Καινοτομία δεν σημαίνει απλώς μεγάλα κτίρια και τεχνολογικά πάρκα. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα που έστειλε από το βήμα του 13ου Technology Forum στη Θεσσαλονίκη ο Ολλανδός Associate Director Organised Innovation Spaces, Paul Jansen, στέλεχος της διεθνούς εταιρείας Arup και ιδρυτής του Innovation Area Development Partnership (IADP).
Ως ειδικός στα καινοτόμα οικοσυστήματα, ο κ. Jansen παρουσίασε τις τάσεις που διαμορφώνουν σήμερα τα λεγόμενα innovation ecosystems στην Ευρώπη και διεθνώς. Εστίασε στο πώς πόλεις όπως η Θεσσαλονίκη μπορούν να εξελιχθούν σε κόμβους τεχνολογίας και επιχειρηματικότητας, μέσα από συνεργασίες, δίκτυα γνώσης και περιβάλλοντα που προσελκύουν δημιουργικούς ανθρώπους και επενδύσεις υψηλής τεχνολογίας.
Τα οικοσυστήματα καινοτομίας στο επίκεντρο της νέας οικονομίας
Όπως ανέφερε, τα τελευταία χρόνια τα περιφερειακά οικοσυστήματα καινοτομίας αποκτούν στρατηγική σημασία εξαιτίας των γεωπολιτικών εξελίξεων, της τεχνητής νοημοσύνης, της ενεργειακής μετάβασης, των ημιαγωγών και της ανάγκης για μεγαλύτερη «στρατηγική αυτονομία» στην Ευρώπη.
Η καινοτομία, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν περιορίζεται πλέον στην έρευνα και ανάπτυξη (R&D), αλλά επεκτείνεται στην παραγωγή, στις αλυσίδες αξίας και στην επαναφορά βιομηχανικών δραστηριοτήτων στην Ευρώπη μετά την πανδημία.
«Η γεωγραφία της καινοτομίας αλλάζει», σημείωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι ολοένα και περισσότερες περιοχές επενδύουν σε οργανωμένα οικοσυστήματα που συνδέουν πανεπιστήμια, επιχειρήσεις, startups, ερευνητικά κέντρα και δημόσιους φορείς.
Από τα science parks στα innovation districts
Ο κ. Jansen στάθηκε ιδιαίτερα στη μετάβαση από τα παραδοσιακά science parks στα λεγόμενα innovation districts, δηλαδή στις περιοχές καινοτομίας που αναπτύσσονται μέσα στον αστικό ιστό.
Όπως εξήγησε, τα μεγάλα τεχνολογικά hubs των προηγούμενων δεκαετιών δημιουργούνταν εκτός πόλεων, όμως πλέον οι εταιρείες τεχνολογίας στρέφονται στα κέντρα για να προσελκύσουν ταλέντο. «Οι νέοι επιστήμονες θέλουν να ζουν και να εργάζονται σε ζωντανές περιοχές, με κατοικία, πολιτισμό, δημόσιους χώρους και μικτές χρήσεις», ανέφερε εμφατικά.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Βαρκελώνη και το innovation district «22@», όπου εγκαταστάθηκαν ερευνητικά και τεχνολογικά κέντρα μέσα στον αστικό ιστό, συνδυάζοντας εργασία, κατοικία και τεχνολογική ανάπτυξη.
Το μεγάλο στοίχημα του ταλέντου
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα της προσέλκυσης και διατήρησης ταλέντου, το οποίο χαρακτήρισε ως «το βασικό καύσιμο κάθε οικοσυστήματος καινοτομίας».
Όπως είπε, πολλές ευρωπαϊκές πόλεις δυσκολεύονται να βρουν εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, ακόμη κι όταν διαθέτουν υποδομές ή επενδυτικά κεφάλαια. Αναφέρθηκε στην περίπτωση της Βαρκελώνης, όπου υπάρχουν περισσότερες από 100 δομές incubators και accelerators, με αποτέλεσμα η πόλη να αντιμετωπίζει πλέον έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού.
Για τη Θεσσαλονίκη, τόνισε ότι διαθέτει σημαντικές δυνατότητες, ωστόσο το ζητούμενο είναι να κρατήσει τους νέους επιστήμονες και να δημιουργήσει ένα περιβάλλον που θα συνδέει εκπαίδευση, επιχειρηματικότητα και ποιότητα ζωής.
Συνεργασία και χρηματοδότηση
Ο κ. Jansen υπογράμμισε ότι κανένα οικοσύστημα καινοτομίας δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Απαιτείται ένα σταθερό μοντέλο διακυβέρνησης (triple helix governance) που θα ενώνει κράτος, πανεπιστήμια και επιχειρήσεις, καθώς και μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση.
Πολλά έργα, όπως είπε, αποτυγχάνουν επειδή στηρίζονται αποκλειστικά σε βραχυπρόθεσμα ευρωπαϊκά προγράμματα ή εστιάζουν μόνο στις υποδομές και όχι στη δημιουργία κοινότητας και συνεργασιών.
«Η καινοτομία δεν είναι μόνο κτίρια»
Τονίζοντας ότι τα οικοσυστήματα καινοτομίας δεν χτίζονται μόνο με νέα κτίρια, επισήμανε πως οι φυσικές υποδομές είναι σημαντικές, όμως καθοριστικό ρόλο παίζουν οι σχέσεις συνεργασίας, τα δίκτυα, οι startups, τα προγράμματα επιτάχυνσης, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση και η ανταλλαγή γνώσης.
«Το κτίριο από μόνο του δεν αρκεί. Η επιτυχία κρίνεται από τη συνεργασία, την κοινότητα και την αλληλεπίδραση», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Οι έξι κρίσιμοι παράγοντες επιτυχίας
Παρουσιάζοντας σχετική διαφάνεια του συνεδρίου, ο κ. Jansen ανέδειξε έξι βασικούς παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχία ενός οικοσυστήματος καινοτομίας: σαφή ταυτότητα και ρόλο στο οικοσύστημα, έμφαση στο «software» και το «orgware» πέρα από τις υποδομές, ισχυρή συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, σταθερή χρηματοδότηση, ευέλικτη στρατηγική ανάπτυξης και συνεχή αξιολόγηση κοινωνικού και οικονομικού αντίκτυπου.
Κατέληξε επισημαίνοντας ότι οι πόλεις που θα επενδύσουν έγκαιρα στη δημιουργία ισχυρών οικοσυστημάτων καινοτομίας θα είναι εκείνες που θα κυριαρχήσουν στην οικονομία της επόμενης δεκαετίας.
*Οι εργασίες του φόρουμ μεταδίδονται με livestreaming μέσω του ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
