Η σημερινή σύνοδος κορυφής της «Συμμαχίας των Προθύμων» για την Ουκρανία, που πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο, αποτέλεσε αντικείμενο έντονου σχολιασμού από Γερμανούς αναλυτές. Η συνάντηση χαρακτηρίστηκε ως «αντι-σύνοδος» του Φρίντριχ Μερτς και ως «μονομαχία εξ αποστάσεως» με την τριμερή στη Σεντζέν. Κεντρικό ζητούμενο ήταν η επαναβεβαίωση της δέσμευσης των συμμετεχόντων να στηρίξουν την Ουκρανία, υπογραμμίζοντας ότι χωρίς τη συμβολή τους δεν μπορεί να επιτευχθεί ειρήνη.
Παρά τις δύσκολες καιρικές συνθήκες, ο καγκελάριος Μερτς υποδέχθηκε περισσότερους από 40 αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων στο Βερολίνο. Οι επικριτές του τον αποκαλούν «Καγκελάριο των Εξωτερικών». Η συνάντηση, που διοργανώθηκε από κοινού με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και τον Βρετανό πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ, είχε ως στόχο να επιβεβαιώσει τον ρόλο της Ευρώπης στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, παρά τον ανταγωνισμό από τη συνάντηση τριών πυρηνικών δυνάμεων στην Κίνα.
Μετά τη σύνοδο, ο κ. Μερτς τόνισε ότι «ένα σχήμα Γιάλτας δεν θα φέρει ειρήνη», αναφερόμενος στη συνάντηση Κίνας, ΗΠΑ και Ρωσίας στη Σεντζέν. Αντίθετα, υπογράμμισε πως η ευρωπαϊκή σύνοδος επιβεβαίωσε τη σημασία της Ευρώπης στην ειρηνευτική διαδικασία και την αφοσίωση στη στήριξη της Ουκρανίας «για όσο χρειαστεί». Παράλληλα, απέρριψε τις απαιτήσεις του Κρεμλίνου για απόσυρση των δυνάμεων του ΝΑΤΟ από την ανατολική πλευρά της Συμμαχίας ως μαξιμαλιστικές.
Ο κ. Μερτς σημείωσε ότι το σημείο εκκίνησης για την Ευρώπη είναι το υπάρχον μέτωπο και όχι η απαίτηση της Ρωσίας για εδαφικές παραχωρήσεις. Επισήμανε επίσης την ανάγκη για εγγυήσεις ασφαλείας και ενσωμάτωση της Ουκρανίας στην ΕΕ, ως προϋποθέσεις για την υπό όρους άρση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας μετά από μια ειρηνευτική συμφωνία. Ειδική αναφορά έκανε στις απώλειες των ρωσικών δυνάμεων και στα πλήγματα στη Γέφυρα του Κερτς, επισημαίνοντας τις αδυναμίες της Μόσχας. Τέλος, απέρριψε το ενδεχόμενο συνομιλιών στη Ρωσία, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ουδέτερης τοποθεσίας.
Ο Εμανουέλ Μακρόν κάλεσε τους συμμάχους να ενισχύσουν περαιτέρω τη στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία, δίνοντας έμφαση στα αντιπυραυλικά συστήματα. Τόνισε ότι «όλοι όσοι έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν πόρους για την άμυνα και την προστασία των Ουκρανών πολιτών, πρέπει να το κάνουν τώρα». Παράλληλα, ζήτησε την αναθέρμανση των συνομιλιών για την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.
Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Άντι Μπέρναμ χαρακτήρισε τη σύνοδο του Βερολίνου ως «σημαντικό βήμα προς τα εμπρός» για την προοπτική ουσιαστικών διαπραγματεύσεων. Υπογράμμισε την ενότητα της Ευρώπης και ανακοίνωσε περαιτέρω αύξηση της βοήθειας προς την Ουκρανία, κάνοντας λόγο για «μήνυμα που θα ακουστεί σε όλον τον κόσμο».
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για τη στήριξη των συμμάχων και ανέφερε τη δέσμευση της ΕΕ να καλύψει με δανεισμό μεγάλο μέρος των οικονομικών αναγκών της Ουκρανίας έως το 2027. Επανέλαβε το αίτημα για ένταξη στην ΕΕ και τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης της αεράμυνας της χώρας, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της ευρωπαϊκής συμμετοχής στις διαπραγματεύσεις για την ειρήνη.
Στη συνάντηση παρευρέθηκαν οι ειδικοί απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Ο κ. Κούσνερ διαβεβαίωσε ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ «δεν θέλει να επιβάλει οτιδήποτε μονομερώς» και επαίνεσε την ενότητα των Ευρωπαίων, υποσχόμενος να μεταφέρει τις εντυπώσεις του στον Αμερικανό πρόεδρο.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Politico, ο Αμερικανός πρόεδρος εξέφρασε επιφυλάξεις για την παροχή περαιτέρω οικονομικής βοήθειας προς την Ουκρανία, τονίζοντας ότι η προσοχή πρέπει να δοθεί στις ειρηνευτικές προσπάθειες και όχι στην οικονομική στήριξη.
Αντιδράσεις και προοπτικές
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ δήλωσε αισιόδοξος για την προοπτική ειρήνης στην Ουκρανία, εκτιμώντας ότι οι συνθήκες είναι ευνοϊκές για πρόοδο. Τόνισε ότι η ευκαιρία για ειρηνευτική συμφωνία είναι μεγαλύτερη από ποτέ, ενώ δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο νέας συνάντησης πριν τα Χριστούγεννα.
Αναλυτές επισημαίνουν τη μεγάλη συμβολική αξία της συνόδου του Βερολίνου λόγω της συμμετοχής σχεδόν 40 κρατών. Ο Στέφαν Μάιστερ, ειδικός για την Ανατολική Ευρώπη, χαρακτήρισε τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις σημαντικές για την Ουκρανία, αλλά εξέφρασε σκεπτικισμό για την αποτελεσματικότητα των αμερικανικών ειρηνευτικών προσπαθειών.
Το περιοδικό Der Spiegel αναφέρεται σε έναν «χειμώνα της αλήθειας» ως προς την τήρηση των οικονομικών δεσμεύσεων έναντι της Ουκρανίας. Παράλληλα, τονίζεται ότι το Βερολίνο ήθελε να στείλει σαφές μήνυμα υποστήριξης προς την Ουκρανία και να καταστήσει ξεκάθαρο ότι η Ευρώπη είναι διατεθειμένη να διαπραγματευτεί τον τερματισμό του πολέμου, αλλά όχι με τους όρους της Ρωσίας.
Ο βετεράνος διπλωμάτης Κρίστοφ Χόισγκεν σχολίασε ότι η τριμερής συνάντηση στην Κίνα δεν παρήγαγε σημαντικά αποτελέσματα, αναδεικνύοντας ως νικητή τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ και επισημαίνοντας πως ο Βλαντίμιρ Πούτιν κατάφερε να εμφανιστεί ξανά στη διεθνή σκηνή.