Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης (Σκαραμαγκάς): Εργαλείο εθνικής ισχύος τα ναυπηγεία

Η επανεκκίνηση των μεγαλύτερων ναυπηγείων της χώρας, των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, αποτελεί μία από τις πιο ενδιαφέρουσες εξελίξεις των τελευταίων ετών για την ελληνική ναυπηγική βιομηχανία. 

Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη αναζητά εκ νέου τη θέση της στον παγκόσμιο χάρτη των ναυπηγήσεων και η Ελλάδα επιχειρεί να αξιοποιήσει τη ναυτιλιακή της ισχύ, ο ιστορικός αυτός βιομηχανικός χώρος επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο.

Όπως επισημαίνει σε συνέντευξή του στο Business Daily ο αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης, η προσπάθεια αυτή δεν περιορίζεται σε μια απλή επιχειρησιακή επανεκκίνηση, αλλά συνδέεται με την ανάγκη αποκατάστασης της αξιοπιστίας ενός μεγάλου ναυπηγείου και με την επανατοποθέτησή του στον διεθνή ναυπηγικό χάρτη.

Αναφερόμενος στον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν τα ναυπηγεία στον αμυντικό τομέα, υπογραμμίζει ότι «στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, τα ναυπηγεία αποτελούν εργαλείο εθνικής ισχύος», αναδεικνύοντας τη στρατηγική διάσταση που μπορεί να αποκτήσει η εγχώρια ναυπηγική βιομηχανία.

Παράλληλα, εστιάζει και στο ευρωπαϊκό πλαίσιο ανταγωνισμού με την Ασία. Όπως σημειώνει, «αν η Ευρώπη επιθυμεί πράγματι στρατηγική αυτονομία, η χρηματοδότηση για νέα πλοία πρέπει να συνοδεύεται από ρήτρα ευρωπαϊκής κατασκευής».

Ο CEO των Ναυπηγείων κ. Βαρβιτσιώτης παρουσιάζει το ευρύτερο όραμα για τον Σκαραμαγκά, τονίζοντας ότι στόχος είναι να γίνει «το σπίτι ολόκληρου του ναυτιλιακού κλάδου υπηρεσιών», έναν ολοκληρωμένο βιομηχανικό και ναυτιλιακό κόμβο για την Ανατολική Μεσόγειο.

• Τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά έχουν ήδη επισκευάσει πάνω από 75 πλοία μέσα σε έναν χρόνο. Ποιο θεωρείτε ότι ήταν το καθοριστικό στοιχείο για αυτή τη γρήγορη επαναφορά στον πυρήνα της ναυπηγικής δραστηριότητας;

Η επανεκκίνηση της «Ναυπηγεία Σκαραμαγκά» δεν ήταν μια απλή επιχειρησιακή πρόκληση ήταν, πρωτίστως, μια άσκηση αποκατάστασης αξιοπιστίας. Όταν αναλάβαμε, γνωρίζαμε ότι η αγορά δεν συγχωρεί εύκολα την αβεβαιότητα και ότι η εμπιστοσύνη δεν κερδίζεται με δηλώσεις, αλλά με αποτέλεσμα. 

Μέσα σε έναν χρόνο επισκευάσαμε περισσότερα από 75 πλοία, όχι επειδή η συγκυρία ήταν ευνοϊκή, αλλά επειδή επενδύσαμε στο ανθρώπινο δυναμικό, αποκαταστήσαμε κρίσιμες υποδομές και υιοθετήσαμε μια διοικητική φιλοσοφία ταχύτητας, ποιότητας και διαφάνειας.

Η Ανατολική Μεσόγειος είχε ανάγκη από ένα αξιόπιστο, μεγάλο ναυπηγείο ικανό να φέρει σε πέρας σύνθετες και απαιτητικές επισκευές. Το κενό αυτό καλύφθηκε.

 

• Η Ελλάδα επιχειρεί να επανέλθει δυναμικά στον χάρτη των διεθνών ναυπηγήσεων, ειδικά στα πλοία ακτοπλοΐας. Ποιο θεωρείτε ότι είναι σήμερα το μεγαλύτερο εμπόδιο αλλά και η μεγαλύτερη ευκαιρία για τα ελληνικά ναυπηγεία ώστε να μπουν ξανά στις μεγάλες κατασκευές;

Το ερώτημα αν η Ελλάδα μπορεί να περάσει από το «επισκευάζω» στο «σχεδιάζω και ναυπηγώ» είναι απολύτως θεμιτό. Η απάντηση είναι ότι δεν ξεκινάμε από το μηδέν. Η χώρα διαθέτει μοναδικές υποδομές, βαριά βιομηχανική βάση και το σημαντικότερο: τη μεγαλύτερη εμπορική ναυτιλία στον κόσμο, η οποία διαχειρίζεται τεράστιο όγκο νέων ναυπηγήσεων. Ωστόσο, αυτά από μόνα τους δεν αρκούν. 

Η μετάβαση σε σύγχρονες, τεχνολογικά εξελιγμένες ναυπηγήσεις απαιτεί στρατηγικές συνεργασίες για μεταφορά τεχνογνωσίας, επενδύσεις σε ψηφιακό σχεδιασμό και προηγμένα συστήματα ολοκλήρωσης παραγωγής, καθώς και σταθερή ροή έργων. 

Οι μεγάλες κατασκευές απαιτούν πρόσβαση σε κεφάλαια με ανταγωνιστικό κόστος και ένα σταθερό πλαίσιο κρατικής και ευρωπαϊκής πολιτικής. Χωρίς μηχανισμούς εγγυήσεων και χωρίς βιομηχανική στρατηγική με βάθος χρόνου, καμία ναυπηγική μονάδα δεν μπορεί να αναλάβει ρίσκο εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. 

Χωρίς συνεχή παραγωγική δραστηριότητα, καμία βιομηχανία δεν μπορεί να διατηρήσει ανταγωνιστική τεχνογνωσία. Η Ελλάδα διαθέτει τεράστια εμπειρία στη λειτουργία σύνθετων επιβατηγών πλοίων και μπορεί να εξελιχθεί σε εργαστήριο σχεδιασμού πλοίων προσαρμοσμένων στις ανάγκες της Μεσογείου. Αν συνδυαστεί αυτό με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και πολιτικές στήριξης της εγχώριας παραγωγής, δημιουργείται η απαιτούμενη κρίσιμη μάζα.

• Με την Κίνα να κυριαρχεί πλήρως στις ναυπηγήσεις ro-pax και την Ευρώπη να συρρικνώνεται σε μικρότερες παραγωγές, πώς μπορούν τα ελληνικά ναυπηγεία – και ειδικά τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά – να διαμορφώσουν ένα ανταγωνιστικό μοντέλο που θα επιτρέπει διεκδίκηση μεγάλων έργων στο μέλλον;

Σήμερα, το μεγαλύτερο εμπόδιο για τα ελληνικά ναυπηγεία είναι η χρηματοδότηση και η απουσία μιας συνεκτικής ευρωπαϊκής ναυπηγικής πολιτικής. Η Ευρώπη από το 50% της παγκόσμιας παραγωγής πλοίων το 2000 βρίσκεται πλέον περίπου στο 5%. Αυτό δεν είναι απλώς στατιστικό στοιχείο είναι στρατηγική υποχώρηση. 

Οι αυστηροί κανόνες κρατικών ενισχύσεων, η δυσκολία ένταξης βαριών βιομηχανικών έργων σε οριζόντια προγράμματα και η έλλειψη συντονισμένης βιομηχανικής πολιτικής έχουν δημιουργήσει ένα άνισο πεδίο ανταγωνισμού απέναντι στην Ασία. 

Την ίδια στιγμή, η μεγάλη ευκαιρία βρίσκεται μπροστά μας: η ανανέωση του ακτοπλοϊκού στόλου και η πράσινη μετάβαση. Αν η Ευρώπη επιθυμεί πράγματι στρατηγική αυτονομία, η χρηματοδότηση για νέα πλοία πρέπει να συνοδεύεται από ρήτρα ευρωπαϊκής κατασκευής. Διαφορετικά, τα πλοία θα συνεχίσουν να κατασκευάζονται στην Κίνα, όπου η παραγωγή είναι ταχύτερη και χρηματοδοτικά υποστηριζόμενη.

 

• Η ανανέωση του ακτοπλοϊκού στόλου και η πράσινη μετάβαση απαιτούν θεσμική στήριξη, χρηματοδότηση και μια ισχυρή παραγωγική αλυσίδα. Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα τρία βασικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο ώστε η Ελλάδα να μπορέσει να ναυπηγεί και πάλι δικά της σύγχρονα, «πράσινα» πλοία;

Η Ελλάδα δεν μπορεί - και δεν πρέπει - να ανταγωνιστεί την Ασία με όρους χαμηλού κόστους. Μπορεί όμως να ανταγωνιστεί σε ποιότητα, εξειδίκευση και γεωπολιτική αξιοπιστία. Ο Σκαραμαγκάς διαθέτει τη μεγαλύτερη δεξαμενή στην Ανατολική Μεσόγειο και στρατηγική γεωγραφική θέση.

Μπορεί να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο σύνθετων έργων, πράσινων μετασκευών, υπηρεσιών σε πλοία μεταφοράς LNG και αμυντικών προγραμμάτων. Το ανταγωνιστικό μας μοντέλο δεν βασίζεται στη μαζική παραγωγή, αλλά στην υψηλή προστιθέμενη αξία.

Η καινοτομία, ωστόσο, δεν είναι θεωρητική έννοια. Μετατρέπεται σε βιομηχανικό πλεονέκτημα μόνο όταν συνδέεται με πραγματική παραγγελία, όταν υπάρχει δυνατότητα ενσωμάτωσης στην παραγωγή και όταν υποστηρίζεται χρηματοδοτικά στο στάδιο της ωρίμανσης. Η εμπειρία μας με την ενσωμάτωση υπηρεσιών LNG δείχνει ότι ακόμη και μια τεχνολογική αναβάθμιση απαιτεί χρόνο, σχεδιασμό και επένδυση. Η καινοτομία δεν υλοποιείται με το πάτημα ενός διακόπτη· απαιτεί παραγωγική πειθαρχία και ψηφιακά εργαλεία σχεδιασμού.

• Το Μνημόνιο Συνεργασίας με την TKMS για την αναβάθμιση των ελληνικών υποβρυχίων αποτελεί στρατηγική εξέλιξη. Πώς προβλέπετε ότι αυτή η συνεργασία θα ενισχύσει τη θέση των Ναυπηγείων στον αμυντικό τομέα και ποιο είναι το πλεονέκτημα που έχουν τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά;

Στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, τα ναυπηγεία αποτελούν εργαλείο εθνικής ισχύος. Δεν είναι απλώς βιομηχανικές μονάδες. Ο Σκαραμαγκάς έχει αποδείξει ιστορικά ότι μπορεί να υποστηρίξει σύνθετα αμυντικά προγράμματα: από τις φρεγάτες ΜΕΚΟ και τις κανονιοφόρους ΜΑΧΗΤΗΣ έως τα υποβρύχια τύπου 214 «Παπανικολής». 

Σήμερα επισκευάζουμε ένα υποβρύχιο, βρισκόμαστε σε συζητήσεις για τον εκσυγχρονισμό των ΜΕΚΟ και συμμετέχουμε στο πρόγραμμα αναβάθμισης των υποβρυχίων 214 σε συνεργασία με την Thyssenkrupp Marine Systems. Παράλληλα, η πρόταση της Naval Group για ναυπήγηση φρεγατών FDI στην Ελλάδα καταδεικνύει ότι οι διεθνείς οίκοι αναγνωρίζουν τη δυναμική μας. Αφού το πετύχαμε στο παρελθόν, μπορούμε να το πετύχουμε και στο μέλλον, με σύγχρονα τεχνολογικά δεδομένα.

Η προοπτική ενός «εθνικού πλοίου» δεν είναι σύνθημα είναι στρατηγικός στόχος. Η μεταφορά τεχνογνωσίας, η ενίσχυση της εγχώριας αλυσίδας αξίας και η τεχνολογική αναβάθμιση της βιομηχανίας θα ενίσχυαν ουσιαστικά την αμυντική αυτονομία της χώρας. Τα τρέχοντα προγράμματα μπορούν να αποτελέσουν τη γέφυρα προς αυτή την κατεύθυνση.

• Έχετε δηλώσει ότι φιλοδοξείτε τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά να γίνουν «το σπίτι ολόκληρου του ναυτιλιακού κλάδου υπηρεσιών». Ποια είναι τα επόμενα βήματα - επιχειρησιακά, επενδυτικά ή στρατηγικά - που απαιτούνται για να υλοποιηθεί αυτή η ευρύτερη μεταμόρφωση;

Το όραμά μας είναι ο Σκαραμαγκάς να εξελιχθεί στο «σπίτι ολόκληρου του ναυτιλιακού κλάδου υπηρεσιών». Όχι μόνο ένα ναυπηγείο επισκευών ή κατασκευών, αλλά ένα ολοκληρωμένο ναυτιλιακό και βιομηχανικό hub που θα συνδυάζει επισκευές, νέες ναυπηγήσεις, πράσινες τεχνολογίες, αμυντικά προγράμματα, τεχνική υποστήριξη και εκπαίδευση.

Η μεταμόρφωση αυτή απαιτεί επενδύσεις, στρατηγικές συνεργασίες και σταθερό θεσμικό πλαίσιο. Δεν είναι απλώς ένα επιχειρηματικό σχέδιο. Είναι μια στρατηγική επιλογή για την Ελλάδα, ώστε να αποκτήσει ξανά έναν ισχυρό βιομηχανικό πυλώνα με γεωπολιτικό και οικονομικό αποτύπωμα. Και αυτό, πιστεύω, είναι ένα στοίχημα που η χώρα μπορεί και πρέπει να κερδίσει.