κλάδους που πλήττονται περισσότερο από εμπορικές διαταραχές.
Η μελέτη προτείνει την ανακατεύθυνση των ελληνικών εξαγωγικών ροών προς νέες αγορές, επισημαίνοντας όμως ότι απαιτείται αντίστοιχο χρηματοοικονομικό και οργανωσιακό κόστος.
Όπως σημειώνεται, «κομβικό εργαλείο πολιτικής θα πρέπει να είναι ο σχεδιασμός και η εφαρμογή συστημάτων χρηματοδότησης των εξαγωγών με βάση τις ταμειακές ροές», προκειμένου να ενισχυθούν οι επιχειρήσεις που στερούνται εσωτερικής ρευστότητας ή ευελιξίας για ταχύτερη προσαρμογή.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτήν την προσπάθεια καλείται να διαδραματίσει ο τραπεζικός τομέας, μέσω κατάλληλων χρηματοδοτικών εργαλείων για τη διατήρηση της ρευστότητας και της σταθερότητας κατά τη φάση προσαρμογής.
Ταυτόχρονα, η ενίσχυση εξαγωγικών πιστώσεων και εγγυήσεων μέσω φορέων όπως η Ελληνική Εταιρεία Εξαγωγικών Πιστώσεων (πρώην ΟΑΕΠ) μπορεί να διευκολύνει τη διεθνοποίηση και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του εξωστρεφούς επιχειρείν.
Συμπληρωματικά, συνιστάται να εξεταστεί η εφαρμογή προσωρινών μέτρων ανακούφισης, όπως μειώσεις στο μη μισθολογικό κόστος ή στις τιμές ενέργειας, ως άμεσης ενίσχυσης για τις επιχειρήσεις που πλήττονται. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η υλοποίηση προγραμμάτων κατάρτισης για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού.
Τέλος, εισάγεται η έννοια των «στοχευμένων κινήτρων, συμπεριλαμβανομένων επιδοτήσεων ή φοροαπαλλαγών, που μπορούν να αντισταθμίσουν το πρόσθετο κόστος των δασμών και να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητα χωρίς επιβάρυνση των καταναλωτών» ως καίριο μέτρο διατήρησης της εξαγωγικής δυναμικής της ελληνικής οικονομίας.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
