Σημαντικά υψηλότερα επιτόκια καταθέσεων προσφέρουν οι τράπεζες για τις νέες προθεσμιακές καταθέσεις επιχειρήσεων έναντι των επιτοκίων που προσφέρουν για τις αντίστοιχες καταθέσεις στα νοικοκυριά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, για τις νέες προθεσμιακές καταθέσεις διάρκειας έως 1 έτος, οι τράπεζες προσφέρουν επιτόκιο 2,16% στις επιχειρήσεις έναντι 1,28% στα νοικοκυριά.
Στελέχη τραπεζών, μιλώντας στο Business Daily, αποδίδουν τη μεγάλη αυτή διαφορά σε δύο βασικούς λόγους:
- Ο πρώτος είναι ότι πολλές επιχειρήσεις, ειδικά οι μεγαλύτερου μεγέθους, διαθέτουν υψηλά ταμειακά διαθέσιμα, τα οποία διαχειρίζονται ενεργά, και μπορούν να πετυχαίνουν καλύτερα επιτόκια.
- Ο δεύτερος λόγος, που σύμφωνα με τις τράπεζες είναι ο σημαντικότερος, είναι ότι οι επιχειρήσεις έχουν μια πολύπλευρη σχέση συνεργασίας με την τράπεζα, έχοντας λάβει δάνειο, αξιοποιώντας υπηρεσίες leasing και άλλες, όπως μισθοδοσία εργαζομένων. Δηλαδή, το υψηλό επιτόκιο που τους προσφέρεται έρχεται ως αποτέλεσμα της ευρύτερης πελατειακής σχέσης που διατηρούν με την τράπεζα.
Για τις τράπεζες, η διατήρηση μιας μεγάλης επιχείρησης στο πελατολόγιό τους έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς εξασφαλίζει έσοδα από δάνεια, προμήθειες, συναλλαγές και άλλες εργασίες.
Έτσι, η προσφορά υψηλότερου επιτοκίου στις καταθέσεις αποτελεί συχνά μέρος μιας ευρύτερης εμπορικής σχέσης, με την τράπεζα να αποδέχεται αυξημένο κόστος προκειμένου να διατηρήσει έναν σημαντικό πελάτη.
Παράλληλα, οι μεγάλες επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να μεταφέρουν σημαντικά ποσά από τη μία τράπεζα στην άλλη, αναζητώντας καλύτερες αποδόσεις. Ακόμη και μια μικρή διαφοροποίηση του επιτοκίου μπορεί να συνεπάγεται σημαντικό οικονομικό όφελος όταν πρόκειται για διαθέσιμα εκατομμυρίων ευρώ.
Εν ολίγοις, οι μεγάλες επιχειρήσεις έχουν ισχυρή διαπραγματευτική δύναμη και περισσότερες εναλλακτικές επιλογές.
Σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, τα σημαντικά υψηλότερα επιτόκια καταθέσεων που απολαμβάνουν οι μεγάλες επιχειρήσεις αποτυπώνουν και τον σκληρό ανταγωνισμό μεταξύ των συστημικών τραπεζών –Eurobank, Εθνική, Πειραιώς και Alpha– με στόχο την προσέλκυση πελατείας.
Ο ανταγωνισμός αυτός δεν περιορίζεται στα επιτόκια των καταθέσεων, αλλά επεκτείνεται στο σύνολο των τραπεζικών υπηρεσιών προς επιχειρήσεις. Τραπεζικές πηγές σημειώνουν ότι τα επιτοκιακά περιθώρια των δανείων προς επιχειρήσεις βρίσκονται υπό μεγάλη πίεση και σε φθίνουσα πορεία από τρίμηνο σε τρίμηνο λόγω του σκληρού ανταγωνισμού μεταξύ των τραπεζών.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το μέσο spread των δανείων σε επιχειρήσεις διαμορφώθηκε στο 1,9% στο τέλος Σεπτεμβρίου 2026, έναντι 1,95% που ήταν στο τέλος Ιουνίου, 2% στο τέλος Μαρτίου και 2,05% τον Δεκέμβριο του 2025.
Γιατί ο ανταγωνισμός είναι περιορισμένος στα νοικοκυριά
Εντελώς διαφορετική είναι η εικόνα στις καταθέσεις των νοικοκυριών, όπου ο ανταγωνισμός μεταξύ των τραπεζών είναι αισθητά πιο περιορισμένος.
Η βασική διαφορά εντοπίζεται στη μικρότερη διαπραγματευτική δύναμη των ιδιωτών καταθετών, οι οποίοι, σε αντίθεση με τις μεγάλες επιχειρήσεις, δεν έχουν ουσιαστικά τη δυνατότητα να διαπραγματευτούν εξατομικευμένα επιτόκια.
Επιπλέον, ο κύριος όγκος καταθέσεων των νοικοκυριών είναι όψεως, με μικρά υπόλοιπα καταθέσεων, που χρησιμοποιούνται περισσότερο για καθημερινές συναλλαγές παρά για αποταμίευση.
Σημειώνεται ότι σε όλες τις χώρες της ευρωζώνης τα επιτόκια των τρεχούμενων/όψεως λογαριασμών τείνουν προς το μηδέν.
Αλλά και στις προθεσμιακές το οικονομικό κίνητρο μετακίνησης είναι επίσης περιορισμένο.
Ενδεικτικά, για μια κατάθεση 10.000 ευρώ, η διαφορά μεταξύ επιτοκίου 1,28% και 2,16% αντιστοιχεί σε μόλις 88 ευρώ ετησίως, προ φόρων.
Αντίθετα, για μια επιχείρηση με διαθέσιμα 10 εκατ. ευρώ, η ίδια διαφορά μεταφράζεται σε 88.000 ευρώ.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και η ισχυρή καταθετική βάση των ελληνικών τραπεζών, η οποία περιορίζει την ανάγκη προσέλκυσης πρόσθετης ρευστότητας με υψηλότερα επιτόκια.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στο τέλος Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το υπόλοιπο δανείων προς νοικοκυριά διαμορφωνόταν σε 34 δισ. ευρώ, ενώ οι καταθέσεις των νοικοκυριών στα 157 δισ. ευρώ.
Δηλαδή, οι τράπεζες δεν έχουν καμία πίεση να προσελκύσουν περισσότερες καταθέσεις, κάτι που θα οδηγούσε σε αύξηση επιτοκίων, αλλά το πυρηνικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν είναι η αδυναμία μετασχηματισμού του πλεονάσματος των καταθέσεων σε νέα δάνεια προς τα νοικοκυριά.
Αδυναμία που συνδέεται με τα αυστηρά πιστοδοτικά κριτήρια, αλλά και το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος της οικονομίας παραμένει στη γκρίζα ζώνη της φοροδιαφυγής, καθώς και ότι μεγάλο τμήμα της κοινωνίας παραμένει με ληξιπρόθεσμη οφειλή –κληρονομιά της κρίσης–, που το καθιστά μη αξιόχρεο για μια τράπεζα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
