Σκέψεις στην ΕΚΤ για απλοποίηση των κεφαλαιακών κανόνων καθώς οι ευρωπαίοι ηγέτες αναζητούν τρόπους ώστε να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και να αναζωογονηθεί η αναιμική οικονομική ανάπτυξη της ευρωζώνης.
Στην καρδιά της συζήτησης βρίσκεται το ερώτημα της ποιότητας των τραπεζικών κεφαλαίων. Τα καθαρά ίδια κεφάλαια παραμένουν η πιο αξιόπιστη ασπίδα απέναντι στις κρίσεις, καθώς απορροφούν άμεσα τις ζημίες χωρίς πολύπλοκους μηχανισμούς. Όσο ισχυρότερη είναι η κεφαλαιακή βάση, τόσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα των τραπεζών να χρηματοδοτούν την οικονομία χωρίς να διακινδυνεύουν τη σταθερότητά τους.
Όπως επισημαίνει το Bloomberg, αν η ΕΕ επιθυμεί ένα δυναμικό και ανθεκτικό τραπεζικό σύστημα, δεν υπάρχει απλούστερη εγγύηση από τα ίδια κεφάλαια.
Μετά το σοκ του 2008, οι εποπτικές αρχές ενίσχυσαν τις απαιτήσεις από τις τράπεζες. Ωστόσο, ο συμβιβασμός με τον τραπεζικό κλάδο που προτιμά να λειτουργεί με λιγότερα ίδια κεφάλαια και περισσότερο χρέος ή μόχλευση, και να απολαμβάνει φορολογικά πλεονεκτήματα ενώ ενισχύει και ορισμένους δείκτες κερδοφορίας, οδήγησε στην ευρεία χρήση των AT1.
Τα ΑΤ1 (additional tier-one securities) αποτελούν υβριδικοί τίτλοι που συνδυάζουν χαρακτηριστικά χρέους και κεφαλαίου. Σε περιόδους ομαλότητας ενισχύουν την κερδοφορία, καθώς οι τόκοι εκπίπτουν φορολογικά. Σε περιόδους κρίσης, υποτίθεται ότι λειτουργούν σαν ίδια κεφάλαια: πέρα από προκαθορισμένα όρια ή κατόπιν εντολής των εποπτικών αρχών, οι τράπεζες μπορούν να διακόψουν τις πληρωμές ή να διαγράψουν πλήρως τα μέσα αυτά.
Δημιουργήθηκε έτσι μια αγορά. Οι τράπεζες της ΕΕ έχουν σήμερα σε κυκλοφορία περισσότερα από 140 δισ. ευρώ σε AT1, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις αντιστοιχούν σε πάνω από το 10% των βασικών κεφαλαίων κατηγορίας 1.
Ωστόσο, τα AT1 δεν έχουν εκπληρώσει τον σκοπό τους. Στην πράξη διαβρώνουν τα ίδια κεφάλαια όταν αυτά είναι περισσότερο αναγκαία, καθώς οι τράπεζες συνήθως συνεχίζουν να πληρώνουν, φοβούμενες την αντίδραση των επενδυτών. Τα όρια ενεργοποίησης ζημιών τίθενται πολύ αργά για να αποτρέψουν καταρρεύσεις.
Η αβεβαιότητα σχετικά με το πώς και πότε ενεργοποιούνται έχει συμβάλει σε αναταράξεις. Οι αρχές δυσκολεύονται να τα αξιοποιήσουν: οι ελβετικές ρυθμιστικές αρχές ενεπλάκησαν σε εκτεταμένες νομικές διαμάχες για την απόφασή τους να διαγράψουν AT1 κατά την κατάρρευση της Credit Suisse το 2023.
Σύμφωνα με το Bloomberg, στο πλαίσιο ευρύτερης αναθεώρησης της τραπεζικής ρύθμισης, η ΕΚΤ παρουσίασε σειρά πιθανών λύσεων. Αν και ίσως υπάρχουν τρόποι βελτίωσης των AT1, η καλύτερη πρόταση είναι η απλούστερη: η αντικατάστασή τους με παραδοσιακά ίδια κεφάλαια, τα οποία απορροφούν ζημίες χωρίς μηχανισμούς ενεργοποίησης ή περιττή σύγχυση. Αυτό θα αφορά τα κεφάλαια «εν λειτουργία» (going concern), που προορίζονται να διασφαλίζουν τη φερεγγυότητα των τραπεζών.
Οι τραπεζίτες αντιδρούν. Ορθώς επισημαίνουν ότι η αύξηση των ιδίων κεφαλαίων ενδέχεται να αυξήσει το κόστος κεφαλαίου τους (κυρίως επειδή θα περιοριστεί η αξιοποίηση του φορολογικά ευνοημένου χρέους). Βεβαίως, η αντικατάσταση άνω των 140 δισ. ευρώ σε AT1 θα πρέπει να γίνει σταδιακά. Όμως κάθε επιπλέον ευρώ ιδίων κεφαλαίων θα καθιστούσε το τραπεζικό σύστημα της ΕΕ ισχυρότερο, σε μια γεωπολιτική συγκυρία όπου η ανθεκτικότητα είναι κρίσιμη.
Η ΕΚΤ δεν μπορεί να προχωρήσει μόνη της. Οι ηγέτες της ΕΕ οφείλουν να υιοθετήσουν τη σχετική νομοθεσία — ένα δύσκολο εγχείρημα, δεδομένης της αντίθεσης του κλάδου και της πρόκλησης συντονισμού πολλών κρατών-μελών. Οφείλουν όμως να διατυπώσουν ένα απλό επιχείρημα: ένα ισχυρότερο τραπεζικό σύστημα είναι προς όφελος όλων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
