Οι προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή παραμένουν σε πλήρες αδιέξοδο, καθώς οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό τη νέα πρόταση του Ιράν για το άνοιγμα του στενού του Χορμούζ. Το στενό βρίσκεται υπό διπλό αποκλεισμό, ιρανικό και αμερικανικό, γεγονός που έχει παραλύσει τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή.
Η αποκατάσταση της ελεύθερης διέλευσης στο στρατηγικής σημασίας στενό, κρίσιμη για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου, αποτελεί πλέον μείζον διακύβευμα. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με την επίλυση της ένοπλης σύγκρουσης που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου, μετά τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν.
Παρά την κατάπαυση του πυρός που εφαρμόζεται τις τελευταίες τρεις εβδομάδες, το στενό παραμένει ουσιαστικά κλειστό από την Τεχεράνη, ενώ η Ουάσιγκτον συνεχίζει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές κινούνται χωρίς ουσιαστική πρόοδο.
«Δεν θεωρούμε ότι ο πόλεμος έχει τελειώσει», δήλωσε στην ιρανική κρατική τηλεόραση ο εκπρόσωπος του στρατού του Ιράν, Αμίρ Ακραμινιά.
Η νέα πρόταση της Τεχεράνης και η στάση των ΗΠΑ
Η πιο πρόσφατη πρόταση της Τεχεράνης συζητήθηκε στην Ουάσιγκτον από τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τους συμβούλους του για θέματα ασφαλείας. Σύμφωνα με πληροφορίες του CNN και της Wall Street Journal, ο πρόεδρος άφησε να εννοηθεί πως δεν υπάρχει σχεδόν καμία πιθανότητα να αποδεχθεί την ιρανική πρόταση.
Η Τεχεράνη κάλεσε την Ουάσιγκτον να αποκηρύξει τις «παράνομες και παράλογες απαιτήσεις» της, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον «σε θέση να υπαγορεύουν πολιτικές σε ανεξάρτητα έθνη».
Όπως ανέφερε το Axios, η ιρανική πρόταση προβλέπει το άνοιγμα του στενού, τον τερματισμό του πολέμου και στη συνέχεια διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Παράλληλα, το ιρανικό κοινοβούλιο ετοιμάζει νόμο που θα δίνει στις ένοπλες δυνάμεις τον έλεγχο του στενού, απαγορεύοντας τη διέλευση πλοίων του Ισραήλ ή συνδεόμενων με αυτό, ενώ θα επιβάλλει τέλη διέλευσης πληρωτέα σε ιρανικά ριάλ.
«Δεν μπορούμε να ανεχθούμε οι Ιρανοί να αποφασίζουν ποιος μπορεί να χρησιμοποιεί διεθνή θαλάσσια οδό και πόσα πρέπει να πληρώνει», δήλωσε ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο στο Fox News.
Ενεργειακές πιέσεις και γεωπολιτικές αντιδράσεις
Σύμφωνα με το αμερικανικό κέντρο αναλύσεων Soufan, οι Ιρανοί ηγέτες θεωρούν ότι η αύξηση των τιμών του πετρελαίου και οι αναμενόμενες ελλείψεις θα ασκήσουν πίεση στον πρόεδρο Τραμπ να αποδεχθεί μια λύση μακριά από την απαίτηση για «παράδοση άνευ όρων».
Από την άλλη πλευρά, η Ουάσιγκτον υπολογίζει ότι ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα οδηγήσει την Τεχεράνη σε υποχώρηση, εκτίμηση που πολλοί αναλυτές θεωρούν εσφαλμένη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιτέθηκε στον γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, υποστηρίζοντας μέσω Truth Social ότι «δεν ξέρει τι λέει» για το Ιράν. Ο καγκελάριος είχε δηλώσει ότι «οι Αμερικανοί δεν έχουν καμία στρατηγική» και πως η Τεχεράνη «ταπεινώνει» τις ΗΠΑ.
Οικονομικές συνέπειες και περιφερειακές αντιδράσεις
Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι προχώρησε σε νηοψία εμπορικού πλοίου στη Θάλασσα της Αραβίας, το οποίο αφέθηκε ελεύθερο, καθώς υπήρχαν υποψίες παραβίασης του αποκλεισμού. Από την επιβολή του αποκλεισμού στις 13 Απριλίου, 39 πλοία έχουν αναγκαστεί να επιστρέψουν, σύμφωνα με στρατιωτικές πηγές.
Η παράλυση του στενού του Χορμούζ έχει ήδη σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία. Η τιμή του πετρελαίου Μπρεντ έκλεισε πάνω από τα 111 δολάρια το βαρέλι, εντείνοντας τους φόβους για ενεργειακή αστάθεια.
Κίνδυνος «παγωμένης σύρραξης»
Το Κατάρ προειδοποίησε για τον κίνδυνο μιας «παγωμένης σύρραξης» στον Κόλπο, ενώ το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου καταδίκασε τις «κατάφωρες επιθέσεις» του Ιράν και κάλεσε την Τεχεράνη να κάνει «σοβαρές προσπάθειες για την ανοικοδόμηση της εμπιστοσύνης».
Ο πόλεμος έχει προκαλέσει χιλιάδες θανάτους, κυρίως στο Ιράν και στον Λίβανο. Νεότερος απολογισμός από την κρατική τηλεόραση IRIB αναφέρει ότι στον βομβαρδισμό σχολείου στη Μινάμπ σκοτώθηκαν 155 άνθρωποι, ανάμεσά τους 120 παιδιά.
Στον Λίβανο, το Ισραήλ συνέχισε τις επιχειρήσεις εναντίον της Χεζμπολά, με τουλάχιστον οκτώ νεκρούς, μεταξύ των οποίων τρία μέλη της πολιτικής προστασίας. Ο ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γεδεών Σάαρ διαβεβαίωσε ότι η χώρα του δεν έχει «καμιά εδαφική βλέψη» στον νότιο Λίβανο, παρά την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός.