Στην Καππαδοκία πραγματοποιήθηκε το 1ο Πολιτιστικό Forum Ελλάδας-Τουρκίας, παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη και του υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκικής Δημοκρατίας Mehmet Nuri Ersoy.
Το Forum εγκαινίασε ένα νέο θεσμικό πλαίσιο πολιτιστικού διαλόγου και συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, στο πλαίσιο των αποφάσεων του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας.
Αποτελεί, δε, απτό αποτέλεσμα της πολιτιστικής συνεργασίας που ακολούθησε τη Διακήρυξη των Αθηνών περί Σχέσεων Φιλίας και Καλής Γειτονίας, την οποία υπέγραψαν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο πρόεδρος Recep Tayyip Erdoğan τον Δεκέμβριο του 2023.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού, η συνεργασία στον τομέα του Πολιτισμού ενισχύθηκε με την υπογραφή Μνημονίου Πολιτιστικής Συνεργασίας μεταξύ των δύο υπουργείων, στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας στην Άγκυρα.
Το Μνημόνιο υπέγραψαν η Λίνα Μενδώνη και ο Mehmet Nuri Ersoy, προβλέποντας τη διοργάνωση του πρώτου Forum στην Καππαδοκία και τη δημιουργία σταθερού μηχανισμού συνεργασίας στους τομείς της πολιτιστικής κληρονομιάς, των μουσείων, της τεχνογνωσίας και των νέων τεχνολογιών.
Ενίσχυση του πολιτιστικού διαλόγου
Πριν την έναρξη των εργασιών, οι δύο υπουργοί είχαν διμερή συνάντηση με αντικείμενο την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας Ελλάδας και Τουρκίας στον πολιτιστικό τομέα.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών και στη συνεργασία μουσείων, με έμφαση στην αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών.
Κατά την ομιλία της, η Λίνα Μενδώνη επισήμανε: «Η έναρξη του 1ου Πολιτιστικού Forum Ελλάδας-Τουρκίας εδώ, στην Καππαδοκία... προσδίδει ιδιαίτερο συμβολισμό στη σημερινή μας συνάντηση».
Υπογράμμισε τη σημασία του Φόρουμ ως μόνιμου θεσμού διαλόγου και συνεργασίας, σημειώνοντας ότι «η Κοινή Διακήρυξη προβλέπει τη συγκρότηση ενός σταθερού Forum Πολιτισμού Ελλάδας-Τουρκίας, το οποίο θα συνεδριάζει περιοδικά στις δύο χώρες».
Η υπουργός τόνισε ότι «ο πολιτισμός δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη τομέα διμερούς συνεργασίας, αλλά ίσως το βαθύτερο και πιο ανθεκτικό πεδίο επικοινωνίας μεταξύ των κοινωνιών μας».
Επεσήμανε την κοινή ιστορική πορεία των δύο λαών και την ευθύνη απέναντι στην πολιτιστική τους κληρονομιά, χαρακτηρίζοντας την προστασία της «οικουμενική ευθύνη και πράξη σεβασμού προς την ιστορική μνήμη».
Πολιτιστική κληρονομιά και τεχνολογία
Η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε στην πολιτική της Ελλάδας για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική νομοθεσία προστατεύει όλα τα πολιτιστικά αγαθά ανεξαρτήτως εποχής ή προέλευσης.
Επεσήμανε ότι τα μνημεία, αρχαία, βυζαντινά, οθωμανικά και νεότερα, εντάσσονται στα δίκτυα πολιτιστικών διαδρομών που έχει αναπτύξει το Υπουργείο Πολιτισμού σε όλη τη χώρα.
Αναφερόμενη στην παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών, τόνισε πως «η αρχαιοκαπηλία δεν αποτελεί απλώς εγκληματική δραστηριότητα, αλλά μια σύνθετη επιχείρηση του οργανωμένου εγκλήματος».
Υπενθύμισε τη συνεργασία Ελλάδας και Τουρκίας βάσει της Σύμβασης της UNESCO του 1970 και του διμερούς Πρωτοκόλλου του 2013, που προβλέπει ανταλλαγή πληροφοριών και κοινές δράσεις για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών στις χώρες προέλευσής τους.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις νέες τεχνολογίες και τη Τεχνητή Νοημοσύνη. Η υπουργός ανέφερε την εθνική στρατηγική του Υπουργείου για την αξιοποίησή τους στον Πολιτισμό, μέσω συνεργασίας με το υπό ανάπτυξη Ελληνικό Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS AI FACTORY.
Παρουσίασε πιλοτικά προγράμματα για τη διαχείριση και προστασία χριστιανικών και οθωμανικών μνημείων, με χρήση γνωσιακών βάσεων και συστημάτων συνομιλιακής αλληλεπίδρασης βασισμένων σε μεγάλα γλωσσικά μοντέλα.
Διεθνής συνεργασία και κοινές πρωτοβουλίες
Η Λίνα Μενδώνη εξέφρασε ευχαριστίες προς τον Mehmet Nuri Ersoy για τη στήριξη της Τουρκίας στην Επιτροπή της UNESCO σχετικά με το αίτημα επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα, σημειώνοντας ότι η επιβεβαίωση περί απουσίας σουλτανικού εγγράφου νομιμοποίησης της απόσπασης «αποκαθιστά την ιστορική αλήθεια και ενισχύει τη διεθνή προσπάθεια για την επανένωσή τους στην Αθήνα».
Κλείνοντας, η υπουργός υπογράμμισε ότι «ο πολιτισμός δημιουργεί το πλαίσιο ώστε οι κοινωνίες να συνομιλούν, να κατανοούν η μία την άλλη και να οικοδομούν σχέσεις εμπιστοσύνης και ειρηνικής συνύπαρξης».
Υπογραφή Κοινής Διακήρυξης και εργασίες του Forum
Οι δύο υπουργοί υπέγραψαν Κοινή Διακήρυξη, με την οποία θεσμοθετείται το Türkiye-Greece Cultural Forum ως μόνιμος μηχανισμός πολιτιστικού διαλόγου και συνεργασίας.
Η Διακήρυξη προβλέπει τακτική διοργάνωση του Forum στις δύο χώρες και ανάπτυξη κοινών πρωτοβουλιών στους τομείς της πολιτιστικής κληρονομιάς, των μουσείων, της έρευνας, της εκπαίδευσης και των νέων τεχνολογιών.
Στο επιστημονικό σκέλος του Forum παρουσιάστηκαν εισηγήσεις από στελέχη των δύο υπουργείων. Η γενική διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ολυμπία Βικάτου ανέδειξε το πλούσιο απόθεμα χριστιανικών μνημείων της Ελλάδας και τα έργα προστασίας που υλοποιεί το Υπουργείο Πολιτισμού.
Η διευθύντρια Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών Βασιλική Παπαγεωργίου παρουσίασε τις πολιτικές καταγραφής και προστασίας πολιτιστικών αγαθών.
Από την τουρκική πλευρά, η Zeynep Boz παρουσίασε τις δράσεις της Τουρκίας κατά της αρχαιοκαπηλίας, ενώ ο Egemen Batu Varol ανέπτυξε ζητήματα τεκμηρίωσης και προστασίας πολιτιστικών αγαθών.
Οι εργασίες συνεχίστηκαν με παρουσιάσεις Ελλήνων και Τούρκων εμπειρογνωμόνων για έργα αποκατάστασης βυζαντινών και οθωμανικών μνημείων, αναδεικνύοντας τη σημασία της επιστημονικής συνεργασίας και της ανταλλαγής τεχνογνωσίας.