Η άμεση προστασία της Δυτικής Αττικής μετά τη μεγάλη πυρκαγιά και η επιτάχυνση των έργων αντιδιαβρωτικής και αντιπλημμυρικής θωράκισης βρίσκονται στο επίκεντρο του σχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την αποκατάσταση της περιοχής, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου. Το σχέδιο παρουσίασε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο οποίος τόνισε ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν ήδη ξεκινήσει τις πρώτες παρεμβάσεις, ενώ η επόμενη ημέρα έχει ήδη ξεκινήσει για τις πληγείσες περιοχές.
Ο υπουργός απέτισε φόρο τιμής στους πέντε πυροσβέστες που έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των πυρκαγιών, επισημαίνοντας την υποχρέωση της Πολιτείας να τιμά τη θυσία τους και να εντείνει τις προσπάθειες για την προστασία των δασικών οικοσυστημάτων. Υπογράμμισε ότι η προηγούμενη εβδομάδα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη, με μεγάλα μέτωπα από την Κρήτη έως τη Βοιωτία και τη Δυτική Αττική, σε συνθήκες έντονης κλιματικής πίεσης.
Αναφερόμενος στην εξέλιξη των πυρκαγιών, ο κ. Παπασταύρου σημείωσε ότι στην Κρήτη διασώθηκε σχεδόν το σύνολο του φοινικόδασους της Πρέβελης, ενώ στα περιστατικά της Βοιωτίας και της Δυτικής Αττικής οι πυροσβεστικές δυνάμεις έδωσαν πολυήμερη μάχη. Ιδιαίτερη μνεία έκανε στα έργα πρόληψης του προγράμματος AntiNERO, τα οποία συνέβαλαν στον περιορισμό της φωτιάς στο Ποικίλο Όρος και στην προστασία κρίσιμων υποδομών.
Για τη μεγάλη πυρκαγιά που ξεκίνησε από τη Βοιωτία και επεκτάθηκε στη Δυτική Αττική, ο υπουργός χαρακτήρισε το γεγονός ως σοβαρή περιβαλλοντική καταστροφή, με συνολική περίμετρο πληγείσας περιοχής περίπου 113.000 στρεμμάτων, εκ των οποίων τα 95.000 εντός της Περιφέρειας Αττικής. Διευκρινίστηκε ωστόσο ότι δεν κάηκε όλη η έκταση, καθώς περιλαμβάνονται διάφορες κατηγορίες γης και σημαντικά τμήματα δασικής βλάστησης διασώθηκαν.
Πρώτη προτεραιότητα αποτελεί πλέον η προστασία των εδαφών και των κατάντη περιοχών από κινδύνους που ακολουθούν τις μεγάλες πυρκαγιές. Βρίσκεται σε εξέλιξη η παραγωγή χαρτογραφικού υλικού για την ολοκλήρωση απαραίτητων μελετών και την επιλογή περιοχών για έργα αντιδιαβρωτικής και αντιπλημμυρικής προστασίας, με στόχο να περιοριστεί ο κίνδυνος πλημμυρών κατά τη χειμερινή περίοδο. Ο υπουργός δεσμεύθηκε ότι τα πρώτα έργα θα ξεκινήσουν έως τις 15 Σεπτεμβρίου και θα ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του έτους.
Η Τράπεζα Πειραιώς αναλαμβάνει, ως Ανάδοχος Αποκατάστασης, τη χρηματοδότηση των αναγκαίων μελετών και έργων ύψους 1,5 εκατ. ευρώ, ενώ η HELLENiQ ENERGY προσφέρει δωρεά 25 εκατ. ευρώ για την υποστήριξη δράσεων αποκατάστασης, με έμφαση στη Δυτική Αττική. Οι ιδιωτικές αυτές συνεισφορές λειτουργούν συμπληρωματικά προς τους δημόσιους πόρους, στο πλαίσιο του θεσμού του Αναδόχου Αποκατάστασης, με πάνω από 60 έργα συνολικού ύψους άνω των 46 εκατ. ευρώ να έχουν ήδη υλοποιηθεί ή δρομολογηθεί.
Η περιοχή θα κηρυχθεί υποχρεωτικά αναδασωτέα εντός τριάντα ημερών, ενώ το υπουργείο θα παρακολουθεί συστηματικά τη φυσική αναγέννηση των οικοσυστημάτων, ιδιαίτερα σε περιοχές που έχουν πληγεί επανειλημμένα. Η φυσική αναγέννηση αποτελεί βασικό μηχανισμό ανάκαμψης των ελληνικών δασών, αλλά απαιτείται συνεχής προστασία και επιστημονική παρακολούθηση.
Ο υπουργός έδωσε έμφαση στην πρόληψη, αναφέροντας ότι από το 2022 έχουν διατεθεί 667 εκατ. ευρώ μέσω του προγράμματος AntiNERO, το οποίο έχει αναγνωριστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως παράδειγμα αποτελεσματικής επένδυσης για την προστασία των δασών απέναντι στην κλιματική κρίση. Παράλληλα, ανακοίνωσε νέα χρηματοδότηση 25 εκατ. ευρώ από το Πράσινο Ταμείο για δασοτεχνικά έργα και αντιπλημμυρική προστασία στην Αττική, με έργα σε Βίλια, Γεράνεια, Βαρυμπόμπη, Αφίδνες και Κρυονέρι.
Πυλώνες προστασίας και ανάγκη ενίσχυσης της πρόληψης
Σε ερώτηση του ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο υπουργός τόνισε ότι η αποτελεσματική προστασία των δασών στηρίζεται σε τέσσερις πυλώνες: πρόληψη, άμεσο εντοπισμό πυρκαγιάς, συντονισμό φορέων και ταχεία αποκατάσταση καμένων εκτάσεων. Επεσήμανε την ανάγκη ενίσχυσης της Δασικής Υπηρεσίας, καθώς η έλλειψη νέου προσωπικού τα τελευταία είκοσι χρόνια δυσχέρανε την κάλυψη μεγάλων δασικών εκτάσεων και την υλοποίηση προληπτικών παρεμβάσεων.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι πρέπει να υλοποιηθούν περισσότερα έργα πρόληψης, να ενισχυθούν τα συστήματα έγκαιρου εντοπισμού πυρκαγιών, να διασφαλιστεί ο συντονισμός όλων των συναρμόδιων υπηρεσιών και να επιταχυνθούν οι εργασίες αποκατάστασης. Τόνισε ότι το πρόγραμμα AntiNERO χρειάζεται περαιτέρω ενίσχυση και να αποτελέσει παράδειγμα καλής πρακτικής και για άλλες χώρες.
Κλιματική κρίση και θεσμικές αλλαγές
Ο υπουργός σημείωσε ότι η κλιματική κρίση καθιστά βέβαιο πως η χώρα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει μεγάλες πυρκαγιές, αλλά μπορεί να μειώσει συστηματικά τον κίνδυνο και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των δασών. Επανέλαβε τη δέσμευση για άμεση έναρξη έργων προστασίας στη Δυτική Αττική, τήρηση χρονοδιαγραμμάτων και συστηματική παρακολούθηση της ανάκαμψης των οικοσυστημάτων.
Επιπλέον, τόνισε την ανάγκη αναθεώρησης του θεσμικού πλαισίου για τα ιδιωτικά ηλεκτρικά δίκτυα, ώστε να κλείσουν τα υφιστάμενα κενά και να αυστηροποιηθεί το πλαίσιο, όπως επιτάσσουν οι σημερινές ανάγκες.
Συνεργασία φορέων και επόμενα βήματα
Ο υπουργός εξήρε τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων στη διαχείριση της πυρκαγιάς, από τη Δασική Υπηρεσία, τα Δασαρχεία, το Πυροσβεστικό Σώμα, την Πολιτική Προστασία, την Περιφέρεια, τους δήμους, τις Ένοπλες Δυνάμεις, τους εθελοντές και τους Δασικούς Συνεταιρισμούς Εργασίας. Μηχανήματα έργου και αυτοψίες αξιοποιήθηκαν άμεσα, ενώ προχωρά η δορυφορική χαρτογράφηση και η προετοιμασία των έργων αποκατάστασης.
Ο γενικός γραμματέας Δασών Στάθης Σταθόπουλος ανέφερε ότι το AntiNERO είναι το μεγαλύτερο πρόγραμμα που έχει εφαρμοστεί στην Ελλάδα και η ζημιά στη Δυτική Αττική θα ήταν μεγαλύτερη χωρίς τα μέτρα αντιπυρικής προστασίας. Διαβεβαίωσε ότι θα καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε τα έργα να υλοποιηθούν με ποιότητα και εντός χρονοδιαγραμμάτων, ενώ εκφράστηκε αισιοδοξία για ενίσχυση των ευρωπαϊκών πόρων σε θέματα πρόληψης και ανθεκτικότητας.
Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος, ΥΠΕΝ Βαγγέλης Γκουντούφας, ανέλυσε τα χαρακτηριστικά των καμένων εκτάσεων και τα αντιπυρικά έργα που υλοποιήθηκαν στην περιοχή μέσω του AntiNERO.
Οι άμεσες ενέργειες του ΥΠΕΝ περιλαμβάνουν υλοτομία παρόδιας καμένης βλάστησης, απαγόρευση θήρας και βόσκησης, άδειες συλλογής καυσοξύλων, μέτρα για την περίθαλψη άγριας πανίδας, εκπόνηση μελετών για αντιδιαβρωτικά έργα, κήρυξη εκτάσεων ως αναδασωτέων και πρόσληψη προσωπικού. Τα έργα που προγραμματίζονται αφορούν αντιδιαβρωτικές παρεμβάσεις, ορεινά αντιπλημμυρικά, αναδάσωση και έργα ορεινής υδρονομίας.