Μια νέα σειρά τριών άρθρων που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «The Lancet» αναδεικνύει τον αυξανόμενο ρόλο των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων (UPF) στη διατροφή και την επίδρασή τους στη δημόσια υγεία.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα UPFs αντικαθιστούν τα φρέσκα και ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, υποβαθμίζοντας την ποιότητα της διατροφής και συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων ασθενειών.
Τα UPFs αποτελούν εμπορικά προϊόντα που κατασκευάζονται από φθηνά βιομηχανικά συστατικά, όπως υδρογονωμένα έλαια, καθώς και πρόσθετα τροφίμων, μεταξύ των οποίων χρωστικές, τεχνητά γλυκαντικά και γαλακτωματοποιητές.
Η πρώτη μελέτη της σειράς εξετάζει τα επιστημονικά δεδομένα για τη σχέση των UPFs με την υγεία. Παρουσιάζει στοιχεία που δείχνουν ότι τα UPFs εκτοπίζουν τα παραδοσιακά διατροφικά πρότυπα και σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο για πολλαπλές χρόνιες παθήσεις που σχετίζονται με τη διατροφή.
Εθνικές έρευνες καταγράφουν σημαντική αύξηση στη συμβολή των UPFs στη διατροφή των νοικοκυριών. Στην Ισπανία, η συμμετοχή τους τριπλασιάστηκε από 11% σε 32% μέσα σε τρεις δεκαετίες, ενώ στην Κίνα αυξήθηκε από 4% σε 10%. Σε Μεξικό και Βραζιλία, η άνοδος ήταν από 10% σε 23% στις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες.
Στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, τα επίπεδα παραμένουν σταθερά πάνω από 50% τα τελευταία είκοσι χρόνια.
Διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε UPFs συνδέεται με υπερκατανάλωση, χαμηλή διατροφική ποιότητα και αυξημένη έκθεση σε επιβλαβείς ουσίες. Συστηματική ανασκόπηση 104 μακροχρόνιων μελετών έδειξε ότι οι 92 ανέφεραν αυξημένο κίνδυνο για τουλάχιστον μία χρόνια νόσο.
Οι μετα-αναλύσεις κατέγραψαν συσχετίσεις με παθήσεις όπως η παχυσαρκία, ο διαβήτης τύπου 2, τα καρδιαγγειακά, η κατάθλιψη και η πρόωρη θνησιμότητα. Οι συντάκτες των μελετών επισημαίνουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα, ιδίως μέσω μακροχρόνιων κλινικών δοκιμών και διαχωρισμού των υποομάδων τροφίμων με διαφορετική θρεπτική αξία.
Το δεύτερο άρθρο υπογραμμίζει την ανάγκη για συγκεκριμένες πολιτικές που θα συμπληρώσουν το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο σχετικά με τα UPFs.
Προτείνεται αυστηρότερος έλεγχος στο μάρκετινγκ, ιδιαίτερα όσον αφορά διαφημίσεις προς παιδιά, απαγόρευση των UPFs σε δημόσια ιδρύματα όπως σχολεία και νοσοκομεία, καθώς και περιορισμοί στην πώληση και την προβολή τους στα σούπερ μάρκετ.
Ένα επιτυχημένο παράδειγμα αποτελεί το εθνικό πρόγραμμα σχολικής σίτισης της Βραζιλίας, το οποίο έχει εξαλείψει κατά κύριο λόγο τα UPFs και μέχρι το 2026 θα απαιτεί το 90% των τροφίμων να είναι φρέσκα ή ελάχιστα επεξεργασμένα.
Το τρίτο άρθρο επισημαίνει ότι η άνοδος των UPFs καθοδηγείται κυρίως από τις πολυεθνικές εταιρείες και όχι από ατομικές επιλογές καταναλωτών. Με ετήσιες πωλήσεις που αγγίζουν τα 1,9 τρισεκατομμύρια δολάρια, τα UPFs αποτελούν τον πιο κερδοφόρο τομέα της βιομηχανίας τροφίμων.
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι οι εταιρείες αξιοποιούν φθηνά συστατικά και βιομηχανικές μεθόδους για να μειώσουν το κόστος, ενώ βασίζονται σε επιθετικό μάρκετινγκ και ελκυστικό σχεδιασμό προϊόντων για την αύξηση της κατανάλωσης, ασκώντας παράλληλα πολιτικές πιέσεις.
Περισσότερες πληροφορίες και πρόσβαση στις επιστημονικές δημοσιεύσεις διατίθενται στον παρακάτω σύνδεσμο:
www.thelancet.com/series-do/ultra-processed-food
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
