Η κλιματική κρίση επιφέρει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο ζωής στις σύγχρονες πόλεις, με τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τους παρατεταμένους καύσωνες, τις έντονες βροχοπτώσεις και την υποβάθμιση της ατμόσφαιρας να καθιστούν το αστικό περιβάλλον πεδίο άμεσης εκδήλωσης των συνεπειών της. Ειδικά στην Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, που αναγνωρίζονται ως παγκόσμια «hotspots» της κλιματικής κρίσης, οι πιέσεις αυτές είναι ιδιαίτερα έντονες, επηρεάζοντας την υγεία και την ποιότητα ζωής των κατοίκων και απαιτώντας δομικές αλλαγές στον σχεδιασμό των πόλεων.
Πάνω από το 55% του παγκόσμιου πληθυσμού διαμένει σήμερα σε πόλεις, με το ποσοστό αυτό να αναμένεται να αγγίξει το 70% έως το 2050. Η αυξανόμενη αστικοποίηση, σε συνδυασμό με τις νέες κλιματικές συνθήκες, δημιουργεί περιβάλλοντα που συχνά αδυνατούν να ανταποκριθούν στις θερμικές και υδρολογικές μεταβολές. Η θερμοκρασία στο κέντρο των μεγάλων πόλεων μπορεί να είναι κατά 6–8 βαθμούς υψηλότερη σε σχέση με τα προάστια, φαινόμενο γνωστό ως «αστική θερμική νησίδα». Παράλληλα, οι πλημμύρες γίνονται συχνότερες λόγω των αδιαπέραστων επιφανειών, ενώ η αυξημένη ζήτηση νερού οδηγεί σε λειψυδρία και προβλήματα βιωσιμότητας. Η ποιότητα του αέρα υποβαθμίζεται, με τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού να πλήττονται περισσότερο.
Η 30η Διάσκεψη των Μερών της Σύμβασης-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα (COP30), που πραγματοποιείται στη Μπελέμ της Βραζιλίας, δίνει έμφαση στην προσαρμογή των πόλεων στην κλιματική κρίση και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητάς τους. Για πρώτη φορά, η διεθνής κλιματική ατζέντα ενσωματώνει έντονα το αστικό στοιχείο στη διακυβέρνηση για το κλίμα. Η COP30 αναδεικνύει τον ρόλο των δήμων και των τοπικών κοινωνιών ως βασικούς πυλώνες της πράσινης μετάβασης. Οι εθνικά καθορισμένες συνεισφορές (NDCs) πρέπει να συνοδεύονται από τοπικά σχέδια δράσης, επενδύσεις και υποδομές που αλλάζουν τον τρόπο δόμησης, μετακίνησης και κατανάλωσης. Η κυβερνητική δράση οφείλει να εστιάσει στα ζητήματα των τοπικών κοινωνιών.
Η προσαρμογή των πόλεων στην κλιματική κρίση αποτελεί πλέον άμεση προτεραιότητα. Η αστική ανθεκτικότητα απαιτεί νέο τρόπο σκέψης και σχεδιασμού, με έμφαση στη φύση, τη σκίαση, τη διαπερατότητα του εδάφους και τη δημιουργία πράσινων χώρων. Οι δενδροφυτεύσεις, οι πράσινες και ψυχρές στέγες, οι αναπλάσεις με ψυχρά υλικά και οι λύσεις βασισμένες στη φύση συμβάλλουν στη μείωση της θερμικής επιβάρυνσης και στην αναβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος.
Σύγχρονες προκλήσεις και λύσεις για το νερό και την κινητικότητα
Η διαχείριση του νερού βρίσκεται στο επίκεντρο των νέων προκλήσεων. Οι έντονες βροχοπτώσεις απαιτούν σύγχρονα δίκτυα αποστράγγισης, διαπερατά πεζοδρόμια και τεχνικές που επιτρέπουν στο νερό να επιστρέφει στο έδαφος. Η συλλογή και επαναχρησιμοποίηση όμβριων υδάτων μέσω υδατοδεξαμενών και άλλων υποδομών μειώνει την πίεση στα δίκτυα και συμβάλλει στη μείωση της θερμοκρασίας.
Η κινητικότητα αποτελεί κρίσιμο πεδίο για την προσαρμογή στην κλιματική κρίση. Οι πόλεις που επενδύουν σε ήπιες μορφές μετακίνησης, όπως η δημόσια συγκοινωνία, τα ποδήλατα και η ηλεκτροκίνηση, διασφαλίζουν καθαρότερο αέρα και λιγότερη θερμική επιβάρυνση. Μέτρα όπως η σκίαση δημόσιων χώρων, η δημιουργία διαδρομών δροσιάς και η ενίσχυση των χώρων ξεκούρασης προστατεύουν ιδιαίτερα τους πιο ευάλωτους πολίτες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει φιλόδοξους στόχους για τις πόλεις, με στόχο την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας σε τουλάχιστον εκατό πόλεις έως το 2030. Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στη μετάβαση αυτή μέσω της ευρωπαϊκής αποστολής «Mission Cities», καθώς και με πρωτοβουλίες που αναβαθμίζουν κτίρια, ενισχύουν την ενεργειακή αποδοτικότητα και προωθούν τον βιοκλιματικό σχεδιασμό. Πρωτοβουλίες όπως το New European Bauhaus, το URBACT και το Green City Accord προσφέρουν καινοτομία και σύγχρονες πρακτικές στη διαχείριση του αστικού περιβάλλοντος.
Το μέλλον των πόλεων πρέπει να είναι βιώσιμο, πράσινο και ανθεκτικό. Η αστική ανθεκτικότητα δεν αφορά μόνο τις υποδομές, αλλά και την ποιότητα ζωής, την υγεία και την ευημερία των κοινοτήτων. Η προσαρμογή στην κλιματική κρίση αποτελεί καθημερινή υπόθεση που ξεκινά από τις γειτονιές, τα σχολεία, τα καταστήματα και τους κοινόχρηστους χώρους. Απαιτεί συλλογική προσπάθεια και συνεργασία μεταξύ Πολιτείας, τοπικής αυτοδιοίκησης και πολιτών, καθώς και βαθιά αλλαγή στην αντίληψη για τις ίδιες τις πόλεις
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
