Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη, ο πρόεδρος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας και καθηγητής Παθολογίας–Μεταβολικών Νοσημάτων της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Κωνσταντίνος Μακρυλάκης, υπογραμμίζει τη σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης του προδιαβήτη και της πρόληψης του διαβήτη τύπου 2. Όπως επισημαίνει, μια οριακή τιμή σακχάρου δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με εφησυχασμό, καθώς προσφέρει την ευκαιρία για ουσιαστική παρέμβαση πριν εξελιχθεί η διαταραχή.
Ο προδιαβήτης ορίζεται ως η κατάσταση κατά την οποία τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα είναι υψηλότερα από το φυσιολογικό, χωρίς όμως να φτάνουν στα διαγνωστικά όρια του διαβήτη. Τιμές σακχάρου νηστείας από 100 έως 125 mg/dL απαιτούν αξιολόγηση. Ο τρόπος ζωής διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της κατάστασης, καθώς η απώλεια βάρους και η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας μπορούν να μειώσουν κατά περίπου 60% τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε άτομα υψηλού κινδύνου.
Η κληρονομικότητα αποτελεί σημαντικό παράγοντα, ειδικά όταν υπάρχει διαβήτης τύπου 2 σε συγγενείς πρώτου βαθμού. Ωστόσο, η γενετική προδιάθεση δεν είναι ο μοναδικός καθοριστικός παράγοντας για την εμφάνιση της νόσου. Το φυσιολογικό βάρος ή η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείουν τον κίνδυνο, ενώ η νόσος μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και σε νεαρές ηλικίες υπό συγκεκριμένες συνθήκες.
Ο προδιαβήτης και ο διαβήτης στα αρχικά στάδια συνήθως δεν παρουσιάζουν συμπτώματα, γεγονός που καθιστά απαραίτητο τον προληπτικό έλεγχο για όλο τον πληθυσμό από την ηλικία των 35 ετών, σύμφωνα με τον καθηγητή. Απλές εξετάσεις, όπως το σάκχαρο νηστείας και η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, μπορούν να εντοπίσουν εγκαίρως αυξημένο κίνδυνο. Σε άτομα με επιβαρυντικούς παράγοντες, ο έλεγχος συνιστάται να ξεκινά νωρίτερα.
Η απώλεια 5–7% του αρχικού σωματικού βάρους και η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας —περίπου δυόμισι ώρες την εβδομάδα— αποτελούν βασικούς στόχους για τη μείωση του κινδύνου. Η ένταξη περισσότερης κίνησης στην καθημερινότητα και ο περιορισμός των θερμίδων είναι πρακτικές λύσεις που μπορούν να διατηρηθούν σε βάθος χρόνου.
Η φαρμακευτική αγωγή για τον προδιαβήτη εξετάζεται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου, όπως σοβαρή παχυσαρκία ή ιστορικό διαβήτη κύησης, και πάντα εξατομικεύεται. Ωστόσο, όπως τονίζει ο κ. Μακρυλάκης, δεν υπάρχει φάρμακο ειδικά για την πρόληψη του διαβήτη που να αποζημιώνεται.
Το μεγαλύτερο λάθος είναι η αδιαφορία απέναντι σε μια οριακή τιμή σακχάρου. Η συνολική αξιολόγηση του προφίλ κινδύνου —συμπεριλαμβανομένων της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερίνης, του βάρους και της καθιστικής ζωής— είναι αναγκαία. Η ιατρική καθοδήγηση και ένα οργανωμένο σχέδιο προσαρμοσμένο στις ανάγκες κάθε ατόμου αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την πρόληψη.
Η διατήρηση καλών τιμών σακχάρου είναι κρίσιμη για τη μακροπρόθεσμη υγεία. Η πρόληψη απαιτεί συνεχή προσπάθεια και υποστήριξη, ώστε οι αλλαγές στον τρόπο ζωής να ενσωματωθούν στην καθημερινότητα. Η συμβολή της οικογένειας και η πρόσβαση σε κατάλληλες δομές διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία.