Μπορεί οι δημοπρασίες της Δευτέρας για δέσμευση δυναμικότητας μέσω του Κάθετου Διαδρόμου για τον Φεβρουάριο να ήταν απογοητευτικές- όπως άλλωστε και εκείνες του προηγούμενου μήνα- ωστόσο όπως όλα δείχνουν οι ΗΠΑ, που είναι και ο άμεσα ενδιαφερόμενος, δε θα αφήσει το εγχείρημα αυτό να «ναυαγήσει».
Όπως ανακοινώθηκε χθες από τον Υπουργό Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, στο πλαίσιο του Athens Energy Summit και επιβεβαιώθηκε λίγο αργότερα από τον Ειδικό Απεσταλμένο του Υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, Joshua Volz, περί τα τέλη Φεβρουαρίου θα πραγματοποιηθεί υπουργική συνάντηση στην Ουάσιγκτον για τη συζήτηση των προκλήσεων, ενώ οι διαβουλεύσεις θα είναι διαρκείς και εντατικές έως το τέλος του έτους, με στόχο την προώθηση του έργου.
Ο Κάθετος Διάδρομος (Vertical Gas Corridor) αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για τις ΗΠΑ ως βασικό εργαλείο εξαγωγής αμερικανικού LNG προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, συνδέοντας την Ελλάδα με Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Σλοβακία, Μολδαβία και Ουκρανία, μειώνοντας την εξάρτηση από ρωσικό αέριο και ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια.
Θυμίζουμε ότι τη Δευτέρα λήφθηκε δεσμευτική απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, με την πλήρη απαγόρευση να τίθεται σε ισχύ από τον Ιανουάριο του 2027 για το LNG και από τον Οκτώβριο του 2027 για τις εισαγωγές μέσω αγωγών, δημιουργώντας ένα ορόσημο για την πλήρη ενεργοποίηση της διαδρομής LNG από την Ελλάδα προς την Ουκρανία.
Παπασταύρου και Εξάρχου στη συνάντηση στις ΗΠΑ
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Hellas Journal, στις 24 Φεβρουαρίου προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί στον Λευκό Οίκο σύσκεψη με αντικείμενο τον Κάθετο Διάδρομο, με τη συμμετοχή Αμερικανών αξιωματούχων και, από ελληνικής πλευράς, του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, καθώς και του διευθύνοντος συμβούλου του Ομίλου AKTOR και της ATLANTIC SEE LNG TRADE, Αλέξανδρου Εξάρχου.
Όπως αναφέρει το ίδιο δημοσίευμα, στο τραπέζι θα τεθεί η υπογραφή όλων των σχετικών συμφωνιών και όχι μόνο εκείνων που αφορούν την Ουκρανία και τη Ρουμανία, γεγονός που αυξάνει την πίεση προς την Ευρώπη να καταλήξει εγκαίρως στις απαιτούμενες αποφάσεις. Η Ουάσιγκτον εμφανίζεται αποφασισμένη να βάλει τέλος στην κωλυσιεργία, με στόχο την ολοκλήρωση μιας συμφωνίας διάρκειας τουλάχιστον 25 ετών.
Παράλληλα, αναμένεται να συζητηθούν εκτενώς τα ζητήματα των ενεργειακών υποδομών, με έμφαση στη νέα Πλωτή Μονάδα Επαναεριοποίησης και Αποθήκευσης (FSRU), καθώς και στη δυνατότητα αναβάθμισης του υφιστάμενου αγωγού ή ακόμη και στην κατασκευή νέου.
Η συνάντηση στον Λευκό Οίκο θα συνοδευτεί από συνεδρίαση της Επιτροπής Ενεργειακής Κυριαρχίας (Energy Dominance Committee), με τη συμμετοχή και του Αμερικανικού Ιδρύματος Χρηματοδότησης της Ανάπτυξης (DFC).
Στο πλαίσιο αυτό, θεωρείται βέβαιο ότι θα ασκηθούν έντονες πιέσεις προς τις Βρυξέλλες, προκειμένου να επιδοτηθεί ουσιαστικά η διέλευση του φυσικού αερίου προς τη Βόρεια Ευρώπη, στο πλαίσιο της ευρύτερης συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ για δασμούς και ενεργειακές εισαγωγές, συνολικής αξίας 750 δισ. ευρώ.
Θυμίζουμε ότι ο κ. Εξάρχου έθεσε πρόσφατα το ζήτημα της επιδότησης του LNG από την Ευρώπη στο περιθώριο του Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός.
«Οι ΗΠΑ έτοιμες να προμηθεύσουν με αξιόπιστο φυσικό αέριο»
Την ίδια στιγμή, η πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, έστειλε μέσω ανάρτησής της στην πλατφόρμα «Χ» το μήνυμα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες να προμηθεύσουν πιο αξιόπιστο φυσικό αέριο στους ευρωπαίους, μέσω έργων όπως ο Κάθετος Διάδρομος.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες να προμηθεύσουν πιο αξιόπιστο φυσικό αέριο στους ευρωπαίους εταίρους μας μέσω έργων όπως ο Κάθετος Διάδρομος (Vertical Corridor), το οποίο θα αξιοποιήσει τις αμερικανικές και ελληνικές υποδομές για την ανάπτυξη των οικονομιών μας και την τροφοδοσία του μέλλοντος», έγραψε, μεταξύ άλλων.
«Στόχος οι σταγόνες να γίνουν πλημμύρα»
Σύμφωνα με όσα ανέφερε χθες ο Joshua Volz στο Athens Energy Summit, «ο Κάθετος Διάδρομος σήμερα λειτουργεί στις σταγόνες - στόχος μας είναι να περάσουμε στις ροές και τελικά στην πλημμύρα φυσικού αερίου», ενώ τόνισε ότι πέρα από την πολιτική βούληση, απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία του έργου είναι και ο εμπορικός ρεαλισμός.
Όπως ανέφερε, «η Μόσχα χρησιμοποίησε την ενεργειακή της ισχύ πολιτικής πίεσης για τους εταίρους της», τονίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται στην Ευρώπη «για να προσφέρουν εναλλακτικές και επιλογές».
Παρά τις επιμέρους διαφορές μεταξύ συμμάχων, υπογράμμισε ότι «η κοινή επιδίωξη για ενεργειακή ασφάλεια, σταθερότητα και αφθονία είναι κάτι που μοιραζόμαστε και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού».
Σύμφωνα με τον Ειδικό Απεσταλμένο των ΗΠΑ, ο Κάθετος Διάδρομος δεν αποτελεί νέο εγχείρημα και «οι ευκαιρίες και οι προκλήσεις είναι ήδη γνωστές». Το έργο, όπως είπε, φέρνει κοντά χώρες που ιστορικά δεν συνεργάζονταν, στοιχείο που συνιστά και τη μεγαλύτερη πρόκληση.
Η Ελλάδα στο επίκεντρο του εγχειρήματος
«Η Ελλάδα βρίσκεται στην καρδιά ενός από τους πιο κρίσιμους διαδρόμους για την επιτυχία αυτών των φιλόδοξων στόχων», δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Volz, επισημαίνοντας ότι «οι υποδομές που υπάρχουν εδώ είναι εξαιρετικές».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα αποτελεί διαχρονικά αξιόπιστο εταίρο των Ηνωμένων Πολιτειών, σημειώνοντας πως οι διμερείς σχέσεις ενισχύθηκαν περαιτέρω την περίοδο της κυβέρνησης Τραμπ.
Όπως είπε, αυτό αποτυπώνεται και σε συγκεκριμένες επιλογές προσώπων, όπως ο διορισμός της πρέσβειρας Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στην Ελλάδα. «Πρόκειται για σαφή ένδειξη της δέσμευσης του Λευκού Οίκου στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις», ανέφερε, προσθέτοντας ότι καθοριστική είναι και η πολιτική βούληση τόσο του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη όσο και του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου.
«Απαιτητικό έργο που χρειάζεται επιμονή και υπομονή»
Στη βιωσιμότητα του εγχειρήματος του Κάθετου Διαδρόμου αναφέρθηκε και ο κ. Παπασταύρου στο ίδιο συνέδριο, σημειώνοντας πως είναι ένα απαιτητικό εγχείρημα χωρίς προηγούμενο με μοναδική στρατηγική σημασία για τη σταθερότητα στην περιοχή.
Δεν έχει υπάρξει ποτέ ξανά ένα κοινό προϊόν που έρχεται στην Ελλάδα και πάει στην Ουκρανία, σημείωσε χαρακτηριστικά. Τόνισε πως από τη φύση του είναι δύσκολο εγχείρημα γιατί παρεμβαίνουν 5 δημόσιες επιχειρήσεις εμπορίας και 5 ρυθμιστικές αρχές. «Πρέπει να γίνει ένα προϊόν ελκυστικό. Δεν υπάρχει άλλο προϊόν που να παρουσιάζουν 5 χώρες σαν ένα και να συμφωνήσουν στο κόστος, κλπ».
Ο υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανέφερε ότι όταν πήγε στις ΗΠΑ τον Μάιο, το κόστος για το Route 1 ήταν στα 9,90 και μετά έπεσε στα 7,50 και τώρα είναι κάτω από 6,50 ευρώ και είναι ανταγωνιστικό. «Δεν έπεσε μόνο του. Πήγαμε με την CEO του ΔΕΣΦΑ, Maria Rita Galli στη Βουλγαρία, ήρθαν οι διαχειριστές στην Αθήνα», σημείωσε.
Δήλωσε πως τον Δεκέμβριο για πρώτη φορά υπάρχουν άλλοι δύο δρόμοι, (Route 2 και 3), «που δεν έχουμε καταφέρει να έχουμε την ίδια ανταγωνιστικότητα στο κόστος», υπενθυμίζοντας πως στην πρώτη δημοπρασία τον Δεκέμβριο για το Route 2 μια εβδομάδα πριν η Κομισιόν έστειλε επιστολή και έκανε παρέμβαση.
«Υπάρχει παιδική ασθένεια. Είναι απαιτητικό έργο χρειάζεται υπομονή και επιμονή», υπογραμμίζοντας ότι ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας, Μπέργκαμ είχε πει ότι η επιτυχία του κάθετου διαδρόμου από την Ελλάδα προς τα πάνω μπορεί να έχει μεγαλύτερη επιτυχία στη σταθερότητα απ’ ότι έχει το ΝΑΤΟ.
«Η εκτίμηση που έχω είναι ότι όλοι θα εργαστούν από κοινού για να κάνουν το εγχείρημα να πετύχει», δήλωσε χαρακτηριστικά.