Οι πολωνικές αρχές εξέφρασαν σήμερα την έντονη διαμαρτυρία τους για την απόφαση του ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι να αποδώσει σε στρατιωτική μονάδα το όνομα εθνικιστικής οργάνωσης του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, την οποία η Βαρσοβία θεωρεί υπεύθυνη για τον θάνατο περισσότερων από 100.000 Πολωνών.
«Αγανακτισμένος», ο εθνικιστής πολωνός πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι πρότεινε να αφαιρεθεί από τον ουκρανό ομόλογό του η ανώτατη πολωνική διάκριση, το παράσημο του Τάγματος του Λευκού Αετού, με το οποίο έχει τιμηθεί.
Ο φιλοευρωπαίος πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, αν και επέκρινε τόσο τον πολωνό όσο και τον ουκρανό πρόεδρο, καταδίκασε την επιλογή του Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτηρίζοντάς την «ανησυχητική».
«Περιμένω από τους δύο προέδρους να καταφέρουν να αρθούν πάνω απ' αυτή την ιστορία και να επιχειρήσουν να οικοδομήσουν μια πολωνοουκρανική συνεργασία, δύσκολη αλλά απαραίτητη», δήλωσε ο Τουσκ.
Η ιστορική διάσταση της απόφασης Ζελένσκι
Το κέντρο επιχειρήσεων των ουκρανικών δυνάμεων ειδικών αποστολών ονομάστηκε αυτή την εβδομάδα από τον πρόεδρο Ζελένσκι προς τιμήν των «Ηρώων του UPA». Ο UPA, δηλαδή ο Ουκρανικός Ανταρτικός Στρατός, αποτέλεσε τον στρατιωτικό βραχίονα ενός αυτονομιστικού κινήματος που αντιστάθηκε στη σοβιετική κυριαρχία και συνεργάστηκε με τις ναζιστικές δυνάμεις.
Σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τουσκ, αυτή η απόφαση «τραυματίζει την ιστορική ευαισθησία» της Πολωνίας και επαναφέρει σε επικίνδυνο επίπεδο τις ιστορικές ερμηνείες, αν και αναγνώρισε ότι «κάθε έθνος έχει δικαίωμα στις δικές του ερμηνείες».
Οι σφαγές της Βολυνίας και η ιστορική μνήμη
Η Πολωνία, στενός σύμμαχος της Ουκρανίας από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, επιμένει στην ανάγκη αναγνώρισης από το Κίεβο της ευθύνης για τις σφαγές της Βολυνίας (1943-1945), κατά τις οποίες ουκρανοί εθνικιστές δολοφόνησαν χιλιάδες Πολωνούς. Το ζήτημα αυτό παραμένει βαθιά πληγή στις σχέσεις των δύο χωρών.
Την ίδια στιγμή, η ουκρανική κυβέρνηση, ενώ συνεχίζει να μάχεται κατά της ρωσικής εισβολής, προωθεί πρόγραμμα δημιουργίας ενός «πάνθεου ηρώων» με στόχο την ενίσχυση της εθνικής ενότητας. Ωστόσο, η πρωτοβουλία αυτή ενδέχεται να αποκρύψει σκοτεινές πτυχές της ιστορικής κληρονομιάς της χώρας.
Στο πλαίσιο αυτό, το Κίεβο επαναπάτρισε και ενταφίασε εκ νέου τα λείψανα του Αντρίι Μελνίκ, αρχηγού της Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών (OUN), μέλη της οποίας είχαν πολεμήσει στις τάξεις των ναζιστικών SS και συμμετάσχει σε εκτοπισμούς και σφαγές εβραίων και πολωνών πολιτών στη Βολυνία κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου.